Ta wiedza wciąż jest niedostateczna i rządzi stereotyp: jeśli ZUS wyliczy emeryturę z konta i subkonta emerytalnego a następnie zacznie ją wypłacać, to już koniec i rodzina nic ze składek emerytalnych nie odziedziczy. Tymczasem zgodnie z prawem spadkobiercom może się należeć w takim przypadku wypłata gwarantowana z ZUS. Kiedy, komu, na jakich zasadach.

. Co z pieniędzmi gdy zmarły nie zdążył przejść na emeryturę.
Składki emerytalne zgromadzone w ZUS co do zasady nie podlegają dziedziczeniu. Wyjątkiem od tej reguły są jednak środki na subkoncie. Podobnie jak te, które są zaksięgowane na rachunku w Otwartym Funduszu Emerytalnym, pieniądze z subkonta podlegają dziedziczeniu - na wypadek śmierci osoby, której składki emerytalne dotyczyły. ZUS wypłaci je spadkobiercom, ale gdy złożą oni odpowiedni wniosek.

Co trzeba wiedzieć o koncie emerytalnym w ZUS oraz o subkoncie emerytalnym w ZUS

Oto co trzeba wiedzieć o dziedziczeniu składek emerytalnych zgromadzonych na subkoncie w ZUS.

W ZUS wciąż czekają na wypłatę miliony złotych, które należą się rodzinie lub spadkobiercom po zmarłych, którzy nie zdążyli przed śmiercią wystąpić o emeryturę. Często są to kwoty liczone w dziesiątkach tysięcy złotych – czekają na wypłatę, bo nikt się po nie zgłasza. Uprawnieni zaś nie zgłaszają się, bo nie wiedzą, że mają do nich prawo, z kolei ZUS w większości przypadków nie ma obowiązku informowania o tych pieniądzach.

Miliony czekające do odebrania w ZUS to po części efekt niedostatecznej wiedzy Polaków dotyczących składek emerytalnych, a w szczególności „prywatnego” charakteru części z nich, niezależnie od tego czy zmarły należał do Otwartego Funduszu Emerytalnego OFE, czy nie. A taką „prywatną” część zgromadzonych składek ma każdy albo w OFE albo w ZUS, zaś w przypadku kobiet, które ukończyły 50. rok życia i mężczyzn po ukończeniu 55 roku życia, na pewno takie pieniądze są też w ZUS.

Konto i subkonto emerytalne w ZUS: co podlega dziedziczeniu

Szkodliwy jest przy tym często funkcjonujący w opinii publicznej, a nieprawdziwy, stereotyp, że dziedziczeniu podlegają tylko składki do OFE, bo takie same prawa mają płacący te składki, którzy nigdy do OFE nie należeli.

To ważna przesłanka dla podejmujących decyzje w trakcie okienka transferowego. Dla wielu rozważających taką opcję istotne jest fałszywe przekonanie, że pieniądze z OFE są dziedziczone, a z ZUS – nie. Z subkonta ZUS mają tymczasem dokładnie taki sam status prawny jak te na koncie w OFE, o czym szczegółowo dalej w tym artykule.

Warto też przypomnieć, że wszyscy objęci składkami emerytalnymi mogą skorzystać z tak zwanego okienka transferowego zmieniając decyzję co do celu przeznaczenia kapitałowej części składki emerytalnej.

Ostatnie takie okienko transferowe było otwarte od1 kwietnia do 31 lipca 2024 roku. W tym czasie można było decydować czy całość składki emerytalnej pozostawić w ZUS, czy też część przekazywać do OFE. Następne będzie otwarte za niespełna cztery lata.
Zgodnie bowiem z przepisami, począwszy od 2016 r., co cztery lata, w okresie od 1 kwietnia do 31 lipca, członek otwartego funduszu emerytalnego (OFE) lub osoba, której ZUS ewidencjonuje składkę na subkoncie, może złożyć do ZUS pisemnie lub w formie dokumentu elektronicznego oświadczenie o przekazywaniu składki do OFE, począwszy od składki opłaconej za lipiec danego roku lub oświadczenie o zewidencjonowaniu składki na subkoncie w ZUS, począwszy od składki opłaconej za miesiąc, w którym złożono wniosek.
Składający oświadczenie decydujemy, gdzie ma być przekazana część składki na ubezpieczenie emerytalne (2,92%). Składka będzie przekazywana zgodnie z decyzją danej osoby albo na rachunek w OFE albo ewidencjonowana na subkoncie w ZUS.

