Zamiast stosowanej obecnie formy pisemnej, pracodawcy będą udzielać informacji związkom zawodowym w formie pisemnej, dokumentowej lub elektronicznej. W takiej też formie mają być przekazywane informacje między pracodawcą a radą pracowniczą. To zmiana deregulacyjna. Zdaniem prawników to jest kropla w morzu potrzeb, bo przeglądowi powinny podlegać także przepisy kodeksu pracy i prawa pracy.

Na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowany został projekt ustawy o zmianie ustawy o związkach zawodowych oraz ustawy o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (nr UDER82). Projekt przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trafił właśnie do uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania. - Projekt ustawy o zmianie ustawy o związkach zawodowych oraz ustawy o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji ma na celu uproszczenie regulacji i uelastycznienie kanałów komunikacji związków zawodowych i pracodawcy oraz rad pracowników i pracodawcy. Proponowane zmiany są wyjściem naprzeciw postulatom deregulacyjnym wypracowanym przez Rządowy Zespół do spraw Deregulacji powołany przez Radę Ministrów w marcu 2025 r. – napisali na wstępie uzasadnienia projektodawcy.

Projekt przewiduje zmianę ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych oraz ustawy z dnia 7 kwietnia 2006 r. o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji. Jak deklarują jego autorzy, skutkiem wejścia w życie projektowanej ustawy będzie usunięcie zbędnych formalności i stworzenie lepszych warunków dla komunikacji pracodawcy z przedstawicielami pracowników, co ułatwi pracodawcy realizację jego obowiązków w zakresie zbiorowego prawa pracy.

Na czym zatem mają polegać zmiany?

Trzy formy komunikacji znane z kodeksu cywilnego
W projektowanym art. 1 zmieniającym ustawę o związkach zawodowych Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przewidziało zmiany w obrębie trzech przepisów. W art. 26(1) ust. 1 dotyczącym przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę, przewidziany w tym przepisie wymóg – spoczywający na dotychczasowym i nowym pracodawcy - poinformowania na piśmie działających u każdego z nich zakładowych organizacji związkowych o przewidywanym terminie tego przejścia, jego przyczynach, prawnych, ekonomicznych oraz socjalnych skutkach dla swoich pracowników, a także zamierzonych działaniach dotyczących warunków zatrudnienia tych pracowników, w szczególności warunków pracy, płacy i przekwalifikowania, ministerstwo chce zastąpić obowiązkiem poinformowania w formie pisemnej, dokumentowej lub elektronicznej. W takiej też formie pracodawca będzie udzielał informacji zakładowej organizacji związkowej informacji niezbędnych do prowadzenia działalności związkowej (zmiana w art. 28 ust. 2).

Trzecia zmiana dotyczy art. 32 ust. 9(1), czyli przepisu regulującego kwestię ochrony trwałości stosunku pracy działaczy związkowych. Zgodnie z nią zarówno wniosek zakładowej organizacji związkowej, jak i informacja pracodawcy będzie następowała w formie pisemnej dokumentowej lub elektronicznej. Obecnie zarząd zakładowej organizacji związkowej powiadamia pracodawcę o liczbie osób stanowiących kadrę kierowniczą na piśmie.

- Formę dokumentową i elektroniczną należy rozumieć zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego. Z art. 78(1) par. 1 k.c. należy wywieźć, że elektroniczna forma będzie zachowana w przypadku złożenia wniosku i informacji w postaci elektronicznej i opatrzenia ich kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Z kolei do zachowania dokumentowej formy czynności prawnej wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci dokumentu, w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej oświadczenie (art. 77[2] K.c.). Zachowanie formy dokumentowej zachodzi np. w przypadku złożenia oświadczenia woli w wiadomości mailowej z podaniem imienia i nazwiska składającego to oświadczenie lub danymi pozwalającymi ustalić jego tożsamość – podkreśla  MRPiPS w uzasadnieniu.

Jednocześnie ministerstwo wyjaśnia, że rozszerzenie katalogu form na dokumentową i elektroniczną dotyczy jedynie informacji przekazywanych zakładowej (międzyzakładowej) organizacji związkowej oraz wniosku zarządu zakładowej (międzyzakładowej) organizacji związkowej o powiadomienie zarządu o liczbie osób stanowiących kadrę kierowniczą. Proponowana zmiana ma jedynie charakter deregulacyjny. Nie wpłynie na jasność i jednoznaczność obowiązków pracodawcy i uprawnień zakładowej (międzyzakładowej) organizacji związkowej. Nie dotyczy przepisów, w których forma pisemna jest przewidziana dla załatwienia sprawy indywidualnego pracownika. Nie obejmuje również spraw, które mogą być przedmiotem kontroli sądowej w ramach postępowania o ustalenie liczby członków zakładowej organizacji związkowej oraz postępowa waleń z powództw objętych szczególną ochroną stosunku pracy działaczy związkowych.

