Z badań przeprowadzonych przez platformę edukacyjną Centrum Profilaktyki Społecznej wynika, iż co piąty Polak spełnia kryteria pracoholizmu. Zjawisko to odbija się na rodzinach. Terapeuci coraz częściej spotykają pacjentów, którzy nie wiedzą, jak żyć razem po latach „małżeństwa na odległość”.

Wielu z nas otwarcie przyznaje się do pracoholizmu

Badania przeprowadzone na tysiącu osób z sześciu grup zawodowych pokazują, że 7,8 proc. Polaków otwarcie przyznaje się do uzależnienia od pracy. Ale gdy naukowcy zastosowali precyzyjne kryteria diagnostyczne, okazało się, że realnie problem dotyczy już jednej piątej zatrudnionych. Co piąty Polak spełnia definicję pracoholika.

Powody ekonomiczne i aspiracyjne

Według socjologa dr. Mariusza Z. Jędrzejki, autora badań, pracoholizm w Polsce ma przede wszystkim podłoże ekonomiczne i aspiracyjne. Wśród badanych dominowały motywacje związane z koniecznością spłaty kredytów i leasingów, a także chęcią podtrzymania wysokiego standardu życia. - Źródła pracoholizmu są w dużej mierze materialno-ekonomiczne. To nie tylko kredyt hipoteczny czy rata leasingowa, ale także potrzeba prestiżu i porównywania się z innymi – podkreślił badacz.

Medycyna, prawo, transport i budownictwo z najwyższym wskaźnikiem pracoholizmu

Najwyższe wskaźniki pracoholizmu stwierdzono w medycynie, prawie, transporcie i budownictwie. Ponad połowa kurierów pracuje średnio po 11 godzin dziennie, a w grupie zawodów budowlanych wielu pracowników prowadzących jednoosobowe działalności pracuje po 15–16 godzin dziennie, także w weekendy. Podobnie jest wśród specjalistów – stolarzy czy mechaników – którzy twierdzą, że „nikt nie zrobi tego tak dobrze jak oni”. W show-biznesie i mediach problem jest równie realny, choć przykrywany słowem „pasja”. – To często zasłona dymna. Chodzi o bycie widocznym, obecnym, rozpoznawalnym – ocenił dr Jędrzejko.

Problem z używkami

Jak zauważył, tam, gdzie pojawia się chroniczna praca, niemal zawsze towarzyszą jej używki. Ponad 70 proc. ludzi ze świata rozrywki - wynika z badań - pije alkohol codziennie, wśród prawników odsetek sięga niemal połowy. Lekarze i prawnicy mówią o pasji, budowlańcy i kurierzy – o kredytach, artyści – o byciu w centrum uwagi. Pod spodem niemal zawsze kryje się to samo: materialne aspiracje i lęk, że „nie starczy”.

Według Jędrzejki pracoholizm w Polsce nie rodzi się z biedy, ale z chęci życia ponad siły. Lekarz zarabiający ponad sto tysięcy miesięcznie bierze kolejne dyżury. Przedsiębiorca goni za kolekcją luksusowych aut – ma już siedem, chce jedenaście. Wspomaga się kokainą, by wytrzymać tempo. Stolarz, świetny fachowiec, pracuje po szesnaście godzin dziennie, jego żona odeszła, a on nadal nie zwalnia.

Weekendowi rodzice

Wielu badanych z dumą mówi o swoich osiągnięciach. Ale cena, przestrzega naukowiec, jest wysoka: zdrowie, relacje, życie rodzinne. Dzieci takich rodziców spędzają czas same, widując ojca czy matkę tylko w weekendy lub podczas tygodniowego urlopu. Terapeuci coraz częściej spotykają trzydziesto- i czterdziestolatków z kryzysami małżeńskimi, którzy nie wiedzą, jak żyć razem po latach „małżeństwa na odległość”. - To był jeden z impulsów do rozpoczęcia badań nad pracoholizmem – wskazał ekspert.

Pracoholizm - podkreślił dr Jędrzejko - jest u nas także efektem kulturowym. – W PRL funkcjonowało powiedzenie: czy się stoi, czy się leży… Dziś młodzi wierzą, że mogą przejść drogę od pucybuta do milionera. Chcą żyć jak Niemcy czy Japończycy, choć startowaliśmy z innego poziomu – wyjaśnił socjolog.

Kredyty hipoteczne stają się smyczą, która prowadzi do pracy ponad siły. Jedna z badanych osób spłaca mieszkanie w luksusowej dzielnicy aż do emerytury – raty przekraczają średnie krajowe wynagrodzenie. „To nie jest wybór, to konieczność” – słyszą badacze.

