Którzy pracodawcy mają obowiązek tworzyć Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych? Na co można przeznaczać pieniądze z ZFŚS? Jaka jest kwota wolna od podatku w przypadku świadczeń z funduszu socjalnego? Jakie są zasady zasilania Funduszu? Ile wynoszą odpisy obligatoryjne i uznaniowe? Jakie są uprawnienia Komisji Socjalnej?

Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych - czym jest

Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych (ZFŚS)  to gromadzone przez pracodawcę na odrębnym rachunku bankowym środki finansowe przeznaczone na finansowanie działalności socjalnej prowadzonej na rzecz:
- pracowników i ich rodziny,
- emerytów i rencistów (czyli byłych pracowników) i ich rodziny,
- innych osób wskazanych przez pracodawcę.

Zasady tworzenia ZFŚS i gospodarowania jego środkami przez pracodawców określa ustawa z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 288).
Pracodawca powinien wskazać w Regulaminie Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, czy ktoś jeszcze będzie uprawniony do świadczeń – w tym, czy będą nimi osoby współpracujące na podstawie umów cywilnoprawnych.

Dla kogo tworzenie ZFŚS jest obowiązkiem, a kto nie musi tego robić?

Tworzenie ZFŚS jest obowiązkowe dla wszystkich pracodawców z jednostek budżetowych i samorządowych bez względu na stan zatrudnienia.
Pozostali pracodawcy mają obowiązek tworzenia ZFŚS jeśli:
- Wg stanu na dzień 1 stycznia danego roku zatrudniają co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty,
- Wg stanu na dzień 1 stycznia danego roku zatrudniają co najmniej 20 i mniej niż 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, a z wnioskiem o utworzenie Funduszu wystąpi zakładowa organizacja związkowa.

Liczbę zatrudnionych ustala się zawsze według stanu na 1 stycznia danego roku, zmiana ilości pracowników w ciągu roku nie ma wpływu na obowiązek tworzenia ZFŚS.

Jeśli w przedsiębiorstwie, które ze względu  na liczbę pracowników mają obowiązek tworzenia Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, funkcjonuje układ zbiorowy pracy, strony układu mogą podjąć decyzję o nietworzeniu Funduszu.

Ważne

Pozostali przedsiębiorcy, zatrudniający poniżej 50 pracowników, podejmują dobrowolnie decyzję czy utworzyć Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych. Mogą też – zamiast tworzenia funduszu – wypłacać pracownikom świadczenie urlopowe. Świadczenie nie przysługuje osobom współpracującym z firmą na podstawie umów-zleceń czy innych umów cywilnoprawnych.

Na co można przeznaczyć środki z ZFŚS?

Środki zgromadzone przez Pracodawcę na koncie Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych służą finansowaniu ściśle określonych rodzajów działalności socjalnej. Są to:

- wypoczynek (dofinansowanie do urlopu);
- działalność kulturalno-oświatowa;
- działalność sportowo-rekreacyjna;
- opieka nad dziećmi w żłobkach, klubach dziecięcych, przedszkolach i w innej formie;
- pomoc materialno-rzeczowa lub finansowa (np. zakup paczek świątecznych dla dzieci, zapomoga z powodu zdarzeń losowych);
- zwrotna lub bezzwrotna pomoc na cele mieszkaniowe (np. pożyczka mieszkaniowa, pożyczka remontowa).

Z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych można finansować również benefity, które mają na celu poprawę warunków życiowych pracowników oraz ich rodzin. Zakres i forma świadczeń mogą różnić się w zależności od regulaminu ZFŚS pracodawcy, który powinien być dostosowany do potrzeb i możliwości finansowych firmy oraz oczekiwań pracowników. Ważne jest, aby świadczenia były przyznawane w sposób sprawiedliwy i transparentny, zgodnie z ustalonymi kryteriami socjalnymi. 

Szczegółowe zasady i warunki korzystania ze świadczeń socjalnych, rodzaje działalności socjalnej oraz katalog osób uprawnionych są określane w regulaminie wewnętrznym – Regulaminie Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Pracodawca uzgadnia regulamin z zakładową organizacją związkową, a jeśli takiej organizacji nie ma – z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów.

Środki z ZFŚS – limit podatkowy

Środki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych są nieopodatkowane do kwoty 1000 zł (zmiana z kwoty 2000 zł nastąpiła w 2024 roku) rocznie na osobę.

Skąd środki na koncie Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych?

Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych, tworzy się z corocznego odpisu podstawowego, naliczanego w stosunku do przeciętnej liczby zatrudnionych. Jego wysokość na jednego zatrudnionego ustala się jako określony procent przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub w drugim półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu stanowiło kwotę wyższą.

Prezes GUS w obwieszczeniu z dnia 16 lutego 2024 r. ogłosił, że przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2023 r. wyniosło 6.246,13 zł, a w drugim półroczu 2023 r. wyniosło 6.445,71 zł.

Ważne

Podstawę do wyliczenia odpisu podstawowego na jednego pracownika w 2024 r. stanowi wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w drugim półroczu 2023 r., czyli kwota 6.445,71 zł.

Odpis obligatoryjny
na jednego zatrudnionego w tzw. normalnych warunkach pracy	37,5%	2.417,14 zł
na jednego pracownika wykonującego prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze - w rozumieniu przepisów o emeryturach pomostowych	50%	3.222,86 zł
na jednego pracownika młodocianego:
- I rok nauki	5%	322,29 zł
- II rok nauki	6%	386,74 zł
- III rok nauki	7%	451,20 zł
Zwiększenia fakultatywne (uznaniowe)
na każdą osobę zatrudnioną, w stosunku do której orzeczono znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności	6,25%	402,86 zł
na każdego emeryta i rencistę, nad którym zakład sprawuje opiekę	6,25%	402,86 zł
na każdą zatrudnioną osobę, pod warunkiem przeznaczenia całości tego zwiększenia na prowadzenie żłobka lub klubu dziecięcego; dotyczy to pracodawców, którzy utworzyli zakładowy żłobek lub klub dziecięcy oraz przeznaczą na ten cel z odpisu podstawowego kwotę odpowiadającą 7,5 punktu procentowego tego odpisu	7,5%	483,43 zł

Fundusz zasila się również środkami pochodzącymi z:

• wpływów z opłat pobieranych od osób i jednostek organizacyjnych – korzystających z działalności socjalnej;
• darowizn oraz zapisów osób fizycznych i prawnych;
• odsetek od środków funduszu;
• wpływów z oprocentowania pożyczek udzielonych na cele mieszkaniowe;
• wierzytelności likwidowanych zakładowych funduszy socjalnego i mieszkaniowego;
• przychodów z tytułu sprzedaży, dzierżawy i likwidacji środków trwałych służących działalności socjalnej, w części nieprzeznaczonej na utrzymanie lub odtworzenie zakładowych obiektów socjalnych;
• przychodów z tytułu sprzedaży i likwidacji zakładowych domów i lokali mieszkalnych w części nieprzeznaczonej na utrzymanie pozostałych zakładowych zasobów mieszkaniowych.

Przedsiębiorcy mogą dodatkowo zwiększać środki funduszu z zysku netto do podziału, a spółdzielnie – z nadwyżki bilansowej.

Kiedy trzeba przekazać środki na rachunek Funduszu?

Równowartość dokonanych odpisów i zwiększeń naliczonych na dany rok kalendarzowy pracodawca powinien przekazać na rachunek bankowy Funduszu w terminie do 30 września tego roku, z tym że w terminie do 31 maja tego roku powinien przekazać kwotę stanowiącą co najmniej 75% równowartości odpisów.

Pracodawca rozpoczynający działalność w roku kalendarzowym, który zobowiązany jest do utworzenia Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, dokonuje odpisu na fundusz od następnego roku kalendarzowego. Natomiast jeśli rozpoczęcie działalności następuje w trakcie roku kalendarzowego w wyniku komercjalizacji, przejęcia, podziału lub połączenia zakładu z równoczesnym przejęciem pracowników, fundusz powinien być utworzony w roku rozpoczęcia działalności.

Środki przekazane przez pracodawcę na konto Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych (odpisy i zwiększenia) są zaliczane do kosztów działalności pracodawcy.

Kto  jest odpowiedzialny za zarządzanie ZFŚS? Czy Komisja Socjalna jest obowiązkowa?

Zakładowym Funduszem Świadczeń Socjalnych ma prawo i obowiązek administrować pracodawca, a środki Funduszu niewykorzystane w danym roku kalendarzowym przechodzą na rok następny.

Mimo, że przepisy ustawy o ZFŚS nie mówią o Komisji Socjalnej wielu pracodawców tworząc Regulamin Funduszu decyduje się na powołanie tejże komisji. Komisja Socjalna może istnieć jeśli jej funkcjonowanie przewiduje Regulamin ZFŚŚ. 

Z uwagi na brak przepisów, panuje swoboda w określaniu zasad funkcjonowania Komisji Socjalnej, wyjątkiem są kompetencje Komisji. 

Zakładowa Komisja Socjalna zazwyczaj nie posiada możliwości decydowania o sposobie realizowania polityki socjalnej w zakładzie pracy. Oznacza to, że komisja socjalna zazwyczaj nie ma kompetencji, żeby w sposób wiążący decydować o zapisach w regulaminie zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, sposobie rozdzielania środków funduszu czy ustalania jego budżetu. Pełni zatem tylko funkcję doradczą, wspomagającą, opiniującą oraz administracyjną.

Rola Komisji Socjalnej w tym przypadku sprowadza do:
- zbierania wniosków o przyznanie świadczenia oraz innych wymaganych dokumentów;
- wstępnego rozpoznania wniosków;
- przedstawienia rekomendacji w zakresie przyznania świadczenia.

W pewnych okolicznościach komisja socjalna ma specjalne kompetencje, takie jak:
- możliwość zmiany zapisów w Regulaminie Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych;
- określanie sposobu podziału i wypłat środków funduszu;
- decyzyjność w aspekcie przyznanie lub nieprzyznanie świadczenia;
- realizacja polityki socjalnej zakładu pracy.

Karolina Woźniczka, specjalistka ds. kadr i płac – Meritoros SA

Źródło:
Ustawa z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 288).

Magazyn Zmiany, październik/04

Dlaczego tyle czasu poświęcam idei bezpieczeństwa i zdrowia? Bo lata spędzone w pracy na zmiany nauczyły mnie, że najważniejsze jest to, byśmy pamiętali , że w domu czekają na nas bliscy. Rozmowa z Krzysztofem Urzędowiczem, Ambasadorem Krajowym Stowarzyszenia Forum Społecznych Inspektorów Pracy

Od lat działasz jako społeczny inspektor pracy – skąd miłość do tego rodzaju służby?
Bardzo dobre pytanie! Jak dziś pamiętam szkolenie z  1995 roku zorganizowane przez ZZPRC „Partnerzy w zmianie”. Prowadził je Lary Adams z Departamentu Pracy Stanów Zjednoczonych. Mówił o sposobach negocjacji z pracodawcą, jedocześnie podkreślając, jak duże znaczenie ma własny rozwój, wyznaczanie sobie celów oraz planów wzrostu zawodowego i osobistego. Obecnie ścieżki rozwoju i kariery to nowoczesne narzędzia HR.

Pracując w energetyce łódzkiej od 1981 roku, przeszedłem wszystkie szczeble stanowiskowe, a dzięki wiedzy i doświadczeniu zostałem mistrzem zmiany – pierwszym mistrzem z konkursu w firmie na to stanowisko. Zmieniała się firma, technologie, procesy produkcyjne, zmieniali właściciele trzeba było nadążać. Obecnie Veolia Energia jest jedną z największych firm w Polsce. Zmiany procesów technologicznych i modernizacje miały znaczący wpływ na środowisko pracy. Widziałem to, dlatego od 2005 roku rozpocząłem działalność jako Społeczny Inspektor Pracy. W dobie zmian celem działań było zapewnienie przez zakład bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz ochronę uprawnień pracowniczych określonych w przepisach. Oczywiście, nic nie przychodzi łatwo. Szkolenia, warsztaty, samokształcenie, seminaria i praktyka – tylko takie działania przynoszą efekty. Po wielu latach stałem się liderem SIP województwa łódzkiego. Pięciokrotnie byłem laureatem konkursu „Najaktywniejszy Społeczny Inspektor Pracy” na etapie wojewódzkim i trzykrotnie wyróżniony przez Ministra na etapie krajowym. Uhonorowano mnie nazwą „Legenda SIP”.  Nie spoczywam na laurach.

SIP dla mnie to nie tylko służba, to moja pasja. Będąc już na emeryturze dzielę się swoją wiedzą, doświadczeniem i praktyką, prowadzę społecznie szkolenia związkowe i promuję wśród pracowników świadomą kulturę bezpieczeństwa. Jestem aktywnym Ambasadorem Krajowym Stowarzyszenia Forum Społecznej Inspekcji Pracy, wspomagam wiedzą Fundację Akademia SIP w szkoleniach pracowników z całej Polski.

A dlaczego tyle czasu poświęcam idei bezpieczeństwa i zdrowia? Bo lata spędzone w pracy na zmiany nauczyły mnie, że najważniejsze jest to, byśmy pamiętali , że w domu czekają na nas bliscy.

Co właściwie robi SIP?
W tym miejscu można by było cytować zapisy ustawy, ja jednak jestem praktykiem. Społeczna Inspekcja Pracy przez wielu uznawana za relikt  przeszłości, ale moim zdaniem należy raczej doceniać to, że ją mamy. SIP to pracownicy zaangażowani w działaniach na rzecz poprawy warunków  pracy. Prowadzą nadzór i ochronę uprawnień pracowniczych, a w szczególności czuwają nad przestrzeganiem przepisów gwarantujących  bezpieczne wykonanie pracy. Obecne działania SIP polegają też na aktywizowaniu pracowników, komunikacji na rzecz poprawy standardów bezpieczeństwa na stanowiskach pracy. Co ważne, efekty naszej pracy są widoczne – uświadamianie pracowników i wsparcie w definiowaniu oraz  likwidacji zagrożeń daje mierzalne efekty poprzez zmniejszenie liczby wypadków.

Społeczny Inspektor Pracy z wyboru pracowników to misja i obowiązki, dlatego wskazane jest wsparcie ze strony organizacji związkowych.

Z mojego doświadczenia wynika, że świadoma kultura bezpieczeństwa drzemie w każdym z nas tylko trzeba ją obudzić i uaktywnić! Siła wiedzy i doświadczenia pracowników jako ekspertów rozłożona w czasie daje mam MOC działania, a ona przedkłada się w likwidację zagrożeń, a tym samym na poprawę bezpieczeństwa i zdrowia w pracy.

Jakie są główne zaniechania polskich pracodawców i pracowników jeżeli chodzi o BHP pracy?