W drugiej z ustaw, czyli ustawie o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (art. 2 projektu), resort pracy przewiduje zmiany w ust. 2 i 3 artykułu 13 dotyczącego prawa do informacji. Na podstawie proponowanych zmian, pracodawca będzie przekazywał informacje w przypadku złożenia przez radę pracowniczą wniosku w formie pisemnej, dokumentowej lub elektronicznej. W takiej też formie pracodawca będzie przekazywał wnioskowane informacje.

To pierwszy krok na drodze do uproszczenia
- Projekt wprowadza inne formy komunikacyjne niż pisemna i to należy ocenić pozytywnie, bo w czasach, w których żyjemy formy te są powszechnie używane – mówi Katarzyna Kamecka, ekspert ds. prawa pracy Polskiego Towarzystwa Gospodarczego. Jak jednak podkreśla, to jest kropla w morzu potrzeb, bo przeglądowi powinny podlegać także przepisy kodeksu pracy i prawa pracy. -  Kodeks pracy posługuje się pojęciem „postaci pisemnej” lub "postaci elektronicznej", która w samym kodeksie nie została zdefiniowana. Ten projekt wprowadza formę pisemną, dokumentową i elektroniczną, czyli wprowadza trzy formy komunikacji znane z kodeksu cywilnego – zauważa Katarzyna Kamecka. I dodaje: - To jest jeden z kroków do uproszczenia. Pozostają jeszcze inne przepisy i kodeks pracy, który powinien – tak jak ten projekt – posługiwać się trzema pojęciami znanymi z kodeksu cywilnego.

Projektowana ustawa nie zawiera przepisów przejściowych, bo - jak wyjaśnia MRPiPS - intencją projektodawcy jest dokończenie zainicjowanych przez związki zawodowe lub rady pracowników wniosków w nowej, odformalizowanej procedurze. Ważnym czynnikiem przemawiającym za nieformułowaniem przepisów intertemporalnych jest materia, którą regulują - uelastycznienie komunikacji pracodawcy związkami zawodowymi lub radami pracowników. Składane przez związki zawodowe lub rady pracowników wnioski nie stanowią elementu żadnego etapu postępowania, a zatem nie wiążą się z naruszeniem ochrony interesów w toku. - Proponowane formy komunikacji pozwolą na skrócenie czasu doręczenia odpowiedzi, a to pozytywnie wpłynie na sprawność procesu komunikacji – przekonuje resort.

Projektowane przepisy mają zatem wejść w życie po upływie 14 dni od ich ogłoszenia.

Autor:
Grażyna J. Leśniak

Dyskusja na forum Rady Dialogu Społecznego to bardzo ważny element szerokich konsultacji, jakim podlega obecnie projekt ustawy autorstwa Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, dający inspektorom pracy nowe uprawnienia. Mam nadzieję, że taka analiza zaproponowanych rozwiązań pozwoli na wypracowanie przepisów niebudzących niczyich wątpliwości po ich wejściu w życie – podkreśla Główny Inspektor Pracy Marcin Stanecki.

Szef Państwowej Inspekcji Pracy uczestniczył w posiedzeniu Zespołu problemowego ds. prawa pracy działającego przy Radzie Dialogu Społecznego. Przedstawiciele reprezentatywnych organizacji pracodawców i związków zawodowych rozmawiali o propozycjach Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zapisanych w projekcie ustawy nowelizującym ustawę o Państwowej Inspekcji Pracy.

- Dyskusja na forum rady Dialogu Społecznego to bardzo ważny element szerokich konsultacji, jakim podlega obecnie projekt ustawy autorstwa Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, dający inspektorom pracy nowe uprawnienia. Mam nadzieję, że taka analiza zaproponowanych rozwiązań pozwoli na wypracowanie przepisów niebudzących niczyich wątpliwości po ich wejściu w życie – podkreśla Główny Inspektor Pracy Marcin Stanecki.

Jednym z tematów dyskusji była propozycja rozwiązań uprawniających inspektora pracy do wydawania decyzji administracyjnych o przekształceniu umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę.