Jeżeli nie będziemy zmieniać decyzji podjętej w poprzednim okienku transferowym lub przy okazji wchodzenia na rynek pracy po zamknięciu poprzedniego okienka, to nie musimy składać żadnych deklaracji.

Deklaracji o przeznaczeniu 2,92 proc. składki emerytalnej nie składają osoby, które mają do ukończenia powszechnego wieku emerytalnego 10 lub mniej lat. W przypadku tych osób bowiem ZUS zaprzestaje odprowadzania składek do OFE, a fundusze rozpoczynają stopniowy transfer środków z OFE do ZUS.

Składki osób wchodzących na rynek pracy tak podczas okienka transferowego, jak i po jego zakończeniu, a które nie złożą oświadczenia o ich przekazywaniu do OFE i nie zawrą umowy z OFE, z automatu trafią na subkonto w ZUS.

Zarówno 2,92% jako część składki emerytalnej trafiająca do OFE, jak i na subkonto w ZUS w przypadku śmierci osoby, do której jest przypisana jest dziedziczona.

Subkonto w ZUS oraz OFE, jak dziedziczona jest zgromadzona tam część składki emerytalnej

Zgodnie z przepisami ustawy o rentach i emeryturach z funduszu ubezpieczeń społecznych, część składki na ubezpieczenie emerytalne trafia do OFE lub na subkonto ZUS w ramach tak zwanego drugiego filaru emerytalnego. W określonych sytuacjach można domagać się od OFE lub ZUS wypłaty tych pieniędzy.
Składki na ubezpieczenie emerytalne, które wpływają do ZUS w ramach nowego systemu emerytalnego są dzielone na dwie części. Jedna z nich przekazywana jest do Otwartego Funduszu Emerytalnego, o ile tak zdecyduje przyszły emeryt przed wpływem do ZUS pierwszej składki, albo gromadzone na subkoncie w ZUS. Te właśnie mogą podlegać wypłacie.

Nie wszyscy jednak mają subkonto w ZUS lub konto w Otwartym Funduszu Emerytalnym (OFE). Osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r. nie mogą być członkami OFE. Oznacza to również, że nie mają subkonta w ZUS.

Każdej osobie ubezpieczonej (wpłacającej składki na ubezpieczenie emerytalne) zakładane jest indywidualne konto w ZUS na podstawie jej pierwszego zgłoszenia do ubezpieczeń, np. wtedy, gdy podejmuje ona pierwszą pracę. W ramach tego konta od 1 maja 2011 r. ZUS prowadzi także subkonto.
Jeśli ktoś w terminie czterech miesięcy od rozpoczęcia aktywności zawodowej nie zawrze umowy z OFE, jej składki w całości zostaną zapisane na subkoncie w ZUS. Żeby mieć subkonto w ZUS, nie trzeba zatem być już członkiem OFE.

Co się dzieje z pieniędzmi zgromadzonymi na subkoncie emerytalnym w ZUS

Obecnie na takie konto w ramach tak zwanego drugiego filaru ubezpieczeń emerytalnych trafia 7,3% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne, jeśli osoba ubezpieczona nie przystąpiła do OFE lub jest członkiem OFE, ale zdecydowała, że składka jest przekazywana wyłącznie na jej subkonto w ZUS lub 4,38% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne, jeśli osoba ubezpieczona jest członkiem OFE i zdecydowała, że składka w wysokości 2,92% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne jest przekazywana do OFE.

W odróżnieniu od środków zgromadzonych na podstawowym koncie przyszłego emeryta w ZUS środki z subkonta (tak jak środki z OFE) są dzielone w przypadku:

• rozwodu,
• unieważnienia małżeństwa,
• ustania wspólności majątkowej w czasie trwania małżeństwa albo umownego wyłączenia lub ograniczenia wspólności ustawowej między posiadaczem subkonta a jego współmałżonkiem,
• śmierci osoby, dla której prowadzone jest subkonto w ZUS.

Kiedy ZUS wypłaca pieniądze z subkonta emerytalnego

W przypadku rozwodu, unieważnienia małżeństwa lub ustania wspólności majątkowej środki zgromadzone na subkoncie w ZUS, które przypadają byłemu współmałżonkowi w wyniku podziału majątku wspólnego małżonków, ZUS przekazuje w ramach wypłaty transferowej na subkonto byłego współmałżonka (nie wypłaca gotówki); wysokość wypłaty zależy od zapisów zawartych w dokumentach sądowych dotyczących podziału majątku wspólnego byłych współmałżonków.
Natomiast w przypadku śmierci osoby, dla której prowadzone jest w ZUS subkonto, dochodzi do tzw. dziedziczenia środków.
Jeśli w chwili śmierci osoba posiadająca subkonto pozostawała w związku małżeńskim, współmałżonek zmarłego otrzymuje w ramach wypłaty transferowej połowę środków znajdujących na subkoncie w ZUS w zakresie, w jakim środki te stanowiły przedmiot małżeńskiej wspólności majątkowej (nie ma więc wypłaty gotówki).

