Czy Polacy są zestresowani w pracy? Czy planują zmianę pracodawcy? Czy czują satysfakcję z aktualnego miejsca pracy? Jak postrzegają balans między pracą a życiem prywatnym? Przedstawiamy wnioski, które płyną z „Barometru Talentów 2025”.

Połowa zatrudnionych w Polsce doświadcza wysokiego poziomu stresu, a 4 na 10 nie czuje satysfakcji z obecnego miejsca pracy, tyle samo myśli o zmianie pracodawcy w ciągu najbliższych sześciu miesięcy. Co trzeci pracownik wierzy, że w tym czasie znajdzie nową pracę spełniającą jego oczekiwania. To tylko część wniosków z raportu ManpowerGroup „Barometr Talentów 2025”, który analizuje kondycję pracowników w Polsce w oparciu o trzy kluczowe wskaźniki: wellbeing, satysfakcję z pracy oraz poczucie stabilizacji i pewności zawodowej.

Barometr Talentów pokazuje, jak czują się pracownicy w Polsce – czy są zadowoleni z pracy, czy wierzą w swoje umiejętności i czy mają poczucie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym. Składają się na niego trzy indeksy: wellbeingu, satysfakcji z pracy, poczucia pewności zawodowej i stabilizacji. Wskaźnik ogólny dla Polski wynosi 69%, co oznacza, że większość pracowników ocenia swoją sytuację w pracy dość pozytywnie. To wynik o 1 punkt procentowy wyższy od średniej globalnej (68%). Mimo tej przewagi dane z raportu ujawniają niepokojące tendencje – rosnącą presję i coraz niższą satysfakcję zawodową.

Zdrowa kultura organizacyjna zaczyna się od liderów

Indeks wellbeingu dla Polski wynosi 68%, co oznacza, że większość pracowników ma poczucie, że pracodawca dba o ich dobrostan. Na pozytywny wynik wpływa przede wszystkim silne poczucie sensu pracy – aż 85% badanych uważa, że wykonywane przez nich zadania mają znaczenie i cel. Wyzwaniem pozostaje jednak wysoki poziom stresu, którego doświadcza ponad połowa (53%) pracowników w Polsce. Tylko 40% respondentów deklaruje niski lub zerowy poziom odczuwanego napięcia. To wyraźna luka na tle pozytywnych danych – 78% pracowników przyznaje, że identyfikuje się z wizją i wartościami firmy, a 72% czuje, że otrzymuje odpowiednie lub pełne wsparcie od pracodawcy w zakresie work-life balance.

– Wskaźnik wellbeingu daje relatywnie dobry obraz. Większość pracowników w Polsce deklaruje, że czuje się zaopiekowana przez swojego pracodawcę. Ale nie możemy ignorować drugiej strony medalu, aż jedna czwarta nie otrzymuje takiego wsparcia. To znacząca grupa, która nierzadko zmaga się z przeciążeniem czy brakiem balansu między pracą a życiem prywatnym. Widzimy to wyraźnie w codziennej pracy rekrutacyjnej. Kandydaci coraz częściej podejmują decyzje o zmianie pracy nie dlatego, że chcą awansować czy zwiększyć zarobki, ale dlatego, że chcą odzyskać kontrolę nad swoim życiem. Wybierają mniej wymagające role, rezygnując z części wynagrodzenia, by mieć mniej presji i większy wpływ na swój rytm pracy – mówi Tomasz Walenczak, dyrektor generalny ManpowerGroup w Polsce.

– Jeśli organizacja deklaruje wspieranie work-life balance, a jednocześnie promuje kulturę ciągłej dostępności i przepracowania, trudno mówić o rzeczywistej równowadze. Deklaracje powinny znajdować odzwierciedlenie w codziennych działaniach. Pracownicy oczekują autentyczności. Jeśli wellbeing jest określany jako priorytet, konieczne jest wdrażanie rozwiązań potwierdzających tę wartość w praktyce. Elastyczność należy traktować nie jako benefit, lecz standard nowoczesnego środowiska pracy. Zdrowa kultura organizacyjna zaczyna się od liderów. To kadra menedżerska nadaje ton relacjom w zespole, decydując, czy pracownicy czują się wspierani, czy jedynie rozliczani, a także jaka atmosfera panuje w organizacji – mówi Agnieszka Krzemień, coach kariery, managerka marki Right Management Talent Solutions.

Obawa przed zmianą

Ponad połowa (57%) talentów nad Wisłą czuje satysfakcję z wykonywanej pracy i nie planuje zmian zawodowych w ciągu najbliższych sześciu miesięcy. Jednak ponad jedna trzecia pracowników w Polsce (39%) deklaruje brak komfortu w obecnym miejscu zatrudnienia i rozważa zmianę pracy w podobnym okresie. Stabilność zatrudnienia deklaruje dziś 65% pracowników, a 60% zatrudnionych wierzy, że bez większych problemów znalazłoby nową pracę w ciągu pół roku. Na tle tych danych szczególną uwagę zwraca obszar relacji z przełożonymi – aż 29% respondentów nie ufa swoim menedżerom w kwestiach związanych z rozwojem zawodowym. Według Agnieszki Krzemień, brak aktywnego poszukiwania nowego miejsca pracy niekoniecznie świadczy o zadowoleniu pracownika, często to po prostu efekt ostrożności.