Jak wyjść z pracoholizmu?

Da się wyjść z pracoholizmu, ale to trudniejsze niż z wielu innych uzależnień. Alkohol można odstawić. Kredytu – nie. Dlatego badacze proponują metodę „złotych wysp”: wycinanie z kalendarza choćby małych fragmentów czasu na regenerację. Spacer, dzień wolny, weekend offline. Cokolwiek, co zatrzyma spiralę.

Ekspert: Za siłą kryje się cicha choroba

Socjolog zaznaczył, że Polacy są narodem pracowitym i kreatywnym. Wierzą, że „dadzą radę”. I rzeczywiście, wielu imponuje wytrwałością. Ale za tą siłą kryje się cicha choroba. Doba ma tylko 24 godziny, a życie składa się nie tylko z pracy. W przeciwnym razie – jak mówi jeden z kierowców – „człowiek jedzie, jedzie… i nawet nie wie, kiedy wypadł z zakrętu”.

O badaniu

Badanie zrealizowano metodą sondażu diagnostycznego i wywiadów focusowych na grupie 1003 respondentów reprezentujących sześć odrębnych grup zawodowych i 18 zawodów w okresie maj – czerwiec 2025 r. w dużych, średnich i małych miastach Polski przez Centrum Profilaktyki Społecznej we współpracy z Instytutem Psychologii Wyższej Szkoły Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu.

Następnym etapem badań nad problemowymi zachowaniami Polaków będą substancje psychoaktywne, a trzecim - zaburzenia związane ze sferą behawioralną. Mają one sprawdzić, na ile tego typu zachowania mają wpływ na jakość rodziny oraz czy pracoholicy tworzą grupę podwyższonego ryzyka uzależnień substancyjnych.

Mira Suchodolska (PAP)

oprac. Wioleta Matela-Marszałek

Osoby z depresją w Polsce mogą ubiegać się o zasiłek pielęgnacyjny, jeśli spełniają określone warunki. Zasiłek ten wynosi 215,84 zł miesięcznie i ma na celu pomoc w pokryciu kosztów związanych z opieką i wsparciem. Oto szczegóły.

Specjalny zasiłek dla osób chorujących na depresję, o którym mało kto wie. To ponad 215 zł miesięcznie

Osoby cierpiące na depresję, w niektórych przypadkach, mogą ubiegać się o zasiłek pielęgnacyjny. Jest to świadczenie pieniężne, które ma na celu pomóc w pokryciu kosztów związanych z opieką i wsparciem.

Zasiłek pielęgnacyjny - czym jest?

Zasiłek pielęgnacyjny to świadczenie pieniężne, które ma na celu pomóc w pokryciu wydatków związanych z opieką nad osobą, która z powodu swojego stanu zdrowia potrzebuje wsparcia w codziennych czynnościach. Zgodnie z ustawą z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2024.0.323), zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:

• Dzieciom z orzeczeniem o niepełnosprawności.
• Osobom powyżej 16. roku życia z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
• Osobom powyżej 16. roku życia z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, jeśli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. roku życia.
• Osobom, które ukończyły 75 lat (w tym przypadku zasiłek jest przyznawany automatycznie).

Kto może otrzymać zasiłek pielęgnacyjny z powodu depresji?

Osoby z depresją mogą ubiegać się o zasiłek pielęgnacyjny, jeśli spełniają określone kryteria, a mianowicie:

• Posiadają orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie to jest wydawane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Depresja musi być na tyle poważna, aby wpływać na zdolność osoby do samodzielnego funkcjonowania.
• Są niezdolne do samodzielnej egzystencji. Oznacza to, że depresja w znacznym stopniu utrudnia lub uniemożliwia wykonywanie codziennych czynności, takich jak higiena osobista, ubieranie się, jedzenie czy poruszanie się.

Warto dodać, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje również osobom, które ukończyły 75 lat, niezależnie od stopnia niepełnosprawności. Osoby cierpiące na depresję w Polsce mogą ubiegać się o świadczenie z tytułu niepełnosprawności, jeśli ich stan zdrowia spełnia określone kryteria. Kluczowym aspektem jest posiadanie orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W przypadku depresji, orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności jest możliwe, jeśli depresja została zdiagnozowana przed ukończeniem 21 roku życia.

Aby uzyskać świadczenie, osoba z depresją musi wykazać, że choroba powoduje trwałe ograniczenie zdolności do wykonywania codziennych czynności, takich jak praca, nauka, czy dbanie o siebie. Dodatkowo, konieczne może być udowodnienie, że stan zdrowia wymaga stałej opieki lub nadzoru.

