Kontrola zwolnienia lekarskiego może zostać przeprowadzona przez pracodawcę lub ZUS. Podczas kontroli sprawdza się, czy pracownik nie pracuje lub nie wykorzystuje zwolnienia niezgodnie z jego celem. Resort pracy przygotował nowe przepisy dotyczące przeprowadzania kontroli.

Kontrola zwolnień lekarskich od pracy

Kontrola zwolnień lekarskich jest możliwa na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (j.t. Dz. U. z 2025 r. poz. 501 z późn. zm.).

Przepisy tej ustawy, które wejdą w życie 13 kwietnia 2026 r., uprawniają ZUS do przeprowadzania kontroli ubezpieczonych oraz osób po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego co do prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy zgodnie z ich celem. Również płatnicy składek zatrudniający ponad 20 pracowników są uprawnieni do przeprowadzania kontroli ubezpieczonych. Ponadto ZUS przeprowadzi kontrolę prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy ubezpieczonych, którym zasiłki wypłacają płatnicy składek, na wniosek tych płatników składek lub z urzędu.

Kontrola zwolnienia lekarskiego może zostać przeprowadzona w dowolnym dniu w miejscu zamieszkania lub pobytu pracownika. Kontrolujący sprawdza, czy pracownik nie pracuje lub nie wykorzystuje zwolnienia niezgodnie z jego celem. Nieobecność podczas wizyty może skutkować utratą zasiłku.

Jest już gotowy projekt rozporządzenia

Na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej sprawie wzoru upoważnienia do przeprowadzenia kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy i wzoru protokołu tej kontroli.

Proponowane rozporządzenie określa wzór upoważnienia do przeprowadzenia kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy. Zawiera on takie elementy jak:

• wskazanie podstawy prawnej do przeprowadzenia kontroli,
• oznaczenie jednostki organizacyjnej ZUS albo płatnika składek,
• imię i nazwisko kontrolującego,
• wskazanie zakresu kontroli.

Nowy wzór protokołu kontroli

W projekcie określono także wzór protokołu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy. W treści protokołu znajdują się:

• oznaczenie jednostki organizacyjnej ZUS albo płatnika składek,
• datę, godzinę i miejsce przeprowadzenia kontroli,
• dane osoby kontrolowanej,
• dane osób kontrolujących;
• okres orzeczonej niezdolności do pracy albo okres konieczności sprawowania opieki,
• numer zaświadczenia lekarskiego o czasowej niezdolności do pracy oraz imię i nazwisko lekarza,
• opis dokonanych ustaleń,
• pouczenie o prawie złożenia zastrzeżeń,
• podpis osoby kontrolowanej,
• wzmianka o odmowie podpisania protokołu przez osobę kontrolowaną,
• podpis osoby kontrolującej.

Wejście w życie rozporządzenia

Projekt zakłada, że rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 13 kwietnia 2026 r. W tym właśnie dniu wchodzi w życie ustawa z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 26).

infor.pl

Terytorialna służba wojskowa może trwać od 1 roku do 6 lat. W niektórych przypadkach dowódca może wydłużyć czas trwania służby. Sprawdź, jakie obowiązki i uprawnienia ma pracodawca, którego pracownik wstępuje do terytorialnej służby wojskowej.

Służba żołnierza terytorialnej służby wojskowej może odbywać się w całym kraju, niezależnie od siedziby wojskowej. Każdy obywatel Polski po odbyciu szkolenia może na własny wniosek zostać żołnierzem terytorialnej służby wojskowej, o ile ma uregulowany stosunek do służby wojskowej oraz podlega obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej.

Terytorialna służba wojskowa może odbywać się na dwa sposoby: dyspozycyjnie lub rotacyjnie.

Służba rotacyjna

Żołnierz obrony terytorialnej pełni służbę rotacyjnie w jednostce wojskowej albo w innym miejscu wskazanym przez dowódcę jednostki wojskowej. Służba odbywa się w określonych przez dowódcę dniach, co najmniej raz w miesiącu przez 2 dni w czasie wolnym od pracy. Jest również możliwość pełnienia tej służby w inne dni, stosownie do potrzeb sił zbrojnych, po uzgodnieniu tego z żołnierzem lub na jego wniosek.

Pracownik ma obowiązek powiadomić niezwłocznie swojego pracodawcę o powołaniu go do terytorialnej służby wojskowej oraz zawiadomić pracodawcę o dniach, w których będzie pełnił rotacyjnie służbę wojskową.

Obowiązek zawiadomienia nie dotyczy sytuacji natychmiastowego stawiennictwa. W takiej sytuacji o stawiennictwie pracownika żołnierza do służby zawiadamia pracodawcę dowódca jednostki.

Służba dyspozycyjna

W dni, w które żołnierz nie pełni służby rotacyjnej jest w służbie dyspozycyjnej. Dyspozycyjną służbę terytorialną pracownik odbywa poza jednostką wojskową. Pozostaje wtedy w gotowości do stawienia się do służby rotacyjnej w terminie i miejscu wskazanym przez dowódcę jednostki wojskowej.

Czytaj także: Nowość w prawie pracy! Działalność gospodarcza i umowa zlecenia wliczone do stażu pracy

Ochrona stosunku pracy pracownika

Jeśli pracownik został powołany do terytorialnej służby wojskowej, można rozwiązać jego umowę o pracę tylko za jego zgodą. Ochrona przysługuje od momentu powołania go do służby.