- Niepewność gospodarcza, inflacja, napięcia w sektorach, wszystko to przekłada się na ostrożność pracowników. Nawet jeśli nie czują satysfakcji, wolą nie ryzykować. Często dzieje się tak, nawet gdy pracownicy nie są do końca przekonani, że to odpowiednie środowisko pracy. Dodatkowo procesy rekrutacyjne stały się długie i wymagające. Czasem to trzy rozmowy, a czasem osiem. Do tego duża konkurencja i niepewność, czy opłaca się przechodzić cały proces. Wniosek jest zatem taki, że zatrzymanie pracownika w organizacji nie zawsze oznacza sukces. Może to być jedynie efekt braku ruchu spowodowanego obawą przed zmianą – dodaje ekspertka.

Silna wiara w posiadane kompetencje

Wskaźnik poczucia pewności siebie wśród pracowników w Polsce wynosi 79%. Wpływa na to m.in. silna wiara w posiadane kompetencje, aż 92% badanych uważa, że ma odpowiednie umiejętności i doświadczenie do wykonywania swojej pracy. Dodatkowo 77% pracowników dostrzega możliwość osiągania swoich celów zawodowych w ramach organizacji. Mimo deklarowanego dostępu do najnowszych technologii (81%) i teoretycznych szans na awans (65%), blisko co trzeci pracownik w Polsce (27%) przyznaje, że nie widzi realnych perspektyw rozwoju.

– Część osób deklaruje, że jest zadowolona z pracy, ale jednocześnie mówi o braku komfortu. To zjawisko biernej lojalności, pracownicy zostają, ale bez zaangażowania. Takie osoby mogą nie szukać aktywnie nowej pracy, ale są otwarte na oferty i często rozważają je, nawet jeśli mają stabilne zatrudnienie. Szczególnie niepokojący jest brak zaufania do przełożonych. W branżach specjalistycznych, jak IT, finanse, inżynieria, gdzie rozwój pracowników jest kluczowy i nieustanny, taka luka w relacji z menedżerem może prowadzić do szybkich decyzji o odejściu. Firmy zmagają się z ograniczoną dostępnością kandydatów, dlatego utrata pracownika z powodu złej relacji z przełożonym to często koszt kilku miesięcy rekrutacji, wdrożenia i utraconej ciągłości projektowej. Dzisiejsze dane pokazują, że dobrostan, satysfakcja i poczucie rozwoju nie są już dodatkiem, lecz fundamentem nowoczesnego środowiska pracy – podsumowuje Tomasz Walenczak.

Opracowanie: Zespół redakcyjny Zielonej Linii.

Źródło:

ManpowerGroup Polska.

Choć w energetyce od wielu miesięcy jest niestabilnie – rosną ceny, mnożą się wyzwania, a media co rusz donoszą o napięciach w sektorze – dialog społeczny zamarł. Od niemal czterech miesięcy nie odbyło się ani jedno posiedzenie Trójstronnego Zespołu ds. Branży Energetycznej. – Ostatnie, 26 marca, zwołaliśmy z własnej inicjatywy – przypominają przedstawiciele Zrzeszenia. – Od tamtej pory: cisza

Jak dodają, takiej praktyki wcześniej nie było: – Czy strona rządowa chciała z nami rozmawiać, czy nie – my i tak spotykaliśmy się cyklicznie, w swoim gronie, reagując na bieżąco na sytuację w energetyce. Teraz tego brakuje i jesteśmy zaniepokojeni.

Związkowcy zauważają, że samo pisanie pism, apeli czy wniosków o zwołanie posiedzenia nie zastąpi realnego dialogu. – Papier wszystko przyjmie. Można pisać ile się chce, do kogo się chce. Ale nie o to chodzi. Nie o dokument, tylko o spotkanie. Tego byśmy oczekiwali – czy w formule plenarnej, czy w gronie partnerów społecznych – wyjaśniają.

Milczenie w sprawie układu zbiorowego
Niepokój budzi również impas wokół Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla branży energetycznej. Zespół roboczy powołany do prowadzenia rokowań – w którego skład wchodzą przedstawiciele pracodawców i związków zawodowych – nie spotkał się ani razu od dłuższego czasu.

– Jeżeli wcześniej czekaliśmy na efekt prac NABE, by uczynić z niego podstawę przyszłego układu, to można było to zrozumieć. Ale dziś nie trwają prace ani tam, ani tutaj – alarmują związkowcy.

Sytuacja w branży energetycznej wpisuje się w szerszy kontekst; z różnych sektorów gospodarki dochodzą sygnały, że dialog społeczny w Polsce przeżywa poważny kryzys. Brak regularnych spotkań (także strony społecznej we własnym gronie), ignorowanie głosu partnerów, wreszcie – przeciągające się milczenie instytucji publicznych coraz częściej prowadzą do frustracji i poczucia bezsilności. Związkowcy ostrzegają, że jeżeli nic się nie zmieni, jesień może przynieść falę manifestacji i protestów.