Proces ubiegania się o świadczenie z tytułu niepełnosprawności wymaga złożenia odpowiedniego wniosku oraz przedstawienia dokumentacji medycznej potwierdzającej diagnozę i stopień niepełnosprawności. Warto skonsultować się z lekarzem psychiatrą lub psychologiem, którzy mogą pomóc w przygotowaniu dokumentacji oraz udzielić wsparcia w procesie aplikacyjnym.

Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z powodu depresji

Aby uzyskać orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z powodu depresji, należy spełnić następujące kryteria:

1. Przewlekły i ciężki charakter depresji: Depresja musi być przewlekła i ciężka, np. lekooporna, co oznacza, że nie reaguje na standardowe leczenie farmakologiczne.
2. Znaczne ograniczenie zdolności do samodzielnej egzystencji: Depresja musi powodować znaczne ograniczenie zdolności do samodzielnej egzystencji, takie jak trudności w wykonywaniu codziennych czynności, takich jak higiena osobista, ubieranie się, jedzenie, robienie zakupów, sprzątanie, itp.
3. Niezdolność do pracy lub zdolność do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej: Depresja musi uniemożliwiać podjęcie pracy zarobkowej, lub umożliwiać ją jedynie w warunkach pracy chronionej, tj. w specjalnie dostosowanym miejscu pracy, z uwzględnieniem potrzeb osoby chorej.
4. Wymaganie stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób: Depresja musi powodować konieczność stałej, lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w codziennym funkcjonowaniu i pełnieniu ról społecznych, takich jak rodzina, praca, nauka, itp.

Orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z powodu depresji

Aby uzyskać orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z powodu depresji, należy spełnić następujące kryteria:

1. Ograniczenie zdolności do pracy: Choroba musi znacząco ograniczać zdolność do wykonywania pracy zgodnej z kwalifikacjami, ale nie wykluczać jej całkowicie. Oznacza to, że osoba z depresją może mieć trudności z koncentracją, motywacją i wykonywaniem zadań, co utrudnia jej pracę, ale nie uniemożliwia jej całkowicie.
2. Utrudnienia w codziennym funkcjonowaniu: Objawy depresji muszą utrudniać codzienne funkcjonowanie, takie jak dbanie o higienę, gotowanie, sprzątanie, robienie zakupów czy utrzymywanie relacji z innymi ludźmi. Osoba z depresją może potrzebować pomocy w tych czynnościach, ale nie musi być całkowicie zależna od innych.
3. Konieczność leczenia: Leczenie farmakologiczne i psychoterapia są niezbędne do utrzymania względnej stabilności, ale mimo to epizody depresyjne powracają, wpływając na jakość życia. Oznacza to, że osoba z depresją musi regularnie przyjmować leki i chodzić na terapię, aby radzić sobie z objawami choroby, ale mimo to może doświadczać nawrotów depresji.

Jak złożyć wniosek o zasiłek pielęgnacyjny?

1. Uzyskaj orzeczenie o niepełnosprawności: Jeśli nie masz jeszcze orzeczenia, złóż wniosek do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności.
2. Przygotuj dokumenty: Do wniosku o zasiłek pielęgnacyjny należy dołączyć:
   • orzeczenie o niepełnosprawności,
   • dokument tożsamości (dowód osobisty lub paszport),
   • wypełniony wniosek o zasiłek pielęgnacyjny (dostępny w urzędzie gminy lub miasta).
3. Złóż wniosek: Wniosek wraz z dokumentami należy złożyć w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby z depresją.

Kiedy zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje?

Osoba z depresją, która posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, może ubiegać się o zasiłek pielęgnacyjny. Jednak nie w każdym przypadku takie świadczenie zostanie przyznane. Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie, która:

1. Pobiera dodatek pielęgnacyjny z ZUS (np. emeryt lub rencista).
2. Przebywa w całodobowej placówce opiekuńczej (np. dom pomocy społecznej).
3. Otrzymuje podobne świadczenie z innego kraju.

Ważne jest, że zasiłek pielęgnacyjny ma na celu pokrycie kosztów opieki i pomocy, jakie osoba niepełnosprawna potrzebuje w związku ze swoim stanem zdrowia.

Ile wynosi zasiłek pielęgnacyjny w 2025 roku?

Zasiłek pielęgnacyjny wynosi 215,84 zł miesięcznie. Zasiłek pielęgnacyjny jest przyznawany na okres ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Oznacza to, że jeśli orzeczenie jest wydane na czas określony, konieczne będzie ponowne złożenie wniosku o zasiłek po jego wygaśnięciu. W przypadku orzeczenia na czas nieokreślony, zasiłek pielęgnacyjny może być wypłacany bezterminowo.