“Zaniechanie” – w świecie idealnym nie powinniśmy używać takiego sformułowania gdy mówimy o bezpieczeństwie w pracy, bo świadczy to o nieprzestrzeganiu standardów, procedur czy przepisów BHP. W świecie rzeczywistym one oczywiście się zdarzają. Jakie najczęściej? To wiadomo z cyklicznie prowadzonych badań nt. wypadków przy pracy i zgłoszeń pracowniczych do sądów pracy.

• Zaniechania pracodawcy w zakresie zapewnienia bezpiecznych warunków pracy
• Zaniechania pracodawcy w zakresie instruktarzu stanowiskowego i szkoleń bhp
• Zaniechania pracodawcy w zakresie ewidencji czasu pracy

W przypadku pracowników mamy najczęściej do czynienia z:

• Nieprzestrzeganiem instrukcji, przepisów BHP obowiązujących na stanowisku pracy
• Niestosowaniem środków ochrony osobistej na stanowisku pracy
• Nieostrożność, niedbalstwo na stanowisku pracy

I teraz zauważmy jak duże pole do działania ma SIP. Prewencja na każdym wskazanym etapie zapobiegnie wypadkowi.

Czy podejście do SIP i bezpieczeństwa w pracy zmienia się w Polsce? Jak wyglądamy w zestawieniu z innymi państwami?
Jeśli mówimy o Społecznej Inspekcji Pracy to jesteśmy liderami w Europie. Kiedy powstawała Ustawa o SIP w 1950 roku, której głównym założeniem było angażowanie pracowników w bezpieczeństwo i zdrowie w pracy, nikt nawet nie myślał o świadomej kulturze bezpieczeństwa. Szanujmy te tradycje, bo zapisy ustawy są ponadczasowe.

Struktury SIP funkcjonują z powodzeniem w całej Europie. Istnieje nawet Rezolucja Parlamentu Europejskiego z 14 stycznia 2014 roku w sprawie skutecznych inspekcji pracy jako strategia poprawy warunków pracy na Starym Kontynencie.

Społeczna Inspekcja Pracy ewoluuje. Czasami brakuje narzędzi. Organizacje związkowe wielokrotnie zastanawiały się nad dokonaniem zmian w ustawie, jednak zachodzą obawy, że pracodawcy mają większą siłę. Trybunał Konstytucyjny już rozstrzygał w sprawie Ustawy SIP.

Bądźmy jednak optymistami – teraz, zorganizowani poprzez Stowarzyszenie Forum SIP, mamy większą siłę przekazu. Jesteśmy ogólnopolskim społecznym liderem w dziedzinie promocji idei bezpieczeństwa pracy.  Wymiana doświadczeń, sprawdzonych programów prewencyjnych i dobrych praktykach w kształtowaniu kultury bezpieczeństwa pracy staje się miarą. To jest ta MOC!

Redakcja ozzzprc.pl

Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia, zdrowie psychiczne to „dobrostan, w którym jednostka uświadamia sobie własne możliwości, potrafi radzić sobie z normalnymi stresami życiowymi, może produktywnie pracować i jest w stanie wnieść wkład do swojej społeczności”. Na zdrowie psychiczne wpływa wszystko to, co wywołuje w nas emocje – życie prywatne, relacje z ludźmi, sytuacja ekonomiczna na świecie i wiele więcej. Wśród tych elementów, szczególnie ważna jest praca.

Światowa Organizacja Zdrowia ostrzega, że w niedalekiej przyszłości może nas czekać pandemia chorób psychicznych. Jednymi z groźniejszych zaburzeń są te związane z pracą, czyli wypaleniem zawodowym i pracoholizmem.

„Wypalenie zawodowe nie jest czymś, co przychodzi z dnia na dzień. To proces, w którym objawy narastają pomimo naszych wysiłków, a my sami przechodzimy powoli od walki i prób zmobilizowania siebie czy zmiany swojego otoczenia w pracy do apatii i zobojętnienia” – mówi dr Beata Rajba, psycholog z WSKZ.

Praca jest ważna, ale nie najważniejsza

Praca może pozytywnie wpływać na zdrowie psychiczne. Wykonując obowiązki służbowe zaspokajamy kilka bardzo istotnych potrzeb, z psychologicznego punktu widzenia. W pracy mamy okazję wykazać się i zostać docenionym. Jest to kluczowe dla poczucia własnej wartości. Człowiek jest istotą społeczną, a praca pozwala poczuć, że jesteśmy ważnym elementem szerokiej społeczności. Zaspokaja także naszą potrzebę bezpieczeństwa, zapewniając środki do życia. Dzięki pracy możemy się rozwijać – podejmować nowe wyzwania i poszerzać swoje kompetencje. Paradoksalnie, praca może się również stać źródłem wielu negatywnych emocji zagrażających naszemu zdrowiu psychicznemu. 

– Do najpoważniejszych wyzwań związanych ze zdrowiem psychicznym w miejscu pracy, można zaliczyć wypalenie zawodowe i pracoholizm. To pierwsze jest efektem chronicznego stresu, rutyny czy braku sprawczości w pracy. Z kolei drugie jest niebezpiecznym uzależnieniem, które prowadzi do tego, że praca staje się priorytetem. Zaciera się wtedy granica między życiem prywatnym a zawodowym, co oddziałuje negatywnie nie tylko na życie społeczne, lecz także na zdrowie fizyczne i psychiczne. Oba te zjawiska to realne zagrożenia – według niektórych szacunków nawet 80% pracowników może być zagrożonych wypaleniem zawodowym, z kolei nawet 60% może popaść w pracoholizm. To zatrważające dane – podkreśla Magda Pietkiewicz, ekspert rynku pracy i twórczyni platformy Enpulse. – Nie mniejszym zagrożeniem dla naszego dobrostanu jest monotonia w pracy czy poczucie bycia niedocenianym. Niezaspokojona potrzeba uznania – poczucie bycia niezauważonym i zbytecznym – to także pierwszy krok do dużo poważniejszych zmagań psychicznych – zaznacza ekspertka.

Zaangażowanie pracodawcy i pracownika

Firma to maszyna składająca się z wielu drobnych i skomplikowanych elementów. W tej maszynie każdy pełni określoną rolę i ma wpływ na działanie innych mechanizmów. Aby maszyna działała dobrze potrzebne są odpowiednie warunki. Trzeba dopasować rytm i tempo działania tego skomplikowanego organizmu do wszystkich członków organizacji. To zadanie pracodawcy.

– Tak naprawdę chodzi o stworzenie wartościowego środowiska pracy, czyli, najogólniej rzecz ujmując, miejsca, w którym pracownicy będą czuli się dobrze, gdzie będą się wzajemnie inspirować i wspierać. Aby wykreować taką przestrzeń pracodawca powinien być w pełni „zanurzony” w życie firmy. Znać ludzi, z którym przyszło mu pracować. Być uważnym na ich potrzeby i oczekiwania. Wspierać ich i otwarcie rozmawiać o otoczeniu, które wspólnie tworzą i zmianach, jakie mogą zostać wprowadzone, by wszystkim pracowało się lepiej – mówi Magda Pietkiewicz. – Stworzenie takiej atmosfery to tak naprawdę „praca u podstaw”, ponieważ środowisko pracy jest pochodną wypracowanej na przestrzeni lat kultury organizacyjnej danej firmy – dodaje.

Trzeba podkreślić, że nie tylko od pracodawcy zależy dobrostan pracowników. Sami zainteresowani mogą, a nawet powinni, również o niego dbać. Jedną z najważniejszych rzeczy, którą pracownicy mogą wykorzystać w tym celu jest sprawczość. Należy zacząć od zastanowienia się czego brakuje nam w pracy i przekazać to pracodawcy. Nie zawsze jest to łatwe, ale warto próbować. Ważna jest też dbałość o zachowanie balansu pomiędzy życiem zawodowym i prywatnym. Nie zawsze da się podzielić czas dokładnie 50/50. Powinniśmy jednak dać sobie prawo do odpoczynku po wytężonej pracy. Trzeba o tym pamiętać szczególnie dziś, gdy coraz więcej pracowników korzysta z hybrydowego lub całkowicie zdalnego trybu pracy, w którym granice między tym co nasze a tym co służbowe są niemal niewidoczne.

Strefa zawodowa, strefa prywatna

Praca jest niewątpliwie jednym z ważniejszych elementów determinujących nasze samopoczucie i zdrowie psychiczne. Wyniki badania „Zaangażowanie i Benefity 2024”  wskazują, że 82% pracowników uważa dobrostan za ważny elementem wpływający na to, w jaki sposób wykonują swoje obowiązki służbowe. Trzeba jednak pamiętać, że to, czego doświadczamy w sferze zawodowej, ma wpływ na to, co czujemy również w sferze prywatnej. I odwrotnie. To trochę jak naczynia połączone.

– Każdego dnia zmagamy się z licznymi stresorami i z nadmierną ilością bodźców. Nasze zdrowie psychiczne zostaje wystawione na próbę. Niepewna sytuacja geopolityczna, wymagające otoczenie ekonomiczne i zmiany klimatyczne prowadzące do coraz częstszych kataklizmów, jak chociażby niedawna powódź – to wszystko wpływa na nasz dobrostan. Dodatkowo, nowe technologie, które miały nam pomagać, coraz częściej wprowadzają w nasze życie więcej zamieszania niż porządku. Świat rozwija się w niesamowitym tempie, trudno nadążyć. Część z nas może nie podołać wyzwaniu, jakim będzie dopasowywanie się do coraz szybszych zmian. Według prognoz Światowej Organizacji Zdrowia, w niedalekiej przyszłości może nas czekać epidemia chorób psychicznych. Właśnie dlatego tak istotna staje się dziś samoświadomość – monitorowanie swoich emocji i uważność. Pracownicy powinni uczyć się tego, a pracodawcy wspierać ten proces. Tylko w ten sposób będziemy w stanie osiągnąć dobrostan i równowagę – podsumowuje Magda Pietkiewicz.

Opracowanie: Zespół redakcyjny Zielonej Linii

Źródło:

Źródło: Enpulse.

W dniach 15-16 października 2023 r. odbyło się posiedzenie Komitetu Wykonawczego EKZZ. 

Forum Związków Zawodowych reprezentował p. Jan Polaczek – stały członek Komitetu Wykonawczego EKZZ z ramienia Forum Związków Zawodowych.

I dzień spotkania 15 października 2024 r.

Na początku spotkania zatwierdzony został porządek obrad Komitetu Wykonawczego EKZZ. 

Zatwierdzono też protokoły z ostatnich posiedzeń Komitetu Wykonawczego i Sterującego EKZZ: 

1. Komitetu Wykonawczego z dnia 24-25 czerwca 2024 r.;
2. Komitetu Sterującego z dnia 24 czerwca 2024 r.;
3. Rozszerzonego Komitetu Sterującego z dnia 17 września 2024 r.

Posiedzenie Komitetu Wykonawczego EKZZ poświęcone było ważnym i strategicznym kwestiom dla europejskiego ruchu związkowego. Członkowie Komitetu Wykonawczego EKZZ omówili nowy skład Komisji Europejskiej, a także raport Draghiego oraz wymienili się opiniami na temat strategii związków zawodowych na nową kadencję. Komitetowi Wykonawczemu zostały przedłożone rezolucje o strategicznym znaczeniu, w tym dotyczące polityki przemysłowej na rzecz wysokiej jakości miejsc pracy oraz nowych wieloletnich ram finansowych. W porządku obrad znalazł się też mandat do negocjacji w sprawie Europejskiego Paktu na rzecz Dialogu Społecznego. Komitet Wykonawczy zajął się również „unią energetyczną”, dyrektywą w sprawie zapobiegania zagrożeniom psychospołecznym oraz wyrokiem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie dyrektywy w sprawie odpowiednich płac minimalnych w UE. Omówione zostały kolejne kroki w odniesieniu do walki ze skrajną prawicą. Komitet Wykonawczy dyskutował również o rocznym sprawozdaniu finansowym EKZZ za 2023 r., posiedzeniami statutowymi i konferencją śródokresową EKZZ. Ważnym punktem była składka afiliacyjna na rok 2025.

W kolejnej części posiedzenia dyskutowano o zmianach w ramach organów statutowych EKZZ oraz dokumencie pt. „Finanse EKZZ. Roczne sprawozdanie finansowe 2023: Bilans na dzień 31/12/2023 i rachunek zysków i strat na rok 2023”.

Sprawozdanie przedstawiła p. Esther Lynch – Sekretarz Generalna EKZZ. 

Zgodnie z art. 31 Statutu EKZZ, Komitet Wykonawczy zatwierdza roczne sprawozdanie finansowego za 2023 r. i udziela absolutorium Sekretarzowi Generalnemu.

Łączne wydatki EKZZ wyniosły 10 912 015,45 EUR (zatwierdzony budżet 10 627 600,00 EUR + 389 456,80 EUR), a łączne wpływy wyniosły 10 235 326,78 EUR (zatwierdzony budżet 9 731 600,00 EUR). Wynik z działalności EKZZ wyniósł 676 688,67 EUR (strata roku finansowego). To o 219 311,33 EUR mniej niż szacowano.

W 2023 r. wystawił faktury z tytułu składek afiliacyjnych na łączną kwotę 7 730 267,50 EUR, obliczoną zgodnie z decyzją Komitetu Wykonawczego z dnia 27-28 października 2022 r. Na dzień bilansowy 31/12/2023 EKZZ miał trudności z pobraniem składek afiliacyjnych od następujących organizacji: CMTU, LDF, USDA, FOR.U.M. i KSS/CFTUM na łączną kwotę 12 604,50 EUR. Komitet Wykonawczy w dniach 06-07 grudnia 2022 r. (punkt 6 porządku obrad EC254) podjął decyzję o zniesieniu składek afiliacyjnych w 2023 r. dla obu ukraińskich organizacji, co stanowiło kwotę 27 563 EUR dla FPU i kwotę 9 594 EUR dla KVPU. Komitet Wykonawczy w dniach 30-31 marca 2023 r. podjął decyzję o przyznaniu CNSM rabatu w wysokości 50%. Łączna kwota rabatu wyniosła 7 875,50 EUR. W 2023 r. do EKZZ nie przystąpili żadni nowi członkowie.