Magazyn Zmiany, lipiec/02

W dniu 5 lipca 2025 r. weszły w życie przepisy, które zmieniły definicję papierosów elektronicznych (potocznie zwanych e-papierosami), obejmując nią również wyroby niezawierające w swoim składzie nikotyny. Tym samym – niemożliwym stało się „obchodzenie” przez pracowników zakazu palenia w pomieszczeniach zakładu pracy, zasłaniając się tym, że używane jest urządzenie z płynem beznikotynowym, czego – w praktyce – pracodawca nie mógł w żaden sposób zweryfikować.

Epidemia palenia papierosów jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla zdrowia publicznego nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie

Epidemia palenia tytoniu jest jednym z największych zagrożeń dla zdrowia publicznego. Tylko w Polsce, z powodu palenia papierosów, co roku umiera około 70 tysięcy osób, co stanowi 17% wszystkich zgonów w naszym kraju. W skali światowej, liczby te są jeszcze bardziej zatrważające – z powodu chorób odtytoniowych, umiera rokrocznie ponad 8 milionów ludzi. Szacuje się ponadto, że 9 na 10 osób, u których doszło do rozwoju raka płuc – jest palaczami lub było nimi w przeszłości. Tego nowotworu – tylko w Polsce – diagnozowanych jest co roku ponad 20 tys. przypadków. Chorobę powoduje długotrwałe narażenie na dym papierosowy, dlatego im wcześniej zrezygnuje się z palenia – tym mniejsze jest ryzyko zachorowania. Palenie tytoniu oceniane jest jako najgroźniejszy, a zarazem – możliwy do wyeliminowania czynnik rakotwórczy.¹

Osoby palące w sposób bierny jeszcze bardziej narażone na toksyczność dymu papierosowego (również tego pochodzącego z e-papierosów)

Choć nie każdy zdaje sobie z tego sprawę, a przynajmniej tak wynika z obserwacji wielu sytuacji życia codziennego, w których np. rodzice decydują się na palenie papierosów w bliskiej odległości od swoich (nawet bardzo małych) dzieci – palenie bierne, jest jeszcze bardziej toksyczne, niż palenie czynne! Na czym więc ono dokładnie polega?

O biernym paleniu mówi się wówczas, kiedy osoba – zwłaszcza niepaląca – jest narażona na wdychanie dymu pochodzącego ze spalania tytoniu oraz dymu wydychanego przez osobę palącą. Dym tytoniowy znajdujący się w otoczeniu, ma dwie składowe: dym bocznego strumienia pochodzący bezpośrednio z palącego się papierosa i dym głównego strumienia, czyli wydychany z płuc przez osobę palącą tytoń.² Dym bocznego strumienia, zawiera od 5 do 15 razy więcej tlenku węgla i od 2 do 20 razy więcej nikotyny niż dym wdychany przez palacza, co skutkuje jego większą toksycznością.³

Wdychanie dymu wydychanego przez palaczy, zwiększa u osób niepalących ryzyko wystąpienia raka płuc i chorób serca (np. choroby niedokrwiennej serca). Badania epidemiologiczne wskazują ponadto, że wdychanie dymu przez osoby niepalące, stanowi w Polsce jedną z głównych przyczyn przedwczesnej umieralności dorosłych. Szacunki z 2002 r. pokazały, że z powodu wdychania dymu tytoniowego, zmarło w tym czasie co najmniej 1826 niepalących Polaków, z czego 933 na niedokrwienną chorobę serca, 692 na udar mózgu, 128 na raka płuc, a 73 na przewlekłą nienowotworową chorobę układu oddechowego.⁴

Najbardziej narażone na negatywne skutki dla zdrowia, wynikające z wymuszonego narażenia na dym tytoniowy, są dzieci. Bycie biernymi palaczami skutkuje u nich wzrostem ryzyka niższej masy urodzeniowej, zakażeń dróg oddechowych, upośledzenia funkcji płuc, nawracających chorób ucha, ataków astmy, czy nawet nagłego zgonu niemowlęcia.

negatywne skutki związane z pozostawaniem biernymi palaczami) nie eliminuje korzystanie z papierosów elektronicznych – wdychanie oparów z e-papierosów, ze względu na zawartą w nich nikotynę, substancje zapachowe i glikol propylenowy, również nie pozostaje bowiem obojętne dla zdrowia osób pozostających w otoczeniu osoby palącej⁶, choć taki stereotyp (o mniejszej, a nawet braku szkodliwości oparów tego pochodzenia) mocno utarł się w środowisku osób palących.

Niestety, według danych WHO – aż 80% palaczy tytoniu, pali w otoczeniu osób niepalących.

E-papierosy beznikotynowe – czy to bezpieczne rozwiązanie dla palących i osób znajdujących się w ich otoczeniu?

Nie bardziej mylnego, bowiem – wdychany i wydychany przez użytkowników e-papierosów aerozol, wśród szkodliwych i potencjalnie szkodliwych substancji, zawiera nie tylko nikotynę, ale również:

• kancerogenne substancje chemiczne,
• lotne związki organiczne,
• aromaty (np. diacetyl),
• bardzo drobne cząsteczki, które mogą być wdychane głęboko do płuc oraz
• szereg metali ciężkich, takich jak nikiel, ołów czy cyna.