- To nowe uprawnienie inspektorów pracy wiąże się z ogromną odpowiedzialnością za wydawane decyzje.  Zdajemy sobie z tego sprawę i będziemy korzystać z proponowanych przez ministerstwo zmian wtedy, gdy będziemy mieli pełne przekonanie, że kontrakt cywilnoprawny narusza powszechnie obowiązujące przepisy. W takim przypadku znaczenie będzie mogło mieć też to, czy został on narzucony niezgodnie z wolą słabszej strony takiej umowy albo gdy podpisała ona taki kontrakt nieświadoma swojej sytuacji prawnej – podkreśla Marcin Stanecki.

Główny Inspektor Pracy powołał zespół złożony z najlepszych inspektorów, którego celem jest opracowanie metodologii kontroli prowadzonych na podstawie nowych przepisów.

- Jeszcze nie znamy ostatecznego kształtu nowej regulacji, jednak na tyle, na ile to obecnie możliwe, chcemy się przygotować do jej wdrożenia. Zależy mi na tym, aby działania inspektorów pracy korzystających z nowych uprawnień były przejrzyste, w pełni zrozumiałe i akceptowane zarówno przez zleceniobiorców, jak i zleceniodawców. Gdy zmiany nabiorą ostatecznego kształtu, podamy nasze wytyczne dotyczące postępowania w takich sprawach do publicznej wiadomości – deklaruje Marcin Stanecki. – Przypominam, że już teraz inspektorzy pracy skutecznie zachęcają pracodawców do takich dobrowolnych działań i mamy tu spore sukcesy. Dzięki interwencji Inspekcji Pracy kilka tysięcy osób rocznie dostaje etat i może cieszyć się przywilejami, jakie są z tym związane – dodaje Główny Inspektor Pracy.

Skuteczność działań Państwowej Inspekcji Pracy zwiększy przewidziana w projekcie możliwość dostępu inspektorów do danych zebranych prze Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Krajową Administrację Skarbową. Pozwoli to na przeprowadzenie tzw. analizy ryzyka, wskazującej podmioty, w przypadku których występuje uzasadnione podejrzenie, że prawo nie jest w nich przestrzegane.

- Nie planujemy kontrolować wszystkich kontraktów i podważać na siłę zasadności ich zawarcia. Będziemy działać rozważnie. Zakładam jednak, że większość naszych kontroli będzie wynikała ze skarg kierowanych do nas przez osoby, którym kontrakt został narzucony i nie miały wyboru podczas podpisywania takiej umowy – uspokaja Marcin Stanecki.

PIP

Organizacje związkowe działające w Grupie Kapitałowej ENEA powołały Komitet Protestacyjno-Strajkowy. To reakcja na decyzję zarządu z 18 września o wypowiedzeniu Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy oraz na plany wyodrębnienia działu sprzedaży i przeniesienia go do osobnej spółki w ramach grupy.

Związkowcy wskazują na trzy główne powody powołania komitetu:

• Wypowiedzenie ZUZP z 1996 r., co pozbawia pracowników gwarancji nabytych praw i świadczeń.
• Odwołanie przedstawicieli strony społecznej z organów spółek zależnych, co eliminuje głos pracowników w procesach decyzyjnych.
• Potwierdzenie przez zarząd kontynuacji podziału spółki, w tym wydzielenia Departamentu Sprzedaży do Enea Power&Gas Trading sp. z o.o.

„To działania jednostronne, które pokazują brak dialogu ze stroną społeczną i stanowią bezpośrednie zagrożenie dla stabilności zatrudnienia” – podkreślają przedstawiciele załogi.

https://ozzzprc.pl/2025/09/23/enea-wypowiada-uklad-zbiorowy-rozczarowanie-bylo-rok-temu-dzis-widzimy-w-tym-juz-zwykla-bezczelnosc/embed/#?secret=fuOflpjEny

Jak mówią, komitet protestacyjno-strajkowy został powołany w odpowiedzi na decyzje zarządu, które – ich zdaniem pracowników – naruszają podstawowe zasady dialogu społecznego i bezpieczeństwa zatrudnienia. Członkowie komitetu mają reprezentować załogę w sporze zbiorowym, prowadzić negocjację z pracodawcą oraz koordynować wszystkie działania związkowe w spółce, a także przygotowywać i nadzorować akcje protestacyjne. Jak podkreślają związkowcy, celem jest obrona praw pracowniczych i gwarancji socjalnych oraz doprowadzenie do wycofania wypowiedzenia Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy, przywrócenia strony społecznej do organów decyzyjnych i wstrzymania procesu podziału spółki. Komitet ma działać do momentu osiągnięcia porozumienia.

Planowane protesty:

• 8 października 2025 r. – manifestacja przed siedzibą ENEA S.A. w Poznaniu
• 14 października 2025 r. – manifestacja przed siedzibą Ministerstwa Aktywów Państwowych w Warszawie.