Kampania na rzecz podwyżek płac została sfinansowana przez organizacje członkowskie i federacje. W latach 2017 i 2018 EKZZ wystawił faktury na łączną kwotę 282 083,47 EUR i lącznie wydał 202 998,87 EUR. Kwota 79 084,60 EUR nie została wykorzystana. Komitet Wykonawczy na posiedzeniu w dniach 27-28 czerwca 2019 r. podjął decyzję o przeniesieniu tej kwoty na rok 2020 i wykorzystaniu jej na kampanię dot. Układów zbiorowych. Na kampanię dotyczącą układów zbiorowych w 2020 r. wykorzystano jedynie 4 235,00 EUR. Saldo w wysokości 74 849,60 EUR zostało przeniesione na następny rok – 2021. W 2021 r. EKZZ wykorzystał na kampanię łączną kwotę 7 543,41 EUR. Saldo w wysokości 67 306,19 EUR zostało przeniesione na następny rok, 2022. Komitet Wykonawczy w dniach 8-9 grudnia 2021 r. podjął decyzję o wykorzystaniu pozostałych środków na „platformę petycji”. W 2022 r. wykorzystał łącznie 12 922,80 EUR na „platformę petycji”. W 2023 r. wykorzystano kwotę 6 606,60 EUR. Saldo w wysokości 47 776,79 EUR zostało przeniesione na następny rok, 2024 (dochód odroczony).

Całkowity koszt Kongresu statutowego w 2023 r. w dniach 23-26 maja 2023 r. W Berlinie wyniósł 1 040 102,07 EUR.  EKZZ wykorzystał dostępne rezerwy na kwotę 800 000,00 EUR. Audytorzy wybrani przez Kongres przedłożyli sprawozdanie z audytu w dniu 13.09.2024 r. KW EKZZ udzielił absolutorium Sekretarzowi Generalnemu i zatwierdził sprawozdanie.

Następnie przedstawiono roczne składki afiliacyjne organizacji związkowych na rok 2025. 

Budżet na 2025 r. zostanie przedłożony do przyjęcia na posiedzeniu Komitetu Wykonawczego w dniach 10-11 grudnia 2025 r.

Finanse EKZZ: 2025 składki afiliacyjne

Poniższe 22 organizacje członkowskie mają zaległości składkowe (sytuacja na dzień 19/09/2024):

Zaległości jednej płatności:

TURK-SEN, CFDT, ADEDY, CMTU, TRAVAIL SUISSE, PODKREPA, LIGA (50%), NSZZ SOLIDARNOŚĆ, CARTEL ALFA, BNS, UNSA, CGSLB-ACLVB, SSSH-UATUC, USL i GTUC.

Zaległości w dwóch lub więcej płatnościach:

UGT-P, CNSLR-FRATIA, HAK-IS, LDF, USDA, FOR.U.M (Malta) i KSS-CFTUM.

Łączna zaległa kwota wynosi 280 414,75 EUR.

Te organizacje członkowskie otrzymały jedno lub więcej upomnień. 

Utrzymanie obecnych „współczynników solidarności”:

• Członkowie Grupy I będą płacić standardową stawkę (100%);
• Członkowie Grupy II zapłacą 40% standardowej stawki (Grupa I); 
• Członkowie Grupy III zapłacą 25% standardowej stawki (Grupa I).

Organizacje członkowskie są podzielone na 3 grupy:

Członkowie grupy I:

Andora (USDA), Austria (ÖGB), Belgia (CGSLB, FGTB/ABVV i CSC/ACV), Cypr (TURK-SEN, DEOK i SEK), Dania (AKADEMIKERNE i FH), Finlandia (STTK, AKAVA i SAK), Francja (CFTC, UNSA, CGT, FO i CFDT), Niemcy (DGB), Islandia (BSRB, ASI i BHM), Irlandia (ICTU), Włochy (UIL, CISL i CGIL), Liechtenstein (LANV), Luksemburg (LCGB i OGB-L), Malta (FORUM, CMTU i GWU), Norwegia (YS, UNIO i LO-N), San Marino (CSDL, CDLS i USL), Hiszpania (USO, STV-ELA, UGT-E i CCOO), Szwecja (SACO, TCO i LO-S), Szwajcaria (TRAVAIL-SUISSE i SGB-USS), Holandia (VCP, CNV i FNV) i Wielka Brytania (TUC);

Członkowie grupy II:

Chorwacja (UATUC/SSSH, MATICA i NHS), Czechy (CMKOS), Estonia (TALO i EAKL), Grecja (ADEDY i GSEE), Węgry (MOSZ, ESZT, SZEF, LIGA i MASZSZ), Łotwa (LBAS), Litwa (LDF, LPSS/LDS i LPSK/LTUC), Polska (FZZ, OPZZ i NSZZ SOLIDARNOŚĆ), Portugalia (CGTP-IN i UGT-P), Republika Słowacka (KOZSR) i Słowenia (ZSSS-AFTUS);

Członkowie grupy III:

Bułgaria (PODKREPA i CITUB), Gruzja (GTUC), Czarnogóra (UFTUM/USSCG), Republika Macedonii Północnej,  Mołdawia (CNSM), Rumunia (CSDR, BNS, CNSLR-FRATIA i CARTEL ALFA), Serbia (NEZAVISNOST i CATUS), Turcja (KESK, DISK, HAK-IS i TURK-IS) oraz Ukraina (KVPU i FPU).

Nastąpił spadek liczby członków EKZZ z 38 508 141 w 2024 r. do 38 259 320 w 2025 r., co oznacza spadek o 248 821 członków (-0,65%).

Składki na 2025 r. zostaną obliczone na podstawie średniej deklarowanych składek członkowskich za lata 2022, 2023, 2024 i 2025. Czteroletnia średnia krocząca wynosi 39 854 845 członków.

FPU i KVPU zwróciły się z wnioskiem o zwolnienie z opłat za członkostwo w 2025 roku. Komitet Wykonawczy na posiedzeniu w dniach 15-16.10.2024 r. podjął decyzję o zwolnieniu obu ukraińskich organizacji członkowskich z opłat za członkostwo w 2025 roku. Stanowi to kwotę 30 319,00 EUR dla FPU i 9 634,00 EUR dla KVPU.

Zgodnie z art. 28 Statutu EKZZ opłaty będą płatne w euro, co pół roku przed 31.01.2025 r. i 31.07.2025 r.

Należy zauważyć, że dochód EKZZ (pozycja „składki afiliacyjne”) w 2025 r. wzrośnie o 61 251,50 EUR, z 7 956 420,50 EUR do 8 017 672,00 EUR.

Następnie odbyła się dyskusja strategiczna: Nowa Komisja Europejska i ocena raportu Draghiego – Strategie związków zawodowych dla nowego mandatu instytucjonalnego.

Związki zawodowe w Europie mają dziś do czynienia z zupełnie innym kontekstem politycznym i instytucjonalnym niż jeszcze kilka lat temu. Proponowany przez przewodniczącą KE Ursulę von der Leyen skład kolegium komisarzy wzmacnia negatywne zmiany w zakresie nierównowagi politycznej. 

W międzyczasie opublikowano raport Draghiego, który miał mieć wpływ na agendę polityczną UE. Zawiera on potwierdzenie potrzeby ambitnej europejskiej strategii przemysłowej i zwiększenia inwestycji, a co ważne, uznaje, że promowanie konkurencyjności nie powinno opierać się na „represjach płacowych w celu obniżenia względnych kosztów”. Zalecenia dotyczące inwestycji są jednak zachowawcze, a w raporcie brakuje ważnych propozycji potrzebnych do urzeczywistnienia sprawiedliwej transformacji i zapewnienia wysokiej jakości miejsc pracy w każdym sektorze i regionie. Zawiera również pewne negatywne zalecenia polityczne w ramach programu deregulacji.

Europejski ruch związkowy – będący zbiorowym reprezentantem ludzi pracy i milionów członków związków zawodowych w całej Europie – jest najważniejszą postępową siłą na rzecz zmian na poziomie europejskim. Kluczowe znaczenie ma dla EKZZ ocena nowej sytuacji, wyzwań i możliwości, jakie ona stwarza, w celu wytyczenia drogi naprzód, aby wywalczyć sprawiedliwy układ dla pracowników w nadchodzących latach.

Raport Mario Draghiego na temat przyszłości europejskiej konkurencyjności został opublikowany 9 września 2024 r. Biorąc pod uwagę znaczenie tego raportu, EKZZ i podmioty stowarzyszone aktywnie wpływały na jego treść i zalecenia, w tym spotykając się z Mario Draghim podczas marcowego posiedzenia Komitetu Wykonawczego i przekazując mu analizy i zalecenia związków zawodowych.

Raport uznaje obecny kryzys braku inwestycji i zaleca dodatkowe inwestycje w wysokości ponad 800 miliardów euro rocznie. W raporcie podkreślono również potrzebę wzmocnienia inwestycji publicznych i zdolności wydatkowej UE, w tym poprzez instrument finansowany przez UE z wykorzystaniem papierów wartościowych. Raport jest jasny w kwestii potrzeb finansowych, ale niejednoznaczny w kwestii strategii finansowania, opierając się głównie na rynkach finansowych. Podczas gdy EKZZ zgadza się z ogólnym przesłaniem dotyczącym potrzeby znaczących inwestycji na poziomie europejskim i ambitnej polityki przemysłowej, nie zgadza się ze wszystkimi zaleceniami politycznymi – niektóre z nich mogą stanowić zagrożenie dla praw pracowniczych.

Zalecenia zawarte w raporcie w odniesieniu do potrzeby inwestycji i ambitnej europejskiej polityki przemysłowej powinny stanowić punkt zwrotny w podejściu UE, jednak dotychczasowa reakcja nie docenia pilności i skali działań potrzebnych na szczeblu UE. EKZZ apeluje o ambitną europejską politykę przemysłową ze znaczącymi inwestycjami, które wspierają dobro wspólne i innowacje oraz zapewnia wysokiej jakości miejsca pracy i postęp społeczny, w oparciu o silne usługi publiczne, ochronę socjalną, mieszkalnictwo, transport i opiekę nad dziećmi. Kluczowe znaczenie ma powstrzymanie utraty miejsc pracy, a wobec braku wiarygodnego planu przemysłowego uzgodnionego przez związki zawodowe, wezwanie do moratorium na zamykanie i zwalnianie przedsiębiorstw jest więcej niż uzasadnione. Nieudana polityka oszczędnościowa musi zostać odrzucona, a zamiast tego UE musi ustanowić właściwy zestaw inwestycji, w tym ambitne wspólne narzędzia inwestycyjne, opracować progresywną politykę podatkową i zapewnić państwom członkowskim niezbędne pole manewru do finansowania inwestycji w politykę przemysłową, usługi publiczne i sprawiedliwą transformację. Pomimo tego, że w raporcie nie określono środków legislacyjnych niezbędnych do zapewnienia wysokiej jakości miejsc pracy i postępu społecznego, EKZZ intensyfikuje działania i domaga się od instytucji UE przedstawienia inicjatyw legislacyjnych nakreślonych w Manifeście EKZZ na rzecz sprawiedliwego ładu dla pracowników. EKZZ przygotowuje się również na ponowne pojawienie się programu deregulacji, w szczególności wezwania UE do „samoograniczenia”. Takie podejście może potencjalnie podważyć podstawowe prawa. EKZZ będzie stanowczo sprzeciwiać się wszelkim inicjatywom, które podważają prawa i standardy pracowników. Przepisy ochronne zapewniają równe szanse oraz odporną, wysokiej jakości i przyszłościową gospodarkę opartą na innowacjach i nie powinny być uważane za czynnik ograniczający konkurencyjność.

Przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen zawarła odniesienia do wdrożenia kilku zaleceń zawartych w raporcie Draghiego w listach do desygnowanych komisarzy. Dlatego bardzo ważne jest, aby EKZZ przedstawiła swoje zalecenia w celu poinformowania o zbliżającej się dyskusji z desygnowanymi komisarzami na temat realizacji różnych propozycji zawartych w raporcie. 

Istotne jest, aby związki zawodowe były zaangażowane od samego początku. EKZZ wezwała przewodniczącą Komisji Ursulę von der Leyen do powołania grupy roboczej wysokiego szczebla partnerów społecznych ds. sposobu realizacji polityki przemysłowej UE na rzecz wysokiej jakości miejsc pracy wraz z innymi zaleceniami zawartymi w raporcie.

Propozycja składu kolegium komisarzy została ogłoszona przez przewodniczącą Komisji Ursulę von der Leyen w dniu 17 września br.

Proponowane kolegium komisarzy składa się z przewodniczącego Komisji, 6 wiceprzewodniczących wykonawczych i 20 komisarzy. Skład polityczny kolegium jest następujący: 15 członków z ramienia EPL (w tym Przewodniczący Komisji), 5 z ramienia ALDE/Renew Europe, 4 z ramienia PES/S&D, 1 z ramienia ECR, 1 z ramienia Patriotów dla Europy, 1 niezależny (niezwiązany z europejską partią/grupą polityczną). Skład kolegium pod względem płci przedstawia się następująco: 16 mężczyzn, 11 kobiet.

Po raz pierwszy od lat 70. nie ma konkretnego komisarza, którego tytuł odnosi się do zatrudnienia i spraw społecznych (lub miejsc pracy i praw socjalnych).

W kolejnym punkcie odbyła się dyskusja strategiczna pt. „Nowa Komisja Europejska i ocena raportu Draghiego – Strategie związków zawodowych dla nowego mandatu instytucjonalnego”,

Roxan Mînzatu (Rumunia, PES/S&D) będzie odpowiedzialna „za portfolio umiejętności i edukacji, wysokiej jakości miejsc pracy i praw socjalnych”.

Skład portfela i pisma dotyczące misji podkreślają kilka przypadków pokrywania się kompetencji komisarzy, a także wysoki stopień centralizacji i silną kontrolę von der Leyen nad kolegium. Wszystkie pisma dotyczące misji odnoszą się do potrzeby czerpania z Raportu Letty, Raportu Draghiego Raportu Niinistö oraz Raportu w sprawie strategicznego dialogu na temat przyszłości rolnictwa UE. Kilka propozycji i zaleceń zawartych w Raporcie Draghiego znalazło się już w listach z misji.

Wszystkie pisma dotyczące misji odnoszą się również do potrzeby „zapewnienia, że przepisy są dostosowane do celu i koncentrują się na zmniejszeniu obciążeń administracyjnych i uproszczeniu prawodawstwa”, do „testu warunków skrajnych dorobku prawnego UE”, zmniejszenia wymogów dotyczących sprawozdawczości i zapewnienia „nowej kontroli MŚP i konkurencyjności”. Oczywiste jest, że będzie to pole do walki w tej kadencji, a EKZZ już wezwała przewodniczącego Komisji do wyjaśnienia, że podejście i inicjatywy w zakresie lepszych uregulowań prawnych nie doprowadzą do obniżenia praw i standardów zatrudnienia, ani nie stworzą przeszkód dla inicjatyw legislacyjnych niezbędnych do zapewnienia lepszych warunków pracy i życia.