Pozostałe środki (albo wszystkie, jeśli osoba zmarła nie miała współmałżonka) ZUS przekazuje osobom wskazanym przez osobę zmarłą, a jeśli nie ma takich osób, środki te wchodzą w skład spadku.
Jeśli osoba ubezpieczona ma subkonto w ZUS i jednocześnie jest członkiem OFE, podział i wypłatę środków rozpoczyna OFE.
W takiej sytuacji w pierwszej kolejności należy złożyć wniosek we właściwym OFE, nie w ZUS.
Dopiero w ciągu 14 dni od podziału, który zrealizuje OFE, OFE przesyła do ZUS zawiadomienie o osobach, na rzecz których podzielił środki zgromadzone na rachunku, oraz o ich udziale w tych środkach. W ten sam sposób ZUS podzieli środki zapisane na subkoncie. Ma na to 3 miesiące od dnia, w którym dostanie zawiadomienie o podziale środków z OFE.

Ten proces przebiega inaczej, jeżeli osoba ubezpieczona nie jest już lub nigdy nie była członkiem OFE. Dotyczy to zarówno przypadku gdy ubezpieczony nie przystąpił nigdy do OFE jak i sytuacji, w której OFE przekazało już wszystkie zgromadzone pieniądze do ZUS na subkonto w ramach tzw. suwaka bezpieczeństwa.
OFE ma obowiązek rozpocząć taki proces na dziesięć lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez członka OFE – czyli 50 lat dla kobiet i 55 lat dla mężczyzn. Robi to sukcesywnie przez dziesięć lat, a gdy już przekaże do ZUS wszystko, taka osoba jest wykreślana z Centralnego Rejestru Członów OFE.

Kiedy trzeba złożyć wniosek o wypłatę z ZUS i jak złożyć wniosek

Gdy cała drugofilarowa część składki emerytalnej jest na subkoncie w ZUS, proces wypłaty pieniędzy ZUS rozpocznie dopiero na wniosek osoby uprawnionej.

Taki wniosek należy złożyć na formularzu USS „Wniosek o transfer/wypłatę środków z subkonta osoby ubezpieczonej”.

ZUS wyjaśnił w specjalnym komunikacie, że nie może rozpocząć procedury przekazania pieniędzy z subkonta osobom uprawnionym bez wniosku, bo zgodnie z prawem w tej sprawie nie może działać z urzędu.

Jeśli osoba ubezpieczona złożyła w ZUS informację o tym, kogo wskazuje do otrzymania środków zgromadzonych na swoim subkoncie w ZUS, to po jej śmierci ZUS jedynie zawiadamia osoby uprawnione o tym, że mogą złożyć wniosek o wypłatę środków.
Ta sama zasada obowiązuje, gdy informację o osobach uprawnionych do dziedziczenia środków ZUS otrzymał z OFE po zakończeniu realizacji suwaka bezpieczeństwa (czyli po zwrocie wszystkich środków z OFE na subkonto w ZUS), jeśli osoba ubezpieczona złożyła takie wskazanie w OFE.
Gdy w ZUS nie ma takiej informacji, instytucja nie powiadomi nikogo o pieniądzach do odebrania.

Co ważne, roszczenie do ZUS o takie pieniądze nie ulega przedawnieniu czyli nie ma takiego terminu, w którym obligatoryjnie należy złożyć wniosek USS.

Oczywiście, jeśli osoba ubezpieczona w momencie, w którym osiągnęła powszechny wiek emerytalny (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn), rezygnuje z aktywności zawodowej i przechodzi na emeryturę, to środki zgromadzone na jej subkoncie w ZUS, które uzyskała z tytułu tej aktywności, ZUS uwzględnia w podstawie przyznanego jej świadczenia emerytalnego.

Inaczej jest w przypadku osób ubezpieczonych, które korzystają z tzw. emerytur wcześniejszych. Środki zgromadzone na ich rachunku w OFE i zapisane na subkoncie w ZUS przekazywane są na dochody budżetu państwa. Jest to warunek niezbędny do tego, aby mogły one uzyskać tego rodzaju świadczenia.