Według niektórych źródeł, szkodliwość wapowania była obserwowana niezależnie od rodzaju liquidu – zarówno tych z nikotyną, jak i bez niej. Niektóre badania wykazują pogorszenie funkcji oddechowych i zwiększony opór w drogach oddechowych u użytkowników e-papierosów beznikotynowych. Metale ciężkie zawarte w płynach do e-papierosów negatywnie wpływają na cały organizm, w tych na wiele ważnych narządów, takich jak mózg, wątroba, płuca, serce czy nerki. W wyniku dostarczania do organizmu szkodliwych substancji zawartych w liquidach, zaburzeniu mogą ulegać różne fizjologiczne procesy, prowadząc do dysfunkcji m.in. naturalnych mechanizmów obronnych i rozwoju nowotworów.⁷

Zakazy palenia papierosów i e-papierosów w przestrzeni publicznej (w tym – w pomieszczeniach zakładów pracy) – jedyną formą ochrony przed biernym paleniem

Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 9.11.1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych – osobom niepalącym przysługuje prawo do życia w środowisku wolnym od dymu tytoniowego, pary z papierosów elektronicznych i substancji uwalnianych za pomocą nowatorskich wyrobów tytoniowych.

W jaki sposób ochrona ta jest realizowana? Poprzez wprowadzanie zakazów palenia w przestrzeni publicznej. Niestety, nie ustanowiono ogólnego zakazu palenia papierosów i papierosów elektronicznych w przestrzeni publicznej, jako całości. Ustawodawca, w celu ochrony zdrowia i praw osób niepalących, wprowadził natomiast zakazy palenia w określonych miejscach w przestrzeni publicznej.

Wprowadzając zakazy palenia, ustawodawca posługuje się określeniem „palenie wyrobów tytoniowych”, do których zalicza się również palenie:

• nowatorskich wyrobów tytoniowych – czyli wyrobów tytoniowych innych niż papieros, tytoniu do samodzielnego skręcania papierosów, tytoniu fajkowego, tytoniu do fajki wodnej, cygara, cygaretki, zażywanie tytoniu do żucia, tytoniu do nosa lub tytoniu do stosowania doustnego oraz
• papierosów elektronicznych – czyli wyrobów, które mogą być wykorzystywane do spożycia, za pomocą ustnika, pary zawierającej nikotynę – i ponadto, od 5 lipca 2025 r. – również pary niezawierającej nikotyny.

Zgodnie z art. 5 ww. ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych – palenie wyrobów tytoniowych, zabronione jest:

1. na terenie zakładów leczniczych podmiotów leczniczych (czyli m.in. w szpitalach oraz na terenie przychodni – zarówno tych publicznych, jak i prywatnych) oraz w pomieszczeniach innych obiektów, w których są udzielane świadczenia zdrowotne,
2. na terenie jednostek organizacyjnych systemu oświaty (czyli m.in. przedszkoli, szkół i placówek opiekuńczo-wychowawczych) oraz jednostek organizacyjnych pomocy społecznej (czyli m.in. ośrodków pomocy społecznej, domów pomocy społecznej),
3. na terenie uczelni,
4. w pomieszczeniach zakładów pracy,
5. w pomieszczeniach obiektów kultury i wypoczynku do użytku publicznego (czyli m.in. w domach kultury oraz ośrodkach sportu i rekreacji),
6. w lokalach gastronomiczno-rozrywkowych,
7. w środkach pasażerskiego transportu publicznego oraz w obiektach służących obsłudze podróżnych (czyli np. na dworcu),
8. na przystankach komunikacji publicznej,
9. w pomieszczeniach obiektów sportowych,
10. w ogólnodostępnych miejscach przeznaczonych do zabaw dzieci (czyli m.in. na placach zabaw i boiskach), jak również
11. w innych pomieszczeniach dostępnych do użytku publicznego (czyli np. w centrach handlowych lub na klatkach schodowych w budynkach mieszkalnych!).

Właściciel lub zarządzający obiektem lub środkiem transportu, w którym obowiązuje zakaz palenia wyrobów tytoniowych i papierosów elektronicznych – obowiązany jest umieścić w widocznych miejscach odpowiednie oznaczenie słowne i graficzne informujące o zakazie palenia wyrobów tytoniowych i palenia papierosów elektronicznych na terenie obiektu lub w środku transportu. Znak graficzny zakazu palenia, przedstawia się w następujący sposób:

Dodatkowo, rada gminy może ustalić, w drodze uchwały, inne niż wymienione powyżej miejsca użytku publicznego, jako strefy wolne od dymu tytoniowego.

Od ogólnie przyjętych zakazów – obowiązują jednak pewne wyjątki. Palenie wyrobów tytoniowych jest dozwolone, w wyznaczonych do tego celu palarniach:

• w domach pomocy społecznej oraz domach spokojnej starości,
• w całodobowych oddziałach psychiatrycznych (z wyłączeniem oddziałów dysponujących warunkami wzmocnionego i maksymalnego zabezpieczenia),
• w hotelach,
• w obiektach służących obsłudze podróżnych, czyli na dworcach i lotniskach,
• na terenie uczelni,
• w pomieszczeniach zakładów pracy oraz
• w lokalach gastronomiczno-rozrywkowych.