Zasiłek pielęgnacyjny - podsumowanie najważniejszych informacji

Zasiłek pielęgnacyjny w 2025 roku wynosi 215,84 zł miesięcznie i jest świadczeniem opiekuńczym z zakresu świadczeń rodzinnych. Przysługuje on osobom niezdolnym do samodzielnej egzystencji, takim jak dzieci do 16. roku życia z niepełnosprawnością, osobom powyżej 16 lat ze znacznym stopniem niepełnosprawności lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności powstałym przed 21. rokiem życia, oraz osobom powyżej 75 lat, które nie otrzymują dodatku pielęgnacyjnego. Zasiłek przysługuje bez względu na dochody. Nie przysługuje on jednak osobom, które otrzymują dodatek pielęgnacyjny ani tym, które są umieszczone w placówkach zapewniających całodobowe utrzymanie za darmo.

Wniosek o zasiłek pielęgnacyjny należy złożyć w odpowiednim urzędzie gminy lub miasta, a także można to zrobić przez internet za pośrednictwem portali ePUAP lub emp@tia. Do wniosku warto dołączyć skrócony akt urodzenia oraz orzeczenie o niepełnosprawności. Ponadto istnieje świadczenie pielęgnacyjne dla opiekunów osób niepełnosprawnych poniżej 18. roku życia, które w 2025 roku wynosi 3287 zł miesięcznie. To świadczenie jest przyznawane opiekunowi, który zrezygnuje z zatrudnienia, by sprawować osobistą opiekę nad osobą niepełnosprawną. Dodatek pielęgnacyjny to odrębne świadczenie dla osób mających prawo do emerytury lub renty, które są całkowicie niezdolne do pracy lub ukończyły 75 lat. W 2025 roku dodatek ten wynosi 348,22 zł miesięcznie (od marca).

infor.pl

Współczesny rynek pracy to zestawienie postaw, wartości i oczekiwań, które wynikają z przynależności do różnych pokoleń. Pokolenie X (przedstawiciele roczników 1965–1980), Y – Milenialsi (1981–1996) oraz pokolenie Z – zwane również Gen Z (1997–2012) różnią się nie tylko podejściem do pracy, ale i samym sposobem definiowania kariery zawodowej. Na ich wybory wpływają wydarzenia historyczne, rozwój technologii, zmiany społeczne i kulturowe.

Dla przedstawicieli pokolenia X priorytetem przy wyborze kariery jest stabilność zatrudnienia, bezpieczeństwo finansowe i możliwość stopniowego awansu. Dorastając w czasach przemian politycznych i gospodarczych X-y nauczyły się, że ciężka praca i lojalność wobec pracodawcy są drogą do sukcesu. Dla nich kariera często oznaczała „wejście” do firmy na wiele lat, budowanie pozycji i stopniowe zdobywanie doświadczenia. Pokolenie to szanuje hierarchię, formalne struktury i racjonalne planowanie. Choć są elastyczni w dostosowywaniu się do nowych realiów, to nadal stawiają na tradycyjne wartości zawodowe, takie jak odpowiedzialność, punktualność i rzetelność.

Pokolenie Y – praca z sensem

Milenialsi, czyli pokolenie Y, wchodzili na rynek pracy w dobie szybkiego rozwoju technologicznego i globalizacji. To pokolenie, bardziej niż jakiekolwiek inne, ceni sobie rozwój osobisty, poczucie sensu w pracy i równowagę między życiem zawodowym a prywatnym. Dla nich kariera nie jest już tylko środkiem do zarabiania pieniędzy – ma być też źródłem satysfakcji. Milenialsi są bardziej skłonni do zmiany pracodawcy, jeśli nie czują się spełnieni lub nie widzą perspektyw rozwoju. Stawiają na elastyczność, możliwość pracy zdalnej, benefity pozapłacowe i etyczne wartości firmy. Chcą być częścią organizacji, która ma misję, a ich głos – nawet na początku kariery – musi mieć znaczenie.