Z kolei jeśli ZUS już zaczął wypłacać emeryturę należną z tytułu osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego, rodzina ma prawo do tzw. wypłaty gwarantowanej z ZUS, właśnie środków z subkonta. Natomiast po wypłaceniu 36. emerytury po zmarłym emerycie z ZUS już nic się nikomu nie należy.

infor.pl

Kara porządkowa grozi pracownikowi, który nie chce współpracować z pracodawcą w kwestii wykorzystania zaległego urlopu wypoczynkowego. Ekwiwalent za urlop powinien być wypłacany tylko wtedy, gdy odbiór dni wolnych w naturze nie jest możliwy.

Kara porządkowa, gdy pracownik nie chce wziąć zaległego urlopu wypoczynkowego

Regionalna Izba Obrachunkowa w Białymstoku w trakcie kontroli w Urzędzie Miejskim w Michałowie sprawdziła m.in. prawidłowość wypłaty wynagrodzeń. Według RIO wypłacenie burmistrzowi ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy naruszyło obowiązujące przepisy i skutkowało obciążeniem budżetu gminy wydatkami z tego tytułu.

RIO wskazała, że nieudzielenie pracownikowi urlopu wypoczynkowego w ustawowym terminie jest wykroczeniem z art. 282 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy zagrożonym karą grzywny od 1 tys. zł do 30 tys. zł. Natomiast pracownik zobowiązany jest do wskazania, na polecenie pracodawcy, terminu wykorzystania zaległego urlopu. RIO wyjaśniła, że zgodnie z art. 108 Kodeksu pracy pracodawca może nakładać kary porządkowe za brak współpracy ze strony pracowników w tym zakresie. Takie działanie może zostać uznane za nieprzestrzeganie przez pracowników ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy.

Urlop wypoczynkowy nawet wtedy, gdy pracownik nie wyraża zgody

RIO przywołała w tym zakresie wyrok Sądu Najwyższego z 25 stycznia 2005 r. (sygn. akt I PK 124/05) dotyczący wykorzystania zaległego urlopu. W wyroku sąd wskazał, że pracodawca może wysłać pracownika na zaległy urlop, nawet gdy ten nie wyraża na to zgody. Ekwiwalent pieniężny przysługuje tylko wtedy, gdy wykorzystanie urlopu w naturze nie jest możliwe.

Zgodnie z art. 168 Kodeksu pracy, urlopu niewykorzystanego w terminie ustalonym zgodnie z art. 163 Kodeksu pracy należy pracownikowi udzielić najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego. Jak wskazuje RIO: „Powyższe oznacza, że pracodawca nie może jednostronnie wyznaczyć pracownikowi terminu tego urlopu – może natomiast zobowiązać pracownika do wskazania terminów korzystania z zaległych urlopów w wyznaczonym przepisami okresie, czyli do 30 września następnego roku kalendarzowego”.

PAP

Obuwie ochronne BHP – kto powinien je stosować i dlaczego jest niezbędne? Odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa w miejscu pracy. W wielu branżach stanowi podstawowy środek ochrony indywidualnej, zabezpieczając pracowników przed poważnymi urazami. Dobrze dobrane buty nie tylko chronią stopy przed uderzeniami, przecięciami czy przebiciami, ale także zapewniają stabilność, wygodę i odporność na czynniki środowiskowe. W jakich zawodach obuwie ochronne jest konieczne i jakie zagrożenia może ograniczyć?

Czym jest obuwie ochronne i jakie normy powinno spełniać?

Obuwie ochronne to specjalnie zaprojektowane buty, które mają na celu minimalizowanie ryzyka obrażeń stóp w miejscu pracy. Zgodnie z unijnym Rozporządzeniem 2016/425 dotyczącym środków ochrony indywidualnej, musi ono spełniać określone normy bezpieczeństwa.

W zależności od środowiska pracy, obuwie ochronne może chronić przed:

• urazami mechanicznymi – spadające ciężkie przedmioty, ostre elementy na podłodze, ryzyko przygniecenia,
• czynnikami chemicznymi – kontakt z kwasami, substancjami żrącymi, olejami i rozpuszczalnikami,
• wysoką i niską temperaturą – praca w ekstremalnych warunkach, takich jak piece hutnicze czy chłodnie,
• poślizgnięciami i upadkami – podeszwy antypoślizgowe zwiększają przyczepność do podłoża,
• porażeniem prądem – izolujące materiały używane w butach dla elektryków,
• przebiciem – specjalne wkładki zabezpieczające przed ostrymi przedmiotami, np. gwoździami czy szkłem.

Warto zwrócić uwagę na oznaczenia butów ochronnych – klasy bezpieczeństwa, takie jak S1, S2, S3, wskazują na ich właściwości i poziom ochrony.