Właściciel lokalu gastronomiczno-rozrywkowego, może ponadto wyłączyć spod zakazu palenia jedno zamknięte pomieszczenie konsumpcyjne, jeżeli jest ono wyposażone w wentylację zapewniającą, że dym tytoniowy nie będzie przenikał do innych pomieszczeń.

E-papierosy to już nie tylko wyroby zawierające nikotynę, ale również te beznikotynowe

W dniu 5 lipca 2025 r. weszła w życie ustawa z dnia 21.05.2025 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, która zmieniła definicję papierosów elektronicznych (art. 2 pkt 20 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych) w ten sposób, że objęła nią również wyroby, które mogą być wykorzystywane do spożycia, za pomocą ustnika, pary niezawierającej nikotyny.

Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy, którą została wprowadzona ww. zmiana – jej nadrzędnym celem było ograniczenie zjawiska używania papierosów elektronicznych wśród młodych ludzi, z tego względu, że – „wyroby te stanowią wyraźne zagrożenie dla zdrowia publicznego, w szczególności młodego pokolenia i osób niepalących”. Jak bowiem wynika z przytoczonych wyżej badań – szkodliwe jest wdychanie nie tylko aerozolu pochodzącego z papierosów elektronicznych zawierających w swoim składzie nikotynę, ale również tych, które jej nie zawierają (m.in. ze względu na obecność, w liquidach stosowanych w e-papierosach, metali ciężkich).

Koniec z „obchodzeniem” przez pracowników zakazu palenia w zakładach pracy, zasłaniając się paleniem e-papierosów beznikotynowych

Choć wspomniana ustawa z dnia 21.05.2025 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych nie wprowadziła żadnych zmian w zakresie zakazów palenia zdefiniowanych w art. 5 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, z którego wynika m.in. zakaz palenia wyrobów tytoniowych, w tym nowatorskich wyrobów tytoniowych i papierosów elektronicznych w pomieszczeniach zakładów pracy – sama zmiana definicji papierosów elektronicznych (którymi zostały objęte również e-papierosy niezawierające w swoim składzie nikotyny) sprawiła, że zakaz palenia w miejscu pracy został niejako „uszczelniony”. Pracownik nie będzie już mógł bowiem omijać ww. zakazu, zasłaniając się korzystaniem z wyrobów niezawierających w swoim składzie nikotyny, czego – w praktyce – pracodawca, w żaden sposób nie mógł zweryfikować.

Nadal aktualna pozostaje przewidziana w art. 5a ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych możliwość stworzenia przez pracodawcę, na terenie zakładu pracy – zamkniętej palarni, w której dozwolone będzie palenie przez pracowników „tradycyjnych” wyrobów tytoniowych, jak również e-papierosów (zarówno tych zawierających w swoim składzie nikotynę, jak i jej niezawierających), utworzenie takiego pomieszczenia – pozostaje jednak wyłącznie w gestii decyzji pracodawcy.

Co grozi łamiącym zakazy palenia papierosów (i e-papierosów)?

Osoby łamiące zakazy palenia wyrobów tytoniowych, nowatorskich wyrobów tytoniowych lub papierosów elektronicznych, wynikające z ustawy z dnia 9.11.1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych – dopuszczają się wykroczenia, za które grozi im grzywna w wysokości do 500 zł. Grzywna ta, może zostać nałożona w formie mandatu karnego przez policjanta lub strażnika miejskiego. Nieprzestrzeganie zakazu palenia papierosów i e-papierosów (a od 5 lipca 2025 r. ponadto – niezależnie od tego, czy zawierają one w swoim składzie nikotynę) w obrębie pomieszczeń zakładu pracy – może ponadto zostać uznane za nieprzestrzeganie przez pracownika zasad bezpieczeństwa i higieny pracy (o których mowa w art. 100 par. 2 pkt 3 kodeksu pracy), za co pracownik może nawet zostać pociągnięty przez pracodawcę do odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Jakie jeszcze zmiany wprowadza najnowsza nowelizacja ustawy tytoniowej?

Najnowsza nowelizacja ustawy tytoniowej, tj. ustawa z dnia 21.05.2025 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, która weszła w życie z dniem 5 lipca 2025 r. – poza zmianami w zakresie zakazu palenia w pomieszczeniach zakładów pracy – wprowadziła ponadto zakaz sprzedaży wszystkich rodzajów papierosów elektronicznych oraz pojemników zapasowych osobom poniżej 18 roku życia, bez względu na to czy dany produkt posiada lub nie posiada w swoim składzie nikotyny. Ograniczenie sprzedaży płynów beznikotynowych osobom poniżej 18 roku życia – obejmuje również zakaz ich sprzedaży w automatach, czy też za pomocą Internetu.

¹ Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Oleśnicy, Światowy Dzień Rzucania Palenia Tytoniu, 15.11.2023 r.