Listy misyjne zawierają również konkretne propozycje, którym należy się sprzeciwić, jeśli grożą one podważeniem praw związków zawodowych i praw pracowniczych, takie jak „ogólnounijny status prawny […], przybierający formę 28. systemu, aby umożliwić firmom korzystanie z prostszego, zharmonizowanego zestawu przepisów”. Ponadto, pisma z misji osłabiają zobowiązanie podjęte przez von der Leyen w 2019 r., aby zawsze śledzić sprawozdania legislacyjne Parlamentu Europejskiego. Biorąc pod uwagę postępy, jakie ruch związkowy był w stanie osiągnąć dzięki Parlamentowi Europejskiemu i jego sprawozdaniom legislacyjnym (np. dyrektywa w sprawie pracy platformowej, rewizja dyrektywy w sprawie ERZ, dyrektywa w sprawie sprawiedliwego stażu…), bardzo ważne jest, aby bronić prerogatyw PE w tym obszarze.

Ponadto EKZZ wystosowała pismo do przewodniczącej Komisji von der Leyen po ogłoszeniu proponowanego składu kolegium komisarzy, w którym przedstawiła kluczowe żądania EKZZ wobec Komisji:

• przedstawienie propozycji legislacyjnych niezbędnych do zapewnienia wysokiej jakości miejsc pracy i nakreślonych w Manifeście EKZZ na rzecz sprawiedliwego traktowania pracowników, w oparciu o Deklarację z La Hulpe w sprawie przyszłości Europejskiego Filaru Praw Socjalnych;
• przedstawienie ambitnej europejskiej polityki przemysłowej, odrzucenie oszczędności i zapewnienie ambitnych wspólnych narzędzi inwestycyjnych, opracowanie progresywnej polityki podatkowej i zapewnienie państwom członkowskim niezbędnego pola manewru w celu sfinansowania inwestycji na rzecz polityki przemysłowej, usług publicznych i sprawiedliwej transformacji;
• Zmodyfikowanie tytułu wiceprzewodniczącego wykonawczego ds. ludzi pracy, umiejętności i gotowości, aby wyraźnie odnosił się do „wysokiej jakości miejsc pracy i praw socjalnych” oraz przywrócenie terminu „równość”;
• postulat aby wszyscy wiceprzewodniczący i komisarze zwołali spotkanie z partnerami społecznymi i związkami zawodowymi w celu omówienia wyzwań stojących przed Europą w obszarach ich kompetencji oraz wymiany poglądów na temat postępów we wdrażaniu wytycznych i środków niezbędnych do zapewnienia wysokiej jakości miejsc pracy i postępu społecznego, w tym planu działania na rzecz wysokiej jakości miejsc pracy;
• aby kolegium jako całość i każdy komisarz wyjaśnili, że podejście i inicjatywy w zakresie lepszych uregulowań prawnych nie doprowadzą do obniżenia praw i standardów zatrudnienia, ani też nie będą tworzyć przeszkód dla inicjatyw legislacyjnych potrzebnych do zapewnienia lepszych warunków pracy i życia;
• EKZZ jest już w kontakcie z kilkoma desygnowanymi komisarzami, aby omówić potrzebne inicjatywy i naciskać na priorytety EKZZ. EKZZ będzie aktywna przed przesłuchaniami i będzie w kontakcie z posłami do PE, aby poprosić ich o wywarcie presji na desygnowanych komisarzy:
• – wspieranie żądań i propozycji związków zawodowych zawartych w Manifeście EKZZ na wybory do Parlamentu Europejskiego w 2024 r., w szczególności inicjatyw legislacyjnych i inwestycji w celu zapewnienia wysokiej jakości miejsc pracy, oraz
• podkreślenie obaw związanych z niektórymi propozycjami zawartymi w wytycznych Komisji i listach delegacyjnych (np. sprzeciw wobec systemu 28 przedsiębiorstw, podkreślenie, że wszelkie inicjatywy w zakresie lepszego stanowienia prawa nie mogą podważać standardów i praw pracowniczych).

W tej sytuacji jeszcze ważniejsze jest zapewnienie postępów w tworzeniu Intergrupy Związków Zawodowych. W tym celu bardzo ważne jest wsparcie wszystkich oddziałów.

Już na podstawie tych pierwszych kroków widać, że – zgodnie z oczekiwaniami – praca europejskiego ruchu związkowego wobec Komisji Europejskiej będzie w tej kadencji większym wyzwaniem i będzie wymagała dodatkowej mobilizacji. Mobilizacja związków zawodowych i ludzi pracy będzie niezbędna, aby naciskać na pozytywne inicjatywy mające na celu zapewnienie wysokiej jakości miejsc pracy i powstrzymanie inicjatyw, które zaszkodziłyby ludziom pracy i związkom zawodowym.

Oprócz Komisji Europejskiej należy zauważyć, że również skład nowego Parlamentu Europejskiego jest bardziej „negatywny” dla związków zawodowych. 

Centrum Parlamentu Europejskiego przesunęło się w prawo w porównaniu z poprzednią kadencją, nie tylko z powodu wzrostu liczby partii skrajnie prawicowych, Centrum Parlamentu Europejskiego przesunęło się na prawo w porównaniu z poprzednią kadencją, nie tylko z powodu wzrostu liczby skrajnie prawicowych partii, ale także z powodu spadku liczby miejsc dla połączonych sił S&D, Zielonych i Grupy Lewicy oraz z powodu bardziej konserwatywnego nastawienia politycznego Grupy EPL, zwiększona obecność skrajnie prawicowych eurodeputowanych w Parlamencie Europejskim może ułatwić ataki na związki zawodowe (które skrajnie prawicowe grupy często przedstawiają jako „elity”) oraz na prawa pracownicze i związkowe. Zdarzyło się to w kontekście krajowym, gdy skrajna prawica zwiększyła swoją władzę.

W tych trudniejszych ramach instytucjonalnych wdrażane będą nowe zasady zarządzania gospodarczego. Istnieje wyraźne ryzyko nowej fali polityki oszczędności, która ograniczy inwestycje, osłabi postęp społeczny i wywrze presję na usługi publiczne, systemy emerytalne, negocjacje zbiorowe i płace. Ruch związkowy musi być gotowy do mobilizacji w celu przeciwdziałania decyzjom i środkom oszczędnościowym.

Nowa sytuacja polityczna stawia przed związkami zawodowymi znaczące wyzwania, ale także ważne możliwości. Biorąc pod uwagę tę nową sytuację, należy ocenić, jak będzie wyglądał sukces europejskiego ruchu związkowego w najbliższych latach i jak można go osiągnąć.

Ocena trudności nie oznacza rezygnacji z celów i ambicji EKZZ. EKZZ będzie nadal mobilizować i wzywać do inicjatyw legislacyjnych w celu zapewnienia wysokiej jakości miejsc pracy, zgodnie z Manifestem EKZZ na rzecz sprawiedliwego ładu dla pracowników. W tej kadencji pojawią się nowe inicjatywy legislacyjne.

Projekt odpowiedzi EKZZ na raport Mario Draghiego w sprawie przyszłości europejskiej konkurencyjności

Raport Mario Draghiego na temat przyszłości europejskiej konkurencyjności został opublikowany 9 września 2024 roku.

Biorąc pod uwagę znaczenie tego raportu, EKZZ i podmioty stowarzyszone aktywnie wpłynęły na jego wynik, w tym spotykając się z Mario Draghim podczas posiedzenia Komitetu Wykonawczego w marcu oraz przekazując mu analizy i zalecenia związków zawodowych (w tym wkład EKZZ do raportu Draghiego w sprawie przyszłości europejskiej konkurencyjności).

Podczas gdy EKZZ zgadza się z ogólnym przesłaniem dotyczącym potrzeby znaczących inwestycji na poziomie europejskim i ambitnej polityki przemysłowej, nie zgadza się ze wszystkimi zaleceniami politycznymi, a niektóre z nich mogą stanowić zagrożenie dla praw pracowniczych.

Kluczowe przesłania

Dialog społeczny jest kluczowym elementem europejskiej konkurencyjności, co zostało również uznane w Deklaracji z Val Duchesse w sprawie europejskiego dialogu społecznego. W związku z tym EKZZ wezwał przewodniczącą KE Ursulę von der Leyen do powołania grupy roboczej wysokiego szczebla partnerów społecznych w celu opracowania polityki przemysłowej UE na rzecz wysokiej jakości miejsc pracy wraz z innymi zaleceniami zawartymi w raporcie.

Kluczowe dla UE jest przedstawienie propozycji legislacyjnych niezbędnych do zapewnienia wysokiej jakości miejsc pracy, w oparciu o Deklarację z La Hulpe w sprawie przyszłości Europejskiego Filaru Praw Socjalnych. Propozycje te są zawarte w Manifeście EKZZ na rzecz sprawiedliwego ładu dla pracowników, programie, który identyfikuje demokratycznie wybrane priorytety ludzi pracy i ich związków zawodowych. Obejmują one między innymi:

• dyrektywę w sprawie sprawiedliwej transformacji w świecie pracy, poprzez przewidywanie zmian i zarządzanie nimi, w oparciu o zasady zaangażowania związków zawodowych i negocjacji zbiorowych, a także zapewnienie wszystkim prawa do szkoleń bez ponoszenia kosztów przez pracownika i w czasie pracy;
• uregulowanie roli pośredników pracy i wprowadzenie ogólnych ram prawnych UE ograniczających podwykonawstwo i zapewniających solidarną odpowiedzialność w całym łańcuchu podwykonawstwa;
• przeciwdziałanie zagrożeniom psychospołecznym oraz nękaniu i zawstydzaniu w miejscu pracy za pośrednictwem dyrektywy europejskiej;
• zapewnienie skutecznej regulacji sztucznej inteligencji z zasadą „człowiek pod kontrolą” włączoną do prawa UE poprzez dyrektywę w sprawie sztucznej inteligencji w miejscu pracy;
• opracowanie dyrektywy w sprawie telepracy i prawa do bycia offline;
• wzmocnienie demokracji w miejscu pracy przede wszystkim poprzez wzmocnienie rokowań zbiorowych, wprowadzenie kompleksowych ram UE w zakresie informacji, konsultacji i uczestnictwa oraz pełną ochronę dobrze funkcjonujących systemów rokowań zbiorowych. 

Pozytywne jest to, że w raporcie wspomina się o uwarunkowaniach społecznych w odniesieniu do pomocy państwa i finansowania dla przedsiębiorstw, nawet jeśli ograniczają się one do umiejętności, przekwalifikowania i opieki nad dziećmi: „UE mogłaby rozważyć włączenie konkretnych warunków społecznych do finansowania UE w niektórych sektorach lub dla przedsiębiorstw, takich jak plany opieki nad dziećmi”.

Inwestycje nie mogą stanowić czeku in blanco, jeśli chodzi o prawa pracownicze i warunki pracy. EKZZ ponowił swój apel o uwzględnienie uwarunkowań społecznych we wszystkich funduszach publicznych, pomocy państwa i wsparciu dla przedsiębiorstw, a także uwarunkowań środowiskowych i podatkowych.

Raport koncentruje się również na roli, jaką procedury zamówień publicznych mogą odegrać we wspieraniu produktów i usług UE oraz przyczyniać się do innowacji i skutecznej polityki przemysłowej. Raport nie podkreśla jednak zdaniem EKZZ potrzeby rewizji dyrektyw dotyczących zamówień publicznych w celu zapewnienia promocji negocjacji zbiorowych i wysokiej jakości miejsc pracy.

EKZZ ponowił swój apel do instytucji UE o rewizję dyrektyw UE w sprawie zamówień publicznych w celu zapewnienia, że pieniądze publiczne trafiają do organizacji, które szanują prawa pracownicze i związkowe, które negocjują ze związkami zawodowymi i których pracownicy są objęci układami zbiorowymi.

Raport wskazuje, że UE nie ma wspólnej metodologii oceny obciążeń regulacyjnych europejskich przedsiębiorstw, dlatego zaleca, aby „taką metodologię stosować do wszystkich nowych przepisów i przyjmować ją współprawodawcy przy zmianie przepisów. Zaleca również dodanie nowego standardowego wymogu w artykule dotyczącym transpozycji dyrektyw, wymagającego od państw członkowskich systematycznej oceny nowych przepisów przy użyciu tej samej metodologii, co instytucje UE. Jednocześnie należy wzmocnić Grupę Zadaniową ds. Egzekwowania Przepisów Jednolitego Rynku (SMET) i skupić się na ocenie i rozwiązywaniu przypadków nieprawidłowej transpozycji i transpozycji przekraczającej wymogi dyrektyw UE. Wreszcie należy usprawnić i połączyć organy wdrażające i egzekucyjne w państwach członkowskich”. Ograniczenie procesu legislacyjnego UE do ilościowego wykonywania obciążeń i kosztów dla przedsiębiorstw wyprzedza, a nie informuje o procesie demokratycznym, i tym samym lekceważy zalety wysokiej jakości przepisów jako długoterminowej inwestycji w naszą wspólną przyszłość. Interesów biznesu nie można stawiać na równi z interesem ogólnym, który obejmuje również interesy np. pracowników, konsumentów, środowiska i społeczeństwa.

II dzień posiedzenia – 16 października 2024 r.

W kolejnej części dyskusji poruszono kwestię Europejskiej Polityki Przemysłowej na rzecz wysokiej jakości miejsc pracy ( oraz odczytano i przegłosowano projekt rezolucji).

EKZZ uznał, że potrzebna jest silna rola państwa i władz publicznych, aby aktywnie kształtować transformację, interweniować w sprawy gospodarcze i zapewniać postęp społeczny, wysokiej jakości miejsca pracy i zrównoważoną działalność gospodarczą. UE i rządy krajowe muszą odgrywać większą rolę w wyposażaniu przemysłu w narzędzia umożliwiające sprostanie wyzwaniom związanym z dekarbonizacją. W miarę jak emisje klimatyczne stają się coraz trudniejsze do ograniczenia, mamy do dyspozycji ograniczone emisje dwutlenku węgla. Ponadto, ponieważ zasoby są coraz bardziej ograniczone, musimy zdecydować, jak najlepiej je wykorzystać. Celem państwa i sektora publicznego powinno być zapewnienie, że podejmujemy się zadań, które odpowiadają potrzebom materialnym, społecznym i jakości życia obywateli.

Sektor publiczny jest integralną częścią naszej polityki przemysłowej: solidna europejska polityka przemysłowa musi opierać się na prężnych i dobrze wyposażonych usługach publicznych i administracji publicznej. Inspektoraty pracy, administracje podatkowe, agencje ochrony środowiska i agencje wydające zezwolenia będą wymagały większych zasobów, aby odpowiedzieć na potrzeby przemysłu.