Pokolenie Z – wolność i technologia

Najmłodsze na rynku pracy pokolenie Z to cyfrowi tubylcy, wychowani w dobie Internetu. Ich wybory zawodowe są mocno związane z technologią i autonomią. Dla osób z pokolenia Z kariera nie musi być jednoliniowa – wielu z nich równolegle rozwija kilka ścieżek zawodowych (np. łączy etat z freelancingiem czy działalnością w mediach społecznościowych). Z-etki cenią sobie autentyczność, samorealizację i szybki feedback. Są bardziej niecierpliwi, ale też bardziej przedsiębiorczy. Nie boją się ryzyka, a etat nie jest jedyną drogą rozwoju zawodowego – popularne są startupy, e-commerce czy twórcy treści online. Dla pokolenia Z ważna jest też różnorodność, inkluzywność i wartości reprezentowane przez pracodawcę. Praca musi współgrać z ich stylem życia, nie odwrotnie.

Pokolenia w jednej firmie – wyzwanie i szansa

Obecność trzech różnych pokoleń w jednej organizacji to nie tylko wyzwanie, ale i ogromna szansa. X-y wnoszą doświadczenie i stabilność, Y – kreatywność i zaangażowanie, a Z – świeżość, cyfrowe kompetencje i odwagę do zmian. Kluczem do sukcesu jest zrozumienie ich motywacji, wartości i stylu pracy. Pracodawcy, którzy potrafią zintegrować te różnice, tworzą zespoły zrównoważone, innowacyjne i odporne na zmiany.

Warto również zauważyć, że różnorodność pokoleń w firmie może wpłynąć na styl komunikacji i podejście do zarządzania. Pokolenie X preferuje bardziej formalną komunikację, bezpośrednie spotkania i tradycyjne metody zarządzania, podczas gdy pokolenie Y jest otwarte na cyfrowe narzędzia komunikacji, takie jak Teams czy Zoom, i oczekuje większej transparentności oraz feedbacku w czasie rzeczywistym. Pokolenie Z natomiast szuka bardziej zindywidualizowanego podejścia, oczekując nie tylko elastyczności, ale również szybkiego rozwoju, a jednocześnie dostępu do możliwości samodzielnego działania.

Różnice w podejściu do pracy zespołowej

Każde pokolenie wnosi do zespołu inny rodzaj pracy. Dla pokolenia X współpraca w zespole opiera się na ustalonych zasadach i hierarchii. Osoby z tego pokolenia mają tendencję do podejmowania decyzji na podstawie doświadczenia, preferując bardziej zorganizowane środowisko. Z kolei pokolenie Y w zespole stawia na kreatywność, wymianę pomysłów i innowacyjne podejście do rozwiązywania problemów. Osoby z pokolenia Y są otwarte na współpracę i różnorodność perspektyw, ale wymagają elastyczności, szczególnie w zakresie czasu pracy i miejsca.

Pokolenie Z natomiast przyzwyczaiło się do pracy w bardziej nieformalnym i niehierarchicznym środowisku. Dla Z-etek istotna jest możliwość pracy w grupie, ale jednocześnie chcą mieć kontrolę nad swoimi zadaniami i projektami. Często stawiają na szybkie efekty i minimalizację biurokracji, preferując płaskie struktury organizacyjne, które umożliwiają im szybsze podejmowanie decyzji i realizowanie własnych pomysłów. Ich podejście do pracy w zespole może być bardziej elastyczne, ale jednocześnie bardziej wymagające pod kątem efektywności i wyników.

Zarządzanie wieloma pokoleniami

Aby zrealizować pełny potencjał tych trzech pokoleń w firmie, pracodawcy powinni zastosować zróżnicowane podejścia do zarządzania. Pracownicy z pokolenia X, Y i Z mają inne oczekiwania względem roli kierownika, sposobu organizacji pracy, formy komunikacji i możliwości rozwoju. Liderzy, którzy rozumieją te różnice i są w stanie dostosować swoje podejście do potrzeb różnych pokoleń, mogą skutecznie zmotywować swoich pracowników i stworzyć atmosferę udanej współpracy.

Podsumowanie

Z biegiem czasu, granice między pokoleniami będą się zacierały, ponieważ młodsze pokolenia będą przejmować odpowiedzialność w miejscu pracy, a starsze będą musiały dostosować się do nowoczesnych trendów i narzędzi pracy. Niemniej jednak, różnorodność pokoleń w firmach może być przewagą konkurencyjną, pod warunkiem, że organizacje będą w stanie zintegrować te różnice w sposób harmonijny. Firmy, które potrafią wykorzystać moc każdego z pokoleń – doświadczenie i stabilność pokolenia X, kreatywność i elastyczność pokolenia Y oraz cyfrowe kompetencje i odwagę pokolenia Z – będą w stanie skutecznie konkurować na rynku pracy.

Katarzyna Tymińska (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)

Źródło:

www.parp.gov.pl

hrstandard.pl (1)

hrstandard.pl (2)