Obowiązek stosowania obuwia ochronnego

Zgodnie z przepisami BHP pracodawca ma obowiązek zapewnić odpowiednie obuwie ochronne każdemu pracownikowi, którego stanowisko wiąże się z ryzykiem urazu stóp. Powinien także dbać o jego regularną wymianę oraz dostosowanie do specyfiki pracy.

Pracownicy z kolei są zobowiązani do noszenia obuwia ochronnego podczas wykonywania obowiązków służbowych, a ich nieprzestrzeganie zasad bezpieczeństwa może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych i prawnych.

Dlaczego warto inwestować w dobre obuwie ochronne?

Dobrze dobrane buty ochronne to nie tylko zgodność z przepisami, ale także wygoda i zdrowie pracownika. Długotrwałe noszenie niewłaściwego obuwia może prowadzić do bólu stóp, problemów z kręgosłupem oraz zmęczenia, co przekłada się na spadek efektywności pracy.

Inwestycja w wysokiej jakości obuwie ochronne to:

• Ochrona zdrowia – zmniejszenie ryzyka urazów i chorób zawodowych,
• Komfort pracy – ergonomiczne dopasowanie i amortyzacja,
• Wyższa wydajność – mniejsze zmęczenie i większa koncentracja,
• Dłuższa żywotność – lepsze materiały to mniejsza potrzeba częstej wymiany.

Obuwie ochronne - komu przysługuje?

• Branża budowlana i przemysłowa

Pracownicy budowlani codziennie mają do czynienia z ciężkimi materiałami, narzędziami oraz pracą w zmiennych warunkach atmosferycznych. Obuwie ochronne w tej branży często wyposażone jest w stalowe noski, podeszwy odporne na przebicie oraz antypoślizgowe podeszwy, chroniąc przed urazami i wypadkami.

• Magazyny i logistyka

W magazynach i centrach dystrybucyjnych istnieje wysokie ryzyko upadku przedmiotów z wysokości oraz możliwość potknięcia się o elementy wyposażenia. Buty ochronne minimalizują ryzyko urazów i poprawiają stabilność, co ma kluczowe znaczenie przy pracy na dużych powierzchniach i przy przenoszeniu ciężkich ładunków.

• Branża gastronomiczna i hotelarska

W kuchniach restauracyjnych, hotelach i zakładach przetwórstwa żywności podłogi często są mokre lub tłuste, co zwiększa ryzyko poślizgnięć. W takich miejscach wymagane jest obuwie z podeszwami antypoślizgowymi oraz odpornością na wodę i oleje, co zapobiega wypadkom oraz poprawia komfort pracy.

• Branża medyczna i farmaceutyczna

Lekarze, pielęgniarki, ratownicy medyczni oraz pracownicy laboratoriów muszą mieć obuwie ochronne spełniające rygorystyczne normy higieniczne. W tym przypadku kluczowe są właściwości antypoślizgowe, odporność na płyny oraz łatwość dezynfekcji, aby zapobiegać rozprzestrzenianiu się bakterii i wirusów.

• Służby ratunkowe i porządkowe

Strażacy, policjanci i ratownicy medyczni pracują w dynamicznych i nieprzewidywalnych warunkach. Ich buty muszą być wytrzymałe, odporne na wysokie temperatury, ogień oraz niebezpieczne substancje. W tego typu zawodach obuwie często wyposażone jest w dodatkowe wkładki ochronne oraz antypoślizgowe podeszwy, zapewniające stabilność w trudnym terenie.

• Sektor energetyczny i przemysł chemiczny

Elektrycy, pracownicy rafinerii i laboranci są narażeni na kontakt z chemikaliami i wysokim napięciem. Ich obuwie musi być wykonane z materiałów elektroizolacyjnych i odpornych na agresywne substancje chemiczne, co minimalizuje ryzyko poparzeń i porażenia prądem.

Podsumowanie

Obuwie ochronne jest kluczowym elementem wyposażenia w wielu zawodach. Odpowiednio dobrane zapewnia nie tylko bezpieczeństwo, ale także komfort i wydajność pracy. Bez względu na branżę, w której pracujesz, warto pamiętać, że dobrze dobrane buty mogą zapobiec wielu groźnym wypadkom i urazom.

Chcesz wiedzieć więcej? Zapoznaj się ze zmianami w normie obuwia ochronnego. Dbając o odpowiednie obuwie ochronne, możesz znacząco wpłynąć na poprawę bezpieczeństwa swoich pracowników i przestrzegać obowiązujących przepisów BHP.

Autor: PW Krystian (Stowarzyszenie Koalicja Bezpieczni w Pracy)