EKZZ stwierdził, że polityka przemysłowa musi być wspierana inwestycjami o skali niezbędnej do sprostania wyzwaniom. Jak zauważył Mario Draghi i wiele innych osób, inwestycje zaproponowane do tej pory przez instytucje europejskie w celu wsparcia polityki przemysłowej są niewystarczające. Obecnie Chiny, Indie i Stany Zjednoczone znacząco zwiększają swoje zdolności w zakresie odnawialnych źródeł energii i inwestują na dużą skalę w badania i innowacje. Luka finansowa między Europą a Stanami Zjednoczonymi pod względem inwestycji wynosi równowartość pół biliona euro rocznie. Chińskie dotacje dla branż o zerowym zużyciu energii netto są dwukrotnie wyższe niż w UE w stosunku do PKB, co zakłóca rynek i pozwala Chinom zdominować kluczowe technologie. Obecne ograniczenia UE dotyczące zaciągania pożyczek dodatkowo ograniczają zdolność państw członkowskich o wyższym zadłużeniu i deficycie do zaspokojenia potrzeb w zakresie wydatków ekologicznych.

EKZZ postuluje „politykę przemysłową dla całej Europy” – UE, a także Norwegii, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii i państw przystępujących do UE. Niezależnie od przyszłych stosunków Wielkiej Brytanii z UE, ważne jest, aby prawa pracownicze nabyte w ciągu ponad 50 lat członkostwa w UE nie zostały utracone dla pracowników brytyjskich po Brexicie. Albania, Bośnia i Hercegowina, Gruzja, Mołdawia, Czarnogóra, Macedonia Północna, Serbia, Turcja i Ukraina znajdują się na różnych etapach procesu akcesyjnego do UE. Ważne jest, aby w pełni przestrzegały one dorobku prawnego UE w dziedzinie społecznej i wzmocniły dialog społeczny przed zakończeniem procesu akcesyjnego. Obejmuje to koniecznie pełne poszanowanie roli związków zawodowych oraz praw pracowników i związków zawodowych. Musi to być kluczowy punkt procesu rozszerzenia i dyskusji.

Następnie dyskutowano punkt „Priorytety EKZZ dotyczące budżetu UE po roku 2027 i kolejnych wieloletnich ram finansowych UE”. 

Biorąc pod uwagę znaczące zagrożenia geopolityczne i zagrożenia zewnętrzne, istotne jest według EKZZ, aby budżet UE zapewniał jedność UE w stawianiu czoła wyzwaniom związanym z postępem społecznym i zmniejszaniem nierówności między państwami członkowskimi. W latach 2024-2029 UE i jej państwa członkowskie muszą zabezpieczyć dodatkowe zasoby, aby wzmocnić spójność terytorialną, regionalną i społeczną, zapewniając wysokiej jakości miejsca pracy i sprawiedliwą transformację naszych społeczeństw. Będzie to wymagało zwiększonego i lepiej dostosowanego budżetu UE oraz finansowanego przez UE instrumentu inwestycyjnego przeznaczonego na rozwój zasobów i infrastruktury społecznej i środowiskowej.

Otwarta gospodarka strategiczna wyznacza nowe wspólne cele dla UE, wspierane przez wieloletnie ramy finansowe, których skala wymaga zwiększenia zasobów. Należy jednak również przeznaczyć dalsze środki na zachowanie praw, spójności i solidarności, zgodnie z EPSR i deklaracją z La Hulpe, aby zrównoważyć ryzyko nierówności w miarę pogłębiania się rynku wewnętrznego.

EKZZ chce wnieść wkład w dyskusje instytucjonalne i przewidywać rozwój polityki w zakresie budżetu UE po 2027 r., poprzez terminowe wyznaczanie kamieni milowych dla związków zawodowych przed nową Komisją.

Kolejnym istotnym punktem posiedzenia była dyskusja dotycząca Unii Energetycznej – podejmowanie zdecydowanych działań w celu ochrony przemysłu, gospodarstw domowych i tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy.

Obecna rewizja projektu unijnego rynku energii elektrycznej jest według EKZZ niewykorzystaną szansą. EKZZ uważa, że nie odnosi się ona do głównych przyczyn wysokich cen energii, nadal pozwalając, aby koszty paliw kopalnych ustalały stawki za energię elektryczną i umożliwiając nadmierne zyski przedsiębiorstwom energetycznym. EKZZ zaapelował aby pilnie odejść od ram liberalizacji i traktować energię jako dobro publiczne. Silniejsze regulacje zapobiegające spekulacjom rynkowym, wspierające własność publiczną i długoterminowe inwestycje w energię odnawialną są niezbędne do ochrony pracowników, przemysłu i gospodarstw domowych oraz do osiągnięcia neutralności klimatycznej.

Przeprowadzona przez UE w grudniu 2023 r. ocena projektów zaktualizowanych krajowych planów gospodarowania energią wykazała, że większość planów nie uwzględnia społecznych skutków transformacji, z niewielką dyskusją lub polityką dotyczącą dystrybucji dochodów, tworzenia i utraty miejsc pracy oraz ubóstwa energetycznego.

Fundusze EKZZ podkreślają kluczową rolę regulacji Unii Energetycznej w zapewnianiu bezpieczeństwa energetycznego, promowaniu uczciwych cen energii i przechodzeniu na zrównoważone źródła energii.

Wysokie i niestabilne ceny energii oraz niedobór odnawialnych źródeł energii mają bezpośredni wpływ na koszty produkcji i konkurencyjność. Niedawny kryzys energetyczny, zaostrzony przez napięcia geopolityczne, ujawnił podatność europejskiego przemysłu i MŚP na wstrząsy zewnętrzne. Aby chronić miejsca pracy i utrzymać konkurencyjność, EKZZ wezwał do priorytetowego potraktowania przystępnej cenowo, niezawodnej i czystej energii w rozporządzeniu w sprawie unii energetycznej.

Koszty energii znacząco wpływają na standard życia gospodarstw domowych. Ubóstwo energetyczne, spowodowane wysokimi kosztami energii elektrycznej i ogrzewania, pozostaje palącym problemem. Unia Energetyczna musi zapewnić, że energia jest przystępna cenowo dla wszystkich, w szczególności poprzez ochronę najsłabszych grup społecznych i zakaz odłączania od sieci z powodu niezdolności do zapłaty. Wdrożenie rygorystycznej kontroli cen i wspieranie działań na rzecz efektywności energetycznej ma zasadnicze znaczenie dla zmniejszenia obciążeń finansowych i promowania sprawiedliwości społecznej.

W związku z tym rozporządzenie stanowi według EKZZ okazję do pogłębienia dialogu społecznego na temat Euratomu, zwiększenia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony materiałów i instalacji jądrowych dzięki bardziej rygorystycznym przepisom oraz zwiększenia inwestycji publicznych ze szczególnym uwzględnieniem BHP dla pracowników narażonych na promieniowanie. Transformacji nie można pozostawić samemu rynkowi. Rządy muszą ją regulować i nią zarządzać, aby zapewnić stabilne dostawy energii, ceny oraz bezpieczeństwo infrastruktury i pracowników. EKZZ poparł zastąpienie systemu cen krańcowych podejściem opartym na kosztach zagregowanych, opartym na rzeczywistych kosztach produkcji i obniżeniu kosztów kapitałowych dla zdekarbonizowanej energii poprzez inwestycje publiczne. Ceny energii elektrycznej według EKZZ muszą być oddzielone od cen gazu i dostosowane do rzeczywistych kosztów produkcji i zaopatrzenia. Przyszła zmienność wymaga zbadania modeli regulowanych cen energii.

EKZZ wezwał do skoordynowanych działań UE, w tym utworzenia Europejskiej Agencji Energetycznej, angażującej partnerów społecznych i współpracującej z istniejącymi agencjami UE, takimi jak ELA, w celu zapewnienia koordynacji, bezstronnych danych i zaleceń politycznych. Bez wspólnego rozwiązania rynkowi UE grozi fragmentacja i rosnące nierówności między krajami, co sprawia, że niezbędne jest zapobieganie nieuczciwej konkurencji przy subsydiowaniu cen energii dla przedsiębiorstw.

Zbliżające się negocjacje w sprawie przeglądu rozporządzenia w sprawie unii energetycznej w 2025 r. stanowią okazję do skoncentrowania się EKZZ w walce na rzecz niezawodnej, przystępnej cenowo i czystej energii. EKZZ opowiedział się za:

Wymogami prawnymi wiążącymi cele sprawiedliwej transformacji w krajowych planach energetycznych i klimatycznych, zapewniając, że państwa oceniają wpływ na rynek pracy. Obejmuje to ochronę socjalną, programy przekwalifikowania i inwestycje w wysokiej jakości miejsca pracy. Ponadto EKZZ uważa, że należy wzmocnić przepisy, aby zagwarantować znaczące zaangażowanie partnerów społecznych poprzez regularne konsultacje ze związkami zawodowymi i pracodawcami, zapewniając, że perspektywa pracowników i przedsiębiorstw jest reprezentowana w decyzjach dotyczących polityki energetycznej.

P. Jan Polaczek (FZZ) powiedział, że priorytetem w pracach polskiej prezydencji w UE w 2025 r. będzie m.in temat sprawiedliwej transformacji dla pracowników w związku z odchodzeniem od wydobycia węgla w Polsce, z mocnym podkreśleniem potrzeby działania zgodnie z ustaleniami stron dialogu społecznego w Polsce, bazując na zapisach umów społecznych podpisanych przez partnerów społecznych, w tym przez związki zawodowe. Nadmienił, że umowy te podpisano w dniu 28 maja 2021 r. w Katowicach, i 22 grudnia 2022 r w Warszawie. P. Polaczek wspomniał, że podpisanie umów społecznych to dla FZZ kluczowe wydarzenia i oczekujemy ich respektowania przez Rząd RP. Rząd RP powinien kontynuować i aktywnie prowadzić działania w celu notyfikacji pomocy publicznej dla firm w pracy z Komisja Europejska. P. Polaczek powiedział, że FZZ zależy ponadto na łagodzeniu wpływu transformacji na pracowników sektorów energochłonnych (górnictwo, energetyka), utrzymaniu bezpieczeństwa energetycznego kraju i zapewnieniu funkcjonowania łańcuchów dostaw w gospodarce. 

Następnie EKZZ dyskutował o Obserwatorium Przeciwko Skrajnej Prawicy i  Centrum Działań Pro-Pracowniczych.

Związki zawodowe walczą ze skrajną prawicą, opierając się na solidarności i mobilizacji na rzecz wysokiej jakości miejsc pracy, godziwej płacy, godnych warunków mieszkaniowych oraz bezpieczeństwa ekonomicznego i socjalnego, na rzecz szacunku dla wszystkich grup pracowników, bez względu na to, kim są, skąd pochodzą i kogo kochają. Walka z polityką oszczędnościową jest niezbędna, aby zająć się doświadczeniami wywłaszczenia i braku bezpieczeństwa, które skrajnie prawicowe, antydemokratyczne ruchy próbują wykorzystać.

EKZZ zapowiedział, że będzie kontynuować i wzmacniać swoją ofensywę pro-pracowniczą, która opiera się na wnioskach wyciągniętych z udanych działań w ramach mapy drogowej EKZZ „Budowanie reakcji związków zawodowych na skrajną prawicę”, poprzez:

• ustanowienie Obserwatorium przeciwko-skrajnej prawicy;
• wdrożenie Centrum Działań Pro-Pracowniczych;
• aktualizację polityki EKZZ dotyczącej przeciwdziałania skrajnej prawicy w Parlamencie Europejskim.

Obserwatorium Przeciwko Skrajnej Prawicy, znane jako „The Worker’s Watch”, będzie rozwijane przy wsparciu ETUI. Obserwatorium ustanowi system monitorowania skrajnie prawicowych strategii i taktyk antypracowniczych zarówno online, jak i offline. Będzie to również narzędzie do porównywania antypracowniczych polityk wdrażanych przez skrajną prawicę na poziomie europejskim, krajowym i regionalnym, a także wszelkich powiązań z podmiotami korporacyjnymi i wielonarodowymi. Badania mają kluczowe znaczenie dla uzyskania jaśniejszego obrazu sytuacji i opracowania działań.

Następnie EKZZ dyskutował o „Mandacie do odbudowy europejskiego dialogu społecznego”. 

Celem dokumentu jest ustanowienie mandatu do negocjacji Paktu na rzecz Europejskiego Dialogu Społecznego. Oprócz mandatu dla Paktu, dokument ustanawia również mapę drogową dla kolejnego Programu Prac Europejskiego Dialogu Społecznego. Te dwa instrumenty, Pakt i Program Prac, stanowią ważne elementy odbudowy europejskiego dialogu społecznego.

W grudniu 2023 r. KW EKZZ omówił dokument strategiczny dotyczący dalszych działań w ramach europejskiego dialogu społecznego w związku ze szczytem partnerów społecznych w Val Duchesse i zakończeniem negocjacji w sprawie dyrektywy dotyczącej telepracy i prawa do bycia offline. Dyskusja ta, wspierana przez bieżące konsultacje z Komitetem Dialogu Społecznego, podłożyła podwaliny pod: przyjęcie Deklaracji z Val Duchesse w styczniu 2024 r., w tym potencjalnego Paktu na rzecz Europejskiego Dialogu Społecznego. Po drugie, zakończenie Programu Prac Europejskiego Dialogu Społecznego na lata 2022-2024 z powodu odmowy ze strony pracodawców dotyczącej wywiązania się ze zobowiązania do wynegocjowania wiążącego porozumienia.

Zobowiązanie do poszanowania dialogu społecznego na wszystkich szczeblach jest potrzebne bardziej niż kiedykolwiek po wyborach do Parlamentu Europejskiego i wyzwaniach dla demokracji ze strony skrajnej prawicy. Poszanowanie związków zawodowych i dialogu społecznego stanowi zobowiązanie do demokratycznych podstaw naszych społeczeństw. Parlament Europejski rozpoczyna nową kadencję, a nowe kolegium komisarzy wkrótce zostanie powołane. Silny dialog społeczny i polityka społeczna UE są potrzebne, aby przyczynić się do przeciwdziałania skrajnie prawicowym, antydemokratycznym narracjom.

W swoich wytycznych politycznych dla następnej Komisji Europejskiej, a także w liście do nowego komisarza, przewodnicząca Ursula Von der Leyen potwierdziła swoje zaangażowanie w realizację paktu na początku 2025 roku. W związku z tym niezwykle ważne jest według EKZZ, aby poczynić postępy na drodze, która odbuduje i osadzi dialog społeczny jako siłę napędową bardziej społecznej Europy, wzmacniając pozycję pracowników i związków zawodowych.

Wynegocjowanie i przyjęcie ambitnego paktu o rzeczywistej wartości dodanej będzie wymagało od EKZZ udzielenia mandatu na nadchodzące negocjacje z pracodawcami. Ta praca z pracodawcami zostanie następnie ukoronowana w postaci trójstronnego paktu wraz z Komisją. W tym kontekście KW EKZZ został proszony o zatwierdzenie poniższego podejścia do dwustronnych negocjacji z pracodawcami. KW EKZZ uczynił to.