Jeżeli pracodawca wypowie umowę o pracę przed dniem powołania pracownika do terytorialnej służby wojskowej, a okres wypowiedzenia upłynąłby po dniu powołania pracownika, to takie wypowiedzenie staje się bezskuteczne. Dotyczy to również sytuacji, gdy umowę o pracę wypowie pracownik.

Ochrona przed rozwiązaniem stosunku pracy nie obowiązuje w przypadku:

• umowy o pracę zawartej na okres próbny,
• umowy o pracę zawartej na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy,
• rozwiązania umowy o pracę pracownika bez wypowiedzenia z winy pracownika,
• ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy.

Rekompensata pieniężna dla pracodawcy

Jeżeli pracownik pełni służbę wojskową rotacyjnie, to za te dni pracodawcy przysługuje świadczenie pieniężne. Świadczenie obejmuje rekompensatę kosztów, ale bez kwot wynagrodzenia poniesionych przez pracodawcę z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony nowego pracownika na zastępstwo za żołnierza wojskowej służby terytorialnej lub zlecenia jego pracy innemu pracownikowi.

Aby otrzymać świadczenie pieniężne, pracodawca powinien złożyć wniosek do szefa wojskowego centrum rekrutacji, właściwego ze względu na siedzibę pracodawcy w ciągu 90 dni od dnia zwolnienia żołnierza wojskowej służby terytorialnej ze służby. Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające poniesione koszty.

Po złożeniu wniosku szef wojskowego centrum rekrutacji ustala kwotę świadczenia, która przysługuje pracodawcy.

Rekompensata utraconego wynagrodzenia dla pracownika – żołnierza

W czasie wykonywania terytorialnej służby wojskowej żołnierz nie otrzymuje wynagrodzenia od pracodawcy. Przysługuje mu jednak świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy.

Świadczenie wypłaca dowódca jednostki pracownika. Wysokość świadczenia jest ustalana na podstawie udokumentowanego wniosku złożonego przez żołnierza terytorialnej służby wojskowej nie później niż w ciągu 3 miesięcy po upływie okresu, w którym terytorialna służba wojskowa była pełniona rotacyjnie. Rekompensata nie przysługuje, jeżeli służba odbyła się jednorazowo w czasie lub dniu wolnym od pracy.

Szczegółowych informacji w tym zakresie udziela Dowództwo Wojsk Obrony Terytorialnej.

Źródło:

• Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
• www.biznes.gov.pl

Na początek szkolenie, wkrótce wznowienie rozmów

Magazyn Zmiany, luty/02

18 lutego w Warszawie odbyło się spotkanie dotyczące Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla branży energetycznej. Choć pierwotnie miało otworzyć nowy etap negocjacji nad PUZP, w praktyce zostało w całości poświęcone szkoleniu z zakresu nowej ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych, obowiązującej od połowy grudnia.

Przypomnijmy: styczniowe posiedzenie nie doszło do skutku z powodu zmian kadrowych w spółce PGE, które wymagały ponownego określenia składu zespołu negocjacyjnego. Nowy termin wyznaczono na 18 lutego – i to spotkanie ostatecznie się odbyło, choć w nieco zmienionej formule.

Nowa ustawa – nowe obowiązki, stare wątpliwości

Szkolenie koncentrowało się na zmianach wprowadzonych przez nową ustawę. Jedną z kluczowych nowości jest rejestracja układów zakładowych i porozumień zbiorowych. Dotychczas przed zarejestrowaniem układu Państwowa Inspekcja Pracy dokonywała jego weryfikacji – ten element został usunięty.

Jak podkreśla przewodniczący OZZZPRC Krzysztof Kisielewski, to tylko jeden z przykładów, z powodu których ustawa budzi poważne zastrzeżenia. W opinii prawników i strony związkowej zawiera luki i nie rozstrzyga wielu istotnych kwestii. Co więcej – nie wprowadza rozwiązań, które realnie zachęcałyby pracodawców do zawierania układów zbiorowych. To szczególnie istotne w kontekście unijnej dyrektywy, na podstawie której wdrażane są nowe przepisy. Jej celem jest objęcie układami zbiorowymi 80 proc. pracowników w Polsce. Cel ambitny – i przez stronę społeczną w pełni popierany – ale przy obecnych regulacjach niezwykle trudny do osiągnięcia. W ocenie związkowców ustawa nie tworzy narzędzi, które realnie przybliżałyby do realizacji tego zadania.

Narada strony społecznej

Spotkanie w Warszawie było okazją do narady przedstawicieli strony społecznej. 3 marca odbędzie się posiedzenie połączonych zespołów trójstronnych ds. węgla brunatnego i branży energetycznej, natomiast dzień wcześniej – 2 marca – zaplanowano spotkanie wewnętrzne.

Wśród tematów, które trafią na agendę, znajdą się m.in. egzaminy kwalifikacyjne. Strona społeczna ma już przygotowaną – przy wsparciu kancelarii prawnej – inicjatywę legislacyjną w tej sprawie. Na najbliższym posiedzeniu zapowiedziane zostanie formalne zgłoszenie tematu, tak aby na kolejnym zespole możliwa była merytoryczna dyskusja nad proponowanymi zmianami.

Niepokój o przyszłość zawodu

Ważnym punktem rozmów była także sytuacja pracowników energetyki. Sekcja Zakładów Energetycznych OZZZPRC przygotowała stanowisko, w którym wyraża niepokój wobec postępującego spadku prestiżu zawodu energetyka. Więcej szczegółów wkrótce.

OZZZPRC