² dr n. med. Aleksandra Piwońska, Zakład Epidemiologii, Prewencji Chorób Układu Krążenia i Promocji Zdrowia, Narodowy Instytut Kardiologii Stefana kardynała Wyszyńskiego, Państwowy Instytut Badawczy, Bierne palenie (https://sercunaratunek.pl/bierne-palenie/)

³ Centrum Onkologii – Instytut, „Jak stworzyć miejsce pracy bez papierosa”, 2005

⁴ Fundacja Promocja Zdrowia, „Smoke Free Partnership. Rozwiać dymną zasłonę. 10 argumentów za Europą wolną od dymu tytoniowego”, 2009

⁵ W. Zatoński, M. Hodge, K. Przewoźniak (red.), „Report on the Effects of Tobacco Health of Polish Children”, Geneva and Health Promotion Foundation, 1999

⁶ CL Marcham, JP Springston, Electronic cigarettes in the indoor environment. Rev Environ Health, 2019

⁷ Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Szczecinku, E-papierosy i ich wpływ na zdrowie, 5.10.2023 r.

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 9.11.1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1162 z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 21.05.2025 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz.U. z 2025 r., poz. 799)
• Ustawa z dnia 26.06.1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 277)

infor.pl

Bon na zasiedlenie bez limitu wieku, rejestracja na podstawie miejsca zamieszkania, a nie adresu zameldowania, takie zmiany przyniosły bezrobotnym nowe przepisy, jakie z początkiem czerwca zaczęły obowiązywać w urzędach pracy. To nie wszystko. Rewolucja dotyczy także wypłaty zasiłku.

Do tej pory jego wysokość zależała od stażu pracy. Jeśli ktoś przepracował łącznie do pięciu lat, wówczas przysługiwał mu zasiłek w wysokości 80 procent. Teraz zasiłek można otrzymać w całości.

Taki jest teraz zasiłek dla bezrobotnych

O jakich kwotach mowa? W pierwszych dziewięćdziesięciu dniach będzie to wsparcie w wysokości 1721,90 zł i 1352,20 zł w kolejnych dniach.

– Kwota zasiłku dla bezrobotnych podlega waloryzacji z dniem 1 czerwca o średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w poprzednim roku i jest kwota brutto od której odprowadza się składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz podatek – wyjaśniała na łamach serwisu pulshr.pl Ewa Flaszyńska z departamentu rynku pracy w resorcie pracy.

Dopłaty do pensji dla bezrobotnych po pięćdziesiątce

Nowe regulacje przyniosły też korzystną zmianę dla tych, którzy są już po pięćdziesiątce i mają problemy ze znalezieniem pracy. Jeśli pracodawcy zdecydują się na ich zatrudnienie, przez rok będą otrzymywać dofinansowanie w wysokości 50 proc. pensji minimalnej. W przypadku zatrudnienia emeryta, dofinansowanie obejmuje dwa lata.

Zatrudnianiu cudzoziemców po nowemu

Na liście zmian, jakie objęły rynek pracy, widnieją też cudzoziemcy. Procedury związane z ich zatrudnieniem można załatwić internetowo. Nowe regulacje zakładają obowiązek wysłania do pośredniaków wszelkich dokumentów przed powierzeniem pracy obcokrajowcowi. Pracodawcy muszą informować urząd o ich statusie zatrudnienia.

infor.pl

Ustawa z dnia 21 maja 2025 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz.U. 2025 poz. 799) została podpisana przez Prezydenta, a już od 5 lipca 2025 r. weszła w życie. Jest zakaz sprzedaży wszystkich rodzajów papierosów elektronicznych oraz pojemników zapasowych. Ba, prawnicy podkreślają, że obowiązuje też zakaz palenia e-papierosów w miejscu pracy, a przynajmniej w wybranych miejscach.

Ustawa z dnia 21 maja 2025 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz.U. 2025 poz. 799, dalej jako: ustawa) została podpisana przez Prezydenta, a już od 5 lipca 2025 r. weszła w życie. Jest zakaz sprzedaży wszystkich rodzajów papierosów elektronicznych oraz pojemników zapasowych. Kiedy i dla kogo?

Od 5 lipca nowe przepisy. Zakaz sprzedaży wszystkich rodzajów papierosów elektronicznych oraz pojemników zapasowych. Kiedy i dla kogo? Ustawa z podpisem Prezydenta

W ustawie z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1162 oraz z 2025 r. poz. 427) na skutek ww. ustawy nastąpią nie małe zmiany. W szczególności zmieni się definicja kilku pojęć, będzie należało je rozumieć tak:

• papieros elektroniczny – wyrób, który może być wykorzystywany do spożycia za pomocą ustnika pary zawierającej nikotynę lub pary niezawierającej nikotyny, lub wszystkie elementy tego wyrobu, w tym kartridże, zbiorniki i urządzenia bez kartridża lub zbiornika; papierosy elektroniczne mogą być jednorazowego użytku albo wielokrotnego napełniania za pomocą pojemnika zapasowego lub zbiornika lub do wielokrotnego napełnienia papierosa elektronicznego, albo naczynie z płynem niezawierającym nikotyny, który jest przeznaczony do wykorzystania w papierosach elektronicznych;”,
• palenie papierosów elektronicznych – spożycie pary zawierającej nikotynę albo pary niezawierającej nikotyny, wydzielanych przez papieros elektroniczny;
• pojemnik zapasowy – naczynie z płynem zawierającym nikotynę, który można wykorzystać do ponownego ładowania za pomocą kartridżów jednorazowych.