Priorytety, którymi powinien zająć się Pakt na rzecz Europejskiego Dialogu Społecznego:

1.) Ustanowienie europejskiego wysłannika ds. dialogu społecznego oraz mechanizmu ostrzegania w przypadku nieprzestrzegania zasad dialogu społecznego. 

Praca Europejskiego Dialogu Społecznego powinna przyczynić się do następujących celów:

• zapewnienia skuteczności oraz wyjaśnienia zadań i obowiązków koordynatorów dialogu społecznego w każdej dyrekcji generalnej w zakresie promowania i poszanowania roli partnerów społecznych w pracach Komisji Europejskiej;
• zapewnienia skutecznych konsultacji z partnerami społecznymi przed Programem Prac Komisji Europejskiej, w tym poza obszarem polityki społecznej;
• zapewnienia skutecznych konsultacji z partnerami społecznymi w sprawie nowych inicjatyw legislacyjnych UE, które mają wpływ na rynek pracy i politykę społeczną (w tym obszary takie jak konkurencja, zielona transformacja, polityka przemysłowa i cyfryzacja).

Kolejnym punktem dyskusji była Aktualizacja dotycząca rozprawy Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie dyrektywy w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych w UE.

EKZZ wezwał podmioty stowarzyszone interweniujących państw członkowskich do uzyskania pisemnych interwencji ich rządów (złożonych przed lub przedstawionych na rozprawie) i podzielenia się nimi z zespołem prawnym EKZZ w celu umożliwienia bardziej szczegółowej i dokładnej oceny różnych stanowisk i argumentów;

EKZZ wraz z ekspertami prawnymi z ETUC FRLIT AG i ETUCLEX uważnie analizuje potencjalne dalsze działania w związku z opinią AG (14 stycznia 2025 r.) i ostatecznym wyrokiem (data do ustalenia).

Konferencja śródokresowa EKZZ – data i miejsce

Konferencja śródokresowa EKZZ odbędzie się w dniach 20-21 maja 2025 r. w Belgradzie (Serbia).

Partnerzy są proszeni o obecność (20 maja – cały dzień; 21 maja – cały dzień). Dzień wcześniej / później odbędą się wydarzenia towarzyszące.

Pierwsza wymiana informacji na temat Konferencji Śródokresowej miała miejsce 17 września 2024 r. podczas posiedzenia Rozszerzonego Komitetu Sterującego.W dniu 26 września 2024 r. odbyło się pierwsze posiedzenie Doraźnego Komitetu Konstytucyjnego. Termin składania wniosków dotyczących zmian konstytucyjnych upłynął 11 października 2024 r.

Zakończenie posiedzenia.

Bruksela, Belgia

16 października 2024 r.

Temperatura w pomieszczeniach pracy powinna być dostosowana do charakteru pracy wykonywanej przez pracowników, a konkretnie do rodzaju metod i do wysiłku fizycznego przeznaczonego do jej wykonania. Warto o to zadbać, bowiem z powodu chłodu pracownik może odmówić wykonywania pracy, a pracodawca ponieść karę za nieodpowiednią temperaturę w pomieszczeniach pracy.

Zapewnienie odpowiedniej temperatury na stanowiskach pracy

Przepisy Kodeksu pracy zobowiązują pracodawców do zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Oznacza to m.in., że także temperatura w miejscu pracy musi być odpowiednia.

Tak więc pracodawcy zobowiązani są do tego, aby pomieszczenia w budynkach i zlokalizowane w nich stanowiska pracy były właściwie ogrzane i zabezpieczone przed napływem zimnego powietrza z zewnątrz.

Dopuszczalna minimalna temperatura

Dopuszczalna minimalna temperatura w pomieszczeniach biurowych i pomieszczeniach pracy, w których jest wykonywana lekka praca fizyczna nie może być niższa niż 18°C (291 K). Także w innych pomieszczeniach pracy pracodawca powinien zapewnić temperaturę odpowiednią do rodzaju wykonywanej pracy (metod pracy i wysiłku fizycznego niezbędnego do jej wykonania). Nie może ona być niższa nie niższa niż 14°C (287 K). Wyjątek stanowi sytuacja, gdy względy technologiczne nie pozwalają na utrzymanie takiej temperatury.

Podane wyżej parametry są temperaturami minimalnymi. Według specjalistów z Instytutu Medycyny Pracy optymalna temperatura w miejscu pracy wynosi:

• 20–22,8°C – zimą podczas pracy lekkiej lub siedzącej,
• 23,9–26,7°C – latem podczas pracy lekkiej lub siedzącej,
• 18,3°C – podczas średnio ciężkiej pracy fizycznej,
• 15,5°C – podczas bardzo ciężkiej pracy fizycznej.

Powstrzymanie się pracownika od wykonywania pracy

Prawo pracy dopuszcza, aby pracownik powstrzymał się od pracy:

• gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bhp i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo
• gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom. 

Z pewnością powstrzymanie się pracownika od pracy będzie uzasadnione niską temperaturą w miejscu pracy – nieodpowiednia temperatura jest niezgodna z przepisami bhp i zagraża zdrowiu pracownika. 

W razie powstrzymania się od wykonywania pracy z powodu zimna pracownik musi niezwłocznie zawiadomić o tym przełożonego. Mimo niewykonywania pracy pracownik zachowuje w prawo do wynagrodzenia. 

Odpowiedzialność pracodawcy za odpowiednią temperaturę

Pracodawca jest odpowiedzialny za odpowiednią temperaturę w pomieszczeniach pracy. W razie niedopełnienia tego obowiązku pracownik ma prawo złożyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy. 

Za nieprzestrzeganie przepisów bhp pracodawcy grozi kara w wysokości od 1 tys. zł do nawet 30 tys. zł.

Podstawa prawna:

• art. 210 § 1 i 3, art. 283 § 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2023 r. poz. 1465 ze zm.)
• § 30 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (j.t. Dz.U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.)

infor.pl

Wolontariat pracowniczy jest inicjatywą, która mieści się w pojęciu CSR, czyli biznesu odpowiedzialnego społecznie. Jest to koncepcja polegająca na angażowaniu się przez przedsiębiorstwa w inicjatywy społecznie użyteczne m.in. działania charytatywne czy w celu ochrony środowiska. Podejście to staje się coraz bardziej powszechne w Europie Środkowo-Wschodniej i może przynieść pracodawcom wiele korzyści.

Także coraz więcej pracowników zaczyna doceniać i brać pod uwagę zaangażowanie społeczne pracodawców i chętniej włącza się w takie inicjatywy. Z pewnością przyczynia się to do znacznie lepszego postrzegania pracodawców jako pożądanych na rynku pracy. Dodatkowo, takie inicjatywy zwiększają zaangażowanie zespołu, poprawiają wewnętrzną komunikację i sprawiają, że pracownicy czują się bardziej przywiązani do miejsca pracy. Włączenie takich inicjatyw buduje także pozytywny wizerunek wśród potencjalnych kontrahentów.

Różne formy wolontariatu
Wolontariat pracowniczy powinien zostać zorganizowany z uwzględnieniem zasad wynikających z Ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz Kodeksu Pracy. Wolontariat może polegać przykładowo na ofiarowaniu swojej pomocy fizycznie tam, gdzie potrzebne są dodatkowe „ręce na pokład”. Pracownicy mogą także wspomagać instytucje społeczne swoimi umiejętnościami i doświadczeniem, wykorzystywanymi na co dzień w pracy zawodowej. Warto tutaj wspomnieć, że w sytuacji, gdy pracownicy-wolontariusze dzielą się swoją wiedzą i kompetencjami zawodowymi z innymi, a przy tym sami rozwijają swoje umiejętności i kompetencje zawodowe, to wolontariat pracowniczy może być również jednym z narzędzi, które pozwoli pracodawcy na efektywniejsze raportowanie wskaźnika S1-13, dotyczącego szkoleń i rozwoju umiejętności, w ramach raportowania ESG.

W przypadku wolontariatu pracowniczego, pracodawca będzie także wspierał w pewien sposób działania podejmowane przez swoich pracowników lub sam je inicjował. Może to robić ofiarując wsparcie finansowe, które pracownicy-wolontariusze wykorzystają przykładowo na zakup materiałów potrzebnych do realizacji założonych celów (np. paczki dla potrzebujących). W praktyce może się to odbywać na zasadzie zwrotu kosztów poniesionych przez pracowników na podstawie np. faktury. Pracodawca może także zaopatrzyć pracowników w odpowiednie materiały, zakupując je u swoich kontrahentów. Pracodawca może również udostępnić sprzęt czy powierzchnie biurowe pracownikom do tego celu. Wreszcie, pracodawca może postanowić o przeznaczeniu na wolontariat części wymiaru czasu pracy pracownika. Takie rozwiązanie może być zastosowane przede wszystkim przez udzielenie pracownikowi ponadwymiarowego płatnego urlopu, przeznaczonego na działalność charytatywną (np. dodatkowe 1 lub 2 dni wolne od pracy w roku w celu wykonywania zadań społecznie pożytecznych, które są ważne dla pracownika). Inną opcją jest wprowadzenie wewnętrznego regulaminu, który zawierałby zasady podejmowania się przez pracowników wolontariatu oraz sposób zgłaszania się pracowników zainteresowanych taką formą zaangażowania.

Przymus nie wchodzi w rachubę
Pytaniem, jakie może się nasuwać przy okazji popularyzacji koncepcji wolontariatu pracowniczego, jest to, czy pracownik może się nie zgodzić na podjęcie takich działań, kiedy wynikają one z inicjatywy pracodawcy, w szczególności, jeśli takie działania pracodawca planuje np. w niedzielę albo po godzinach wynikających z rozkładu pracy pracownika. W naszej ocenie, nawet jeżeli pracodawca planuje zaangażować cały zespół do wolontariatu w danym dniu lub okresie, pracownik może odmówić, gdyż najczęściej tego rodzaju działania nie mieszczą się w zakresie jego obowiązków pracowniczych. Wówczas pracodawca zobowiązany jest zapewnić takiemu pracownikowi możliwość świadczenia pracy lub za jego zgodą zwolnić go w danym dniu z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.

Jeżeli wolontariat wynika z inicjatywy pracodawcy, należy zwrócić szczególną uwagę na cel przedsięwzięcia. Wybrany przez pracodawcę cel społeczny może nie być zgodny z poglądami wszystkich pracowników, tym bardziej w międzynarodowym i międzykulturowym środowisku pracy. Z kolei w razie takich działań jak akcja krwiodawstwa lub rejestracja jako potencjalni dawcy szpiku, może prowadzić do ujawniania przez pracowników swoich danych dot. zdrowia, do czego nie powinni być oni zobowiązani.

https://www.prawo.pl/profil-autora/218182260,magdalena-pawelczyk,profil.html

Ministerstwo Klimatu i Środowiska opublikowało 11 października długo oczekiwany projekt aktualizacji Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu do 2030 r. (KPEiK). Konsultacje publiczne dokumentu potrwają do 15 listopada 2024.

KPEiK jest szeroką strategią Polski związaną z wymogami dążenia do neutralności klimatycznej Unii Europejskiej – podobne dokumenty co 5 lat od 2019 roku zobowiązane są publikować wszystkie kraje członkowskie Wspólnoty. Strategia pokazuje plany kraju w ograniczaniu emisji gazów cieplarnianych do roku 2030 z perspektywą na 2040. Wg. zapowiedzi Ministerstwa Klimatu i Środowiska KPEiK ma być bazą dla aktualizacji Polityki Energetycznej Polski oraz utworzenia strategii dla ciepłownictwa.

KPEiK jest dokumentem, który tworzy ramy transformacji całej krajowej gospodarki. Najbardziej widoczna jest w nim kwestia energetyki i wykorzystania paliw kopalnych, szczególnie węgla. Strategia dotyczy jednak także transportu, przemysłu, budownictwa czy rolnictwa oraz gospodarstw domowych wpływając praktycznie na całe społeczeństwo.

Projekt Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu do 2030 r. – wersja do konsultacji publicznych z 10.2024 r.

Polska rozpoczyna konsultacje publiczne projektu aktualizacji Krajowego planu na rzecz energii i klimatu na lata 2021-2030, które potrwają do 15 listopada 2024 r.

aKPEiK to strategiczny dokument opracowywany przez państwa członkowskie Unii Europejskiej, w którym określają one założenia i cele oraz polityki i działania mające na celu osiągnięcie unijnych celów klimatyczno-energetycznych, w szczególności kontrybucji do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r.  Są one realizowane w ramach pięciu wymiarów unii energetycznej, tj.: bezpieczeństwa energetycznego, wewnętrznego rynku energii, efektywności energetycznej, redukcji emisyjności oraz badań naukowych, innowacji i konkurencyjności.  

Dążąc do stworzenia dokumentu, który odpowiada na krajowe wyzwania transformacji i posiada akceptację społeczną, chcielibyśmy zaprosić Państwa do wzięcia udziału w konsultacjach projektu aKPEiK, zawierającej oba scenariusze prognostyczne – ambitny (WAM – with additional measures) [zał. 1] i scenariusz bazowy (WEM) [zał. 2].

Nowy projekt składa się z dokumentu zasadniczego oraz 6 załączników. Przygotowaliśmy także dla Państwa streszczenie oraz prezentację z kluczowymi informacjami dotyczącymi aKPEiK. Wszystkie dokumenty znajdziecie Państwo poniżej. Co ważne – zasadniczy dokument nawiązuje do wyników scenariusza WAM.  

Na Państwa uwagi i komentarze czekamy do 15 listopada 2024 r. na adres kpeik@klimat.gov.pl przy wykorzystaniu załączonego szablonu formularza MS Word.  

aKPEiK to ważny i przekrojowy dokument, dlatego skupia zainteresowanie wielu osób i podmiotów. Z tego względu spodziewamy się, że liczba przesłanych spostrzeżeń może stosunkowo wysoka.

Aby zapewnić ich sprawną analizę i implementację, bardzo prosimy Państwa o zastosowanie się do kilku zasad, które wpłyną na efektywność procesu:

• Prosimy o korzystanie z szablonu MS Word i przesyłanie edytowalnych wersji dokumentu (tj. doc, docx). W przypadku wysyłki wersji .pdf będziemy prosić Państwa o przesłanie wersji edytowalnej.
• Prosimy o przekazywanie uwag wyłącznie na skrzynkę kpeik@klimat.gov.pl, tj. unikanie adresowania do innych odbiorców mailowych w MKiŚ, ponieważ pliki niepotrzebnie zostaną zarejestrowane kilkukrotnie.
• Bardzo pomocne będzie również, jeśli zarówno tytuł maila, jak i plik z uwagami będą skonstruowane następująco: „Nazwa organizacji_uwagi do aKPEiK”.
• Będziemy zobowiązani za niepowielanie uwag poprzez ich wysyłkę bezpośrednią do MKiŚ i równoległe zgłaszanie tych samych treści przez stowarzyszenia, fundacje, etc., których jesteście Państwo członkami. Bardzo prosimy o wybór jednego kanału zgłoszeń.

Ile wynoszą stawki podatku od nieruchomości od garaży w 2024 roku a ile wyniosą w 2025 roku. Kilka dni temu Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, która zakłada korzystne dla podatników zmiany w opodatkowaniu garaży podatkiem od nieruchomości. Co się zmieni od nowego roku?

Podatek od nieruchomości od garaży - stawki – jak jest obecnie w 2024 roku

Minister Finansów w odpowiedzi z 6 marca 2024 r. na wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich, wskazał, że w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych stawki podatku od nieruchomości od budynków są zróżnicowane w zależności od sposobu ich wykorzystania, np. na cele mieszkalne, na prowadzenie działalności gospodarczej, na udzielanie świadczeń zdrowotnych. Natomiast obecnie przepisy te nie przewidują odrębnej stawki dla opodatkowania garaży. Dlatego też w dzisiejszym stanie prawnym garaże podlegają opodatkowaniu różnymi stawkami podatku od nieruchomości w zależności od wystąpienia określonego stanu faktycznego i prawnego. 

Przykładowo garaże stanowiące prawnie część lokalu mieszkalnego są opodatkowane wg stawki dla tego lokalu. Aktualnie w 2024 roku stawka podatku od nieruchomości dla budynków i lokali mieszkalnych nie może być wyższa niż 1,15 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej.

A jeżeli to mieszkanie jest np. wykorzystywane do działalności gospodarczej i garaż jest częścią tej nieruchomości, to zarówno od tego mieszkania jak i garażu płaci się podatek od nieruchomości wg stawki nie większej niż 33,10 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej.

Natomiast gdy garaż jest wyodrębniony prawnie jako odrębna nieruchomość, to właściwa dla niego jest stawka dla tzw. budynków pozostałych. W 2024 r. maksymalna stawka dla tych budynków wynosi 11,17 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej. 

Jak więc widać różnice w opodatkowaniu są ogromne - w zależności od statusu prawnego garażu.

Mimo, że gminy mogą ustalać stawki niższe niż ww. stawki maksymalne określane przez Ministra Finansów, to jednak najczęściej stosują właśnie te stawki maksymalne.

Ponadto szczególne zasady opodatkowania podatkiem od nieruchomości dotyczą opodatkowania miejsc w garażach wielostanowiskowych w budynkach wielomieszkaniowych. Wyżej wskazana ustawa o podatkach lokalnych uznaje, że garaże wielostanowiskowe w budynkach wielomieszkaniowych, będące odrębnymi nieruchomościami lokalowymi, są odmiennie traktowane - w porównaniu z garażami niewyodrębnionymi prawnie, stanowiącymi element nieruchomości wspólnej.

Ustawodawca, garaże wielostanowiskowe w budynkach mieszkalnych, stanowiące współwłasność dwóch lub więcej osób, potraktował szczególnie, stanowiąc o ich odrębności jako przedmiotu opodatkowania, a także określił w ich przypadku szczególne zasady opodatkowania (art. 3 ust. 4 i 4a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych):

4. Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a–6.

4a. Zasady odpowiedzialności solidarnej za zobowiązanie podatkowe, o której mowa w ust. 4, nie stosuje się przy współwłasności w częściach ułamkowych lokalu użytkowego – garażu wielostanowiskowego w budynku mieszkalnym wraz z gruntem stanowiących odrębny przedmiot własności. W takiej sytuacji obowiązek podatkowy ciąży na współwłaścicielach w zakresie odpowiadającym ich udziałowi w prawie własności. Przepisu art. 6 ust. 11 nie stosuje się.

Minister Finansów zwrócił uwagę, że preferencyjną stawką dla budynków mieszkalnych określoną w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, objęte są budynki lub ich części mieszkalne, bez wyszczególnienia części wyodrębnionych prawnie, co powoduje, że wyodrębniony prawnie garaż stanowiący część budynku mieszkalnego, nie będąc częścią mieszkalną takiego budynku, nie podlega opodatkowaniu według tej preferencyjnej stawki.

Jak wskazuje Minister Finansów, z aktualnie obowiązujących przepisów wynika, że do opodatkowania hali garażowej, która podlega opodatkowaniu stawką od budynków mieszkalnych, w przypadku jej wyodrębnienia jako samodzielnego lokalu, będzie stosowana wyższa stawka podatku od budynków pozostałych.

Co się zmieni w opodatkowaniu garaży od 2025 roku

W przyjętym 14 października 2024 r. przez rząd i skierowanym już do Sejmu RP projekcie nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i kilku innych ustaw znajduje się zmiana w podatku od nieruchomości, której celem jest ujednolicenie opodatkowania garaży.

Zgodnie z treścią zmienionych przepisów za część mieszkalną budynku będzie się (od 1 stycznia 2025 r.) uznawać także pomieszczenie przeznaczone do przechowywania pojazdów. 

Zdaniem Ministerstwa Finansów zmiana ta spowoduje zmianę kwalifikacji wyodrębnionych prawnie lokali użytkowych w budynkach mieszkalnych stanowiących garaże wielostanowiskowe oraz garaże jednostanowiskowe na część mieszkalną budynku i doprowadzi do zmiany podatkowego statusu takich pomieszczeń. 

Ministerstwo zwraca uwagę, ze garaże wielostanowiskowe stanowiące element nieruchomości wspólnej w budynku mieszkalnym już teraz są częścią mieszkalną budynku, która jest opodatkowana stawką właściwą dla budynków mieszkalnych  lub jeżeli jest zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej, to jest opodatkowana stawką wyższą właściwą dla budynków zajętych na prowadzenie tej działalności.

Zatem od 1 stycznia 2025 r. (o ile nowelizacja zostanie uchwalona przez Sejm i Senat oraz podpisana przez Prezydenta RP) wszystkie pomieszczenia przeznaczone do przechowywania pojazdów w budynkach mieszkalnych i niezajęte na działalność gospodarczą będą opodatkowane jednakową stawką. 

W ten sposób zostanie zlikwidowane zróżnicowanie w zależności od tego, czy podatnik posiada miejsce postojowe w garażu stanowiącym odrębną nieruchomość w budynku mieszkalnym czy miejsce postojowe przynależne do lokalu mieszkalnego. 

Ministerstwo Finansów zwraca uwagę, że jeżeli zmiana ta wejdzie w życie, to stawką dla budynków mieszkalnych będą opodatkowane również pomieszczenia służące np. do przechowywania rowerów, znajdujące się w prawnie wyodrębnionych garażach.

Czy – aby skorzystać z niższej stawki podatku od garażu - trzeba składać w 2025 roku informację IN-1?

Omawiana nowelizacja w art.  5 stanowi, że osoby fizyczne, z wyłączeniem osób fizycznych, o których mowa w art. 6 ust. 11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, które przed dniem wejścia w życie tej nowelizacji złożyły informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych (druk IN-1), z tytułu przysługującej im odrębnej własności lub współwłasności lokalu stanowiącego pomieszczenie przeznaczone do przechowywania pojazdów w budynku mieszkalnym, nie mają obowiązku złożenia takiej informacji z tego tytułu w 2025 roku. W tych przypadkach do postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, przepisy art. 165 § 5 pkt 1 i art. 200 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760 oraz z 2024 r. poz. 879) stosuje się odpowiednio.

A więc obowiązku złożenia informacji IN-1 odnośnie garażu w 2025 roku nie mają te osoby fizyczne, które złożyły wcześniej tę informację i nie są wymienione w art. 6 ust. 11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. A treść tego przepisu brzmi następująco:
11. Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu osób fizycznych oraz osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej lub spółek nieposiadających osobowości prawnej, z wyjątkiem osób tworzących wspólnotę mieszkaniową, osoby fizyczne składają deklarację na podatek od nieruchomości oraz opłacają podatek na zasadach obowiązujących osoby prawne.

Czytając te przepisy wydaje się więc, że osoby fizyczne, będące współwłaścicielami garaży muszą złożyć informację IN-1 w 2025 roku (nawet jeżeli złożyły tę informację wcześnej). Jednak MF w uzasadnieniu projektu nowelizacji stoi na innym stanowisku.

Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że art. 5 jest konsekwencją zmiany kwalifikacji wyodrębnionych prawnie lokali użytkowych – garaży wielostanowiskowych oraz garaży jednostanowiskowych w budynkach mieszkalnych: z części pozostałej na część mieszkalną budynku. Ta zmiana kwalifikacji będzie od 2025 r. skutkować zmianą w zakresie wysokości stawki podatku od nieruchomości, stosowanej dla opodatkowania omawianych miejsc przeznaczonych do przechowywania pojazdów, które w stanie prawnym obowiązującym do końca 2024 r. są opodatkowane stawką dla budynków pozostałych, a od 1 stycznia 2025 r. będą opodatkowane stawką (niższą) dla budynków mieszkalnych. 

Zdaniem Ministerstwa Finansów, ww. art. 5 przesądza o braku obowiązku składania informacji IN-1 obejmującej własność lub współwłasność lokalu garażowego, o ile do końca 2024 r. zostanie złożona informacja w tym przedmiocie. Jak wyjaśnia MF, przepis art. 5 pozwoli organom podatkowym wydanie decyzji na podatek od nieruchomości na 2025 r. z tytułu przysługiwania własności takich miejsc do przechowywania pojazdów – zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 165 § 5 pkt 1 i art. 200 § 2 pkt 1, tj. bez konieczności formalnego wszczęcia postępowania oraz bez obowiązku wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. 

Jak wyjaśnia Ministerstwo Finansów, złożenie informacji IN-1 nie będzie konieczne dla dokonania prawidłowego wymiaru wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości po 1 stycznia 2025 r., ponieważ organy podatkowe będą już posiadały informacje o nieruchomościach i obiektach budowlanych, w których jest wykazana powierzchnia użytkowa garaży. 

Garaże wolnostojące nadal z wyższą stawką podatku

Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich (a także innych ekspertów) omawiana zmiana jest fragmentaryczna, bowiem dotyczy wyłącznie garaży wielostanowiskowych. Zdaniem RPO w praktyce mogą pojawić się dalsze wątpliwości np. co do garaży wolnostojących, które również realizują szeroko pojęte funkcje mieszkalne. Ponadto zdaniem RPO nadal będzie brakować autonomicznej definicji garażu na cele podatkowe. A zatem różne garaże wolnostojące (także tzw. blaszaki), które są użytkowane np. przez mieszkańcy bloków na starszych osiedlach wielomieszkaniowych – nadal – najprawdopodobniej - będą obciążone wyższą stawką podatku.

Podatek od nieruchomości – przepisy, podstawowe informacje

Przepisy i reguły opodatkowania podatkiem od nieruchomości znajdziemy w ustawie z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (art. 2-7a). Na podstawie tych przepisów podatkiem od nieruchomości są opodatkowane:
1) grunty;
2) budynki lub ich części;
3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Przy czym temu podatkowi nie podlegają użytki rolne lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.

Podatek od nieruchomości płaci się od podstawy opodatkowania, którą stanowi:
1) powierzchnia - w przypadku gruntów;
2) powierzchnia użytkowa - w przypadku budynków lub ich części;
3) w przypadku budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych - ich wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego.

Ustalając powierzchnię do opodatkowania trzeba znać zasadę, że powierzchnię pomieszczeń lub ich części oraz część kondygnacji o wysokości w świetle od 1,40 m do 2,20 m zalicza się do powierzchni użytkowej budynku w 50%, a jeżeli wysokość jest mniejsza niż 1,40 m, powierzchnię tę pomija się.

Kto ma obowiązek płacić podatek od nieruchomości?

Podatnikami podatku od nieruchomości zobowiązanymi do jego zapłaty są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, które są:
1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, 
2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;
3) użytkownikami wieczystymi gruntów;
4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:
a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,
b) jest bez tytułu prawnego.

Gdy grunt, budynek lub budowla znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym.

Co do zasady, gdy nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Od tej zasady są poniższe wyjątki:
1) zasady odpowiedzialności solidarnej za zobowiązanie podatkowe nie stosuje się przy współwłasności w częściach ułamkowych lokalu użytkowego – garażu wielostanowiskowego w budynku mieszkalnym wraz z gruntem stanowiących odrębny przedmiot własności. W takiej sytuacji obowiązek podatkowy ciąży na współwłaścicielach w zakresie odpowiadającym ich udziałowi w prawie własności. 
2) zasady odpowiedzialności solidarnej za zobowiązanie podatkowe nie stosuje się, jeżeli jeden lub kilku współwłaścicieli lub posiadaczy jest zwolnionych od podatku od nieruchomości albo nie podlega temu podatkowi. W takiej sytuacji obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na współwłaścicielach lub posiadaczach, którzy podlegają podatkowi od nieruchomości oraz nie są zwolnieni od tego podatku, w zakresie odpowiadającym ich łącznemu udziałowi w prawie własności lub posiadaniu.

3) Gdy  wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz od części budynku stanowiących nieruchomość wspólną w rozumieniu art. 3 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali ciąży na właścicielach w zakresie odpowiadającym ich udziałowi w nieruchomości wspólnej.

Kto nie musi płacić podatku od nieruchomości? 

W sytuacji, gdy właściciel lub posiadacz gruntu, budynku lub budowli nie prowadzi działalności gospodarczej, nie płaci podatku od nieruchomości za:
a) budynki gospodarcze lub ich części, które:
- wykorzystuje do działalności leśnej lub rybackiej,
- są położone na gruntach gospodarstw rolnych i służą wyłącznie do działalności rolniczej,
- są przeznaczone na tzw. działy specjalne produkcji rolnej, na przykład uprawę w szklarniach, prowadzenie pasiek, hodowlę i chów zwierząt futerkowych,

b) grunty i budynki, które są wpisane do rejestru zabytków, jeśli są utrzymywane i konserwowane zgodnie z przepisami o ochronie zabytków,

c) nieużytki, użytki ekologiczne, grunty zadrzewione i zakrzewione,

d) działki przyzagrodowe, jeśli właściciel należy do rolniczej spółdzielni produkcyjnej oraz spełnia co najmniej jeden z tych warunków:
- jest w wieku emerytalnym,
- jest inwalidą I albo II grupy,
- jest osobą o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności,
- jest osobą całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym albo niezdolną do samodzielnej egzystencji,

e) położone w rodzinnym ogrodzie działkowym:
- grunty,- altany działkowe i obiekty gospodarcze o powierzchni zabudowy do 35 metrów kwadratowych, na przykład szopa na narzędzia, drewutnia,
- budynki, które są infrastrukturą ogrodową.