INFORMACJA W PUNKCIE DETALICZNYM: „Zakaz sprzedaży wyrobów tytoniowych, woreczków nikotynowych, papierosów elektronicznych lub pojemników zapasowych osobom do lat 18 (art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych).”.

Zgodnie z ustawą: zabrania się udostępniania wyrobów tytoniowych, woreczków nikotynowych, papierosów elektronicznych lub pojemników zapasowych osobom do lat 18. W punkcie detalicznym umieszcza się widoczną i czytelną informację o treści:

„Zakaz sprzedaży wyrobów tytoniowych, woreczków nikotynowych, papierosów elektronicznych lub pojemników zapasowych osobom do lat 18 (art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych).”.

W przypadku wątpliwości co do pełnoletniości kupującego wyroby tytoniowe, woreczki nikotynowe, papierosy elektroniczne lub pojemniki zapasowe sprzedawca może zażądać okazania dokumentu potwierdzającego wiek.

Nowe ograniczenia w szpitalach, przychodniach, szkołach, w obiektach sportowych i rekreacyjnych

Zabrania się wprowadzania do obrotu wyrobów tytoniowych, woreczków nikotynowych, papierosów elektronicznych lub pojemników zapasowych na terenie podmiotów wykonujących działalność leczniczą w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, jednostek organizacyjnych systemu oświaty, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, oraz obiektów sportowo-rekreacyjnych.

UWAGA: w Polsce zakaz palenia e-papierosów w miejscu pracy. Przepisy w mocy od 5 lipca 2025 r.

Jak podkreśla prawnik Pani Sandra Szybak-Bizacka: "Zmiana definicji papierosa elektronicznego = nowe obowiązki w zakładzie pracy! Od 5 lipca 2025 r. obowiązuje nowelizacja tzw. ustawy tytoniowej, która rozszerza definicję papierosa elektronicznego również na te beznikotynowe. Do tej pory użytkownicy e-papierosów, które nie zawierały nikotyny sięgali po nie tam, gdzie palenie było zabronione. Co to oznacza dla pracodawców w praktyce?

• Zakaz palenia w pracy obejmuje również „beznikotynowe chmurki” (z wyłączeniem oczywiście palarni jeżeli została wyznaczona).
• Regulaminy i zasady BHP powinny to uwzględnić – warto je zweryfikować.
• Dobrze poinformować pracowników o zmianach, żeby uniknąć nieporozumień.
• Obowiązkiem pracodawcy jest egzekwować zakaz i dbać o jego przestrzeganie.

To drobna zmiana w definicji, ale jednak może wpływać na codzienność w firmie. Zmiana definicji papierosów elektronicznych oczywiście będzie miała wpływ nie tylko na miejsca pracy, ale również na wszelkie inne przestrzenie, gdzie dotychczas obowiązywał zakaz palenia (np. przystanki, restauracje czy inne miejsca publiczne). ".

Zakaz sprzedaży w automatach

Ważne

Zabrania się wprowadzania do obrotu wyrobów tytoniowych, woreczków nikotynowych, papierosów elektronicznych lub pojemników zapasowych oraz ich części w automatach.

Co więcej, zabrania się sprzedaży papierosów w opakowaniach zawierających mniej niż dwadzieścia sztuk oraz luzem bez opakowania. Zabrania się wprowadzania do obrotu wyrobów tytoniowych, woreczków nikotynowych, papierosów elektronicznych lub pojemników zapasowych oraz ich części w systemie samoobsługowym, z wyjątkiem sklepów wolnocłowych.

Zgodnie z uzasadnieniem projektodawcy ustawy – Rady Ministrów „nowelizacja ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1162)”, jest konieczna ze względu na pilną potrzebę ograniczenia zjawiska używania papierosów elektronicznych przez ludzi młodych. Wyroby te stanowią wyraźne zagrożenie dla zdrowia publicznego, w szczególności młodego pokolenia i osób niepalących, co powoduje konieczność wprowadzenia zakazu sprzedaży wszystkich rodzajów papierosów elektronicznych oraz pojemników zapasowych osobom poniżej 18. roku życia, bez względu na to czy dany produkt posiada lub nie posiada w swoim składzie nikotyny.”

Jakie zmiany w e-papierosach?

Wprowadzone ustawą zmiany spowodują w odniesieniu do „płynów beznikotynowych”:

• wprowadzenie zakazu sprzedaży osobom do 18. roku życia;
• ograniczenie miejsc, gdzie będzie możliwe ich używanie, analogicznie jak w przypadku papierosów elektronicznych z płynem zawierającym nikotynę;
• wprowadzenie zakazu sprzedaży w określonych miejscach (na terenie podmiotów wykonujących działalność leczniczą w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, jednostek organizacyjnych systemu oświaty, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, oraz obiektów sportowo-rekreacyjnych), automatach oraz sprzedaży na odległość (w tym przez Internet);
• wprowadzenie zakazu reklamy i promocji;
• konieczność zgłaszania informacji o tych wyrobach do Prezesa Biura do spraw Substancji Chemicznych; konieczność dostosowania ich składu do wymogów ustawy (np. zakazu stosowania substancji o właściwościach CMR);
• konieczność odpowiedniego oznakowania ich opakowań.