Gmina, w której jest położona nieruchomość, może (uchwałą rady gminnej) wprowadzić dodatkowe zwolnienia z podatku od nieruchomości. Można to sprawdzić na stronie internetowej danej gminy.

Podatek od nieruchomości – stawki maksymalne na 2024 rok

Konkretne stawki podatku od nieruchomości określają dla mieszkańców gmin rady tych gmin w uchwałach, które na dany rok muszą zostać podjęte przed końcem poprzedniego roku. Jeżeli uchwała nie zostanie podjęta w tym terminie, to obowiązują dotychczasowe stawki.

Ale gminy są ograniczone tzw. stawkami maksymalnymi, które co roku są określane przez Ministra Finansów.

Maksymalne stawki podatku od nieruchomości na 2024 rok zostały określone w obwieszczeniu Ministra Finansów z 21 lipca 2023 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych na rok 2024, opublikowanego w Monitorze Polskim z 1 sierpnia 2023 r., poz. 774. Warto zauważyć, że są to stawki zwaloryzowane o wskaźnik inflacji, który Prezes GUS wyliczył na 15% - porównując pierwsze półrocze 2023 roku z analogicznym okresem poprzedniego roku.
Zgodnie z tym obwieszczeniem w roku 2024 stawki podatku od nieruchomości ustalone w uchwałach rad gmin i miast nie mogą przekroczyć podanych poniżej stawek maksymalnych:

Od gruntów:
a) związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, bez względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków – 1,34 zł od 1 m2 powierzchni,
b) pod wodami powierzchniowymi stojącymi lub wodami powierzchniowymi płynącymi jezior i zbiorników sztucznych – 6,66 zł od 1 ha powierzchni, 
c) pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego – 0,71 zł od 1 m2 powierzchni,
d) niezabudowanych objętych obszarem rewitalizacji, o którym mowa w ustawie z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji, i położonych na terenach, dla których miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje przeznaczenie pod zabudowę mieszkaniową, usługową albo zabudowę o przeznaczeniu mieszanym obejmującym wyłącznie te rodzaje zabudowy, jeżeli od dnia wejścia w życie tego planu w odniesieniu do tych gruntów upłynął okres 4 lat, a w tym czasie nie zakończono budowy zgodnie z przepisami prawa budowlanego - 4,39 zł od 1 m2 powierzchni.

Od budynków lub ich części:

a) mieszkalnych – 1,15 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej,
b) związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz od budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej – 33,10 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej, 
c) zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym – 15,50 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej,
d) związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, zajętych przez podmioty udzielające tych świadczeń – 6,76 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej,
e) pozostałych (np. garaży, budynków gospodarczych), w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego – 11,17 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej.

Od budowli jest procentowa stawka - 2% wartości budowli ustalonej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 3-7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. 

Ważne!
Warto też pamiętać, że w uchwałach ustalających faktyczne stawki podatku od nieruchomości rada gminy może różnicować ich wysokość dla poszczególnych rodzajów gruntów uwzględniając w szczególności lokalizację, rodzaj prowadzonej działalności, rodzaj zabudowy, przeznaczenie i sposób wykorzystywania gruntu.

W przypadku budynków to różnicowanie stawek podatku od nieruchomości może następować w oparciu o kryteria: lokalizacji, sposobu wykorzystywania, rodzaju zabudowy, stanu technicznego oraz wieku budynków.
Natomiast określając faktyczne stawki podatku od nieruchomości dla budynków i budowli niemieszkalnych (wykorzystywanych na potrzeby różnych działalności: np. gospodarczej, leczniczej, statutowej) rada gminy może różnicować wysokość stawek dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w szczególności rodzaj prowadzonej działalności.

Podatek od nieruchomości – stawki maksymalne na 2025 rok

Znamy już stawki maksymalne podatku od nieruchomości, które będą obowiązywać w 2025 roku. Zgodnie z obwieszczeniem Ministra Finansów  z 25 lipca 2024 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych na rok 2025, opublikowanego w Monitorze Polskim z 1 sierpnia 2024 r., poz. 716(wydanego na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych) - w roku 2025 stawki podatku od nieruchomości ustalone w uchwałach gmin nie mogą przekroczyć podanych poniżej stawek maksymalnych:

Od gruntów:
a) związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, bez względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków – 1,38 zł od 1 m² powierzchni,
b) pod wodami powierzchniowymi stojącymi lub wodami powierzchniowymi płynącymi jezior i zbiorników sztucznych – 6,84 zł od 1 ha powierzchni, 
c) pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego – 0,73 zł od 1 m² powierzchni,
d) niezabudowanych objętych obszarem rewitalizacji, o którym mowa w ustawie z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji, i położonych na terenach, dla których miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje przeznaczenie pod zabudowę mieszkaniową, usługową albo zabudowę o przeznaczeniu mieszanym obejmującym wyłącznie te rodzaje zabudowy, jeżeli od dnia wejścia w życie tego planu w odniesieniu do tych gruntów upłynął okres 4 lat, a w tym czasie nie zakończono budowy zgodnie z przepisami prawa budowlanego - 4,51 zł od 1 m² powierzchni.

Od budynków lub ich części:
a) mieszkalnych – 1,19 zł od 1 m² powierzchni użytkowej,
b) związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz od budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej – 34,00 zł od 1 m² powierzchni użytkowej, 
c) zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym – 15,92 zł od 1 m² powierzchni użytkowej, 
d) związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, zajętych przez podmioty udzielające tych świadczeń – 6,95 zł od 1 m² powierzchni użytkowej,
e) pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego – 11,48 zł od 1 m² powierzchni użytkowej.

Od budowli jest procentowa stawka - 2% wartości budowli ustalonej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 3-7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Podstawa prawna: 
- - ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 70.
- obwieszczenie Ministra Finansów z 21 lipca 2023 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych na rok 2024 – M.P. z 2023 r., poz. 774.

- obwieszczenie Ministra Finansów z 25 lipca 2024 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych na rok 2025, (Monitor Polski z 1 sierpnia 2024 r., poz. 716),

Źródło: Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku rolnym, ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ustawy o podatku leśnym oraz ustawy o opłacie skarbowej.

Paweł Huczko

Historyczne spotkanie po wielu latach. W dniach 3 -4 października br. w Bełchatowie spotkały się – Rada Sekcji Górnictwa OZZZPRC oraz nowo powstała Sekcja Elektrowni Węgla Brunatnego OZZZPRC.

Energetycy dokonali wyborów władz Sekcji. – Gratuluję wyboru wszystkim kolegom z Sekcji, szczególnie Przewodniczącemu Piotrowi Wojnarowi
(ZZPRC Elektrownia Bełchatów), wice-Przewodniczącemu Grzegorzowi Rauchfleischowi (MZZ PRC ZE PAK S.A.) oraz Jackowi Sionkowskiemu (ZZPRC Elektrownia Bełchatów). Liczę na zaangażowaną współpracę, szczególnie z kolegami z Elektrowni w Bełchatowie, w tak trudnym czasie dla naszego regionu, jakim jest „planowana transformacja energetyki” – mówi przewodniczący Sekcji Górnictwa Adam Blada.

Podczas posiedzenia Rady Sekcji, górnicy omówili bieżącą sytuację w ZZPRC „RUCH” KWB „Konin”, ZZPRCPS KIZChS Siarkopol w Grzybowie, ZZPRC przy Kopalni Soli „ Kłodawa” oraz ZZPRC KWB Bełchatów. – W naszych zakładach, pewnie w innych grupach kapitałowych również, pomimo różnic branżowych, perspektywy nie są optymistyczne – przyznaje Adam Blada, wspominając m.in. o Siarkopolu. – Nasi koledzy, w odpowiedzialności za załogę i jej miejsca pracy, ograniczyli czasowo przywileje wynikające ze zbiorowego układu pracy. Dobre wieści dla kolegów z „siarki” są jednak takie, że stabilizują się ceny ich surowca na rynkach światowych, co daje nadzieję na dalsze funkcjonowanie kopalni i utrzymanie miejsc pracy – dodaje Adam Blada.

W ZE PAK koledzy czekają na wprowadzenie w życie ustawy osłonowej, której zapisy pozwolą uruchomić osłony socjalne dla pracowników. Program ten już niedługo powinien być realizowany. – Zobaczymy, jak ta realizacja będzie wyglądać od strony technicznej. Mam na myśli zarządcę rozliczeń jako wykonawcę i Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który jest instytucją potwierdzającą wydaniem zaświadczenia możliwość udziału pracownika w tym programie osłonowym – wyjaśnia Adam Blada.

W KWB Bełchatów, po aktualizowanych dokumentach, Krajowym Planie na Rzecz Energii i Klimatu, wyłożonym do konsultacji społecznych; dokument ten ma wskazać kierunki realizacji gospodarki zeroemisyjnej na poziomie krajowym oraz Terytorialnym Planie Sprawiedliwej Transformacji Województwa Łódzkiego – dokumencie bardzo ważnym dla kopalni i elektrowni w Bełchatowie, coraz wyraźniej wybrzmiewa, że wynikające z tych dokumentów ograniczenia w wydobyciu węgla brunatnego, a co za tym idzie, produkcji energii elektrycznej z bełchatowskiej elektrowni,
to bardzo realne zagrożenia dla tych zakładów a w konsekwencji dla załóg – w dalszej konsekwencji dla regionu. – Polska energetyka jest w trakcie zmian; to proces nie do zatrzymania, tylko nie dokonujmy rewolucji – ten proces musi się dokonać w drodze ewolucji. W jeszcze obecnym kształcie nasz system energetyczny, dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju, potrzebuje elektrowni zawodowych – mam wrażenie, że wszyscy o tym wiedzą ale nikt głośno tego nie wypowiada, że podstawą funkcjonowania gospodarki każdego kraju jest stabilna energia elektryczna i dopóki nie będziemy dysponować w systemie energetycznym energią z elektrowni atomowych, nie możemy mówić o niezależności energetycznej – wyjaśnia Adam Blada.

Przewodniczący Sekcji Górnictwa OZZZPRC uczestniczył ostatnio w wyjazdowym posiedzeniu sejmowej Podkomisji stałej ds. Sprawiedliwej Transformacji. Jak relacjonuje, ostatnie posiedzenie, w głównej mierze dotyczyło sytuacji w województwie śląskim, choć nie zabrakło informacji z pozostałych regionów dotkniętych skutkami likwidacji zakładów górniczych, bądź planowanych w dłuższej perspektywie.
Wszędzie słychać to samo – realizacja środków z funduszy UE z przedziału 2021-2027 dzieje się z różnym skutkiem. Słychać też obawę ze strony związków zawodowych o przyszłość – przyszłość swoją, rodzin i najważniejsze, miejsca pracy– podsumowuje Adam Blada.

Sekcja Górnictwa OZZZPRC

Brak możliwości przymusowego urlopu

Co do zasady pracodawca nie może wysłać pracownika na urlop bez jego wniosku. Jedynym okresem, kiedy pracodawca może wysłać pracownika na urlop, jest okres wypowiedzenia umowy o pracę. Nie można zostać zmuszonym przez pracodawcę do wzięcia urlopu w firmie z przyczyn technicznych lub organizacyjnych. Za okres niewykonywania pracy przysługuje wynagrodzenie.

Wynagrodzenie za przestój

Zgodnie z art. 81 § 1 Kodeksu pracy „pracownikowi za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy (przestój), przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania – 60% wynagrodzenia”.

W każdym przypadku wynagrodzenie to nie może być jednak niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Wynagrodzenie przysługuje pracownikowi wyłącznie za czas niezawinionego przestoju (w przypadku przestoju z winy pracownika wynagrodzenie nie przysługuje). Zgodnie z § 3 zaś pracodawca może na czas przestoju powierzyć pracownikowi inną odpowiednią pracę, za której wykonanie przysługuje wynagrodzenie przewidziane za tę pracę, nie niższe jednak od wynagrodzenia omówionego powyżej. Jeżeli przestój nastąpił z winy pracownika, przysługuje wyłącznie wynagrodzenie przewidziane za wykonaną pracę.

W razie powierzenia pracownikowi na czas takiego przestoju innej pracy, przysługuje mu wynagrodzenie przewidziane za wykonaną pracę, chyba że przepisy prawa pracy przewidują stosowanie zasad określonych w § 3.

Pracownik powinien zostać powiadomiony o możliwości świadczenia pracy. Nie wie, kiedy może stawić się do pracy, jeśli nie zostanie powiadomiony. Prawo nie przewiduje formy zawiadomienia. Istotne, aby mieć dowód takiego powiadomienia pracownika.

Przykłady

Anna, po długotrwałym zwolnieniu lekarskim, wróciła do swojej firmy, ale nie miała przydzielonych żadnych zadań przez dwa tygodnie. Pracodawca, nie mogąc znaleźć dla niej obowiązków, zaproponował jej przymusowy urlop. Anna, nie wyrażając zgody na takie rozwiązanie, przypomniała pracodawcy, że zgodnie z prawem urlop przysługuje tylko na jej wniosek. W tej sytuacji Anna, gotowa do pracy, powinna otrzymać wynagrodzenie za przestój.

Tomasz, programista w dużej firmie IT, po powrocie z półrocznego zwolnienia lekarskiego dowiedział się, że projekt, nad którym pracował, został zakończony. Przez kilka tygodni firma nie mogła znaleźć dla niego nowych zadań, dlatego kierownik zaproponował mu przymusowy urlop. Tomasz, znając swoje prawa, odmówił. Firma musiała wypłacić mu wynagrodzenie za przestój, ponieważ był gotów do pracy, ale nie z jego winy nie mógł jej wykonywać.

Marta, zatrudniona w dziale administracji, wróciła do pracy po dłuższym zwolnieniu lekarskim. Okazało się, że jej stanowisko zostało tymczasowo zlikwidowane z powodu reorganizacji działu. Pracodawca chciał wysłać ją na przymusowy urlop, aby zyskać czas na znalezienie dla niej nowych zadań. Marta nie zgodziła się na urlop, przypominając, że zgodnie z Kodeksem pracy, pracodawca nie może narzucić jej urlopu bez jej zgody. W rezultacie pracodawca musiał wypłacić Marcie wynagrodzenie za przestój, do momentu aż znajdzie dla niej odpowiednie zadania.

Podsumowanie

Pracodawca nie ma prawa wysłać pracownika na przymusowy urlop bez jego zgody, poza okresem wypowiedzenia umowy. W przypadku braku zadań dla pracownika, pracodawca jest zobowiązany wypłacić wynagrodzenie za przestój, jeśli pracownik jest gotowy do pracy, ale nie może jej wykonywać z przyczyn dotyczących pracodawcy. Pracownicy powinni być świadomi swoich praw i stanowczo je egzekwować w takich sytuacjach.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141

• Autor: Izabela Nowacka-Marzeion