Jakie zmiany co do woreczków nikotynowych?

W odniesieniu do woreczków nikotynowych ustawa przewiduje:

• zaklasyfikowanie woreczków nikotynowych jako wyroby powiązane oraz zdefiniowanie ich jako wszystkich wyrobów do stosowania doustnego, z wyjątkiem tych przeznaczonych do inhalacji, niezawierających tytoniu, lecz zawierających nikotynę, zmieszaną lub niezmieszaną z innymi składnikami, które są porcjowane w woreczki lub dostępne w woreczkach;
• wprowadzenie zakazu ich sprzedaży osobom do 18. roku życia;
• wprowadzenie zakazu sprzedaży w określonych miejscach (na terenie podmiotów wykonujących działalność leczniczą w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, jednostek organizacyjnych systemu oświaty, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, oraz obiektów sportowo-rekreacyjnych), automatach, systemie samoobsługowym oraz sprzedaży na odległość (w tym przez Internet);
• wprowadzenie zakazu reklamy i promocji;
• konieczność zgłaszania informacji o tych wyrobach do Prezesa Biura do spraw Substancji Chemicznych;
• konieczność dostosowania ich składu do wymogów ustawy (np. zakazu stosowania substancji o właściwościach CMR);
• konieczność odpowiedniego oznakowania ich opakowań;
• określenie maksymalnej zawartości nikotyny na poziomie 20 mg/g.

Kontrolę przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów ustawy w zakresie niezastrzeżonym dla innych organów przeprowadza Inspekcja Handlowa, działając na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 312 i 1222). Ustawa zawiera przepisy przejściowe przewidujące 6 miesięczny okres na dostosowanie się do wprowadzanych przepisów. Ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, zatem w dniu 5 lipca 2025 r.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 21 maja 2025 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz.U. 2025 poz. 799)

Ustawa z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1162 oraz z 2025 r. poz. 427)

Coraz więcej gmin w Polsce nie udostępnia już darmowych worków na śmieci dla swoich mieszkańców. Jest to związane ze zmianą sposobu segregacji odpadów. Zmiany mają na celu walkę z niewłaściwym sortowaniem śmieci.

Czym są odpady komunalne?

Odpady komunalne – czyli po prostu śmieci, to odpady które:

• powstające w gospodarstwach domowych lub
• są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych - w takim przypadku muszą to być odpady, które nie zawierają odpadów niebezpiecznych.

Zasady prawidłowego recyklingu odpadów

Każdego właściciela nieruchomości obowiązują wspólne zasady selektywnego zbierania odpadów komunalnych:

Pojemnik niebieski:

• co wyrzucamy: opakowania z papieru lub tektury,
• czego nie wyrzucamy: opakowań, które są zabrudzone lub zatłuszczone, mokrego papieru, papieru powlekanego folią (koperty pocztowe z folią), kalki, kartonów po mleku i napojach pieluch jednorazowych, materiałów higienicznych, tapet, worków po materiałach budowlanych, papieru toaletowego lub chusteczek higienicznych.

Pojemnik zielony:

• co wyrzucamy: odpady ze szkła i opakowania szklane,
• czego nie wyrzucamy: ceramiki, porcelany, żarówek, luster, szyb okiennych, szkła żaroodpornego, termometrów, szklanych opakowań po rozpuszczalnikach oraz zniczy z woskiem.

Pojemnik żółty:

• co wyrzucamy: metale, opakowania metalowe, odpady i opakowania z tworzyw sztucznych, w tym opakowania wielomateriałowe,
• czego nie wyrzucamy: styropianu, opakowań po lekach i chemikaliach, sprzętu elektrycznego i AGD, baterii i akumulatorów, części samochodowych, sztućców jednorazowych a także brudnych lub zatłuszczonych opakowań.

Pojemnik brązowy:

• co wyrzucamy: odpady ulegające biodegradacji, w tym bioodpady np. obierki po owocach lub warzywach, fusy po kawie lub herbacie, resztki jedzenia bez kości i tłuszczów, skoszona trawa, liście, gałęzie, kwiaty, trociny (odpady wyrzucamy bezpośrednio do pojemnika, bez worków lub opakowań),
• czego nie wyrzucamy: ziemi, kamieni, drewna impregnowanego, płyt wiórowych, a także kości, ości czy odchodów zwierząt.

Wszystkie odpady niepodlegające selektywnej segregacji – wyrzucamy do pojemnika na odpady zmieszane (czarny pojemnik). Wyjątkiem są odpady niebezpieczne, elektro śmieci oraz od niedawna – zużyte ubrania – te należy oddawać do Punktów Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK), które znajdują się w każdej gminie i można z nich korzystać za darmo.

Zużyte baterie lub sprzęt elektroniczny można oddać do specjalnych punktów zbiórki w sklepach. Przeterminowane leki natomiast - można oddać do aptek.

Za nieprawidłowe sortowanie odpadów grożą surowe kary

Rada gminy ma prawo do podwyższenia stawki za odbiór odpadów, jeżeli te nie są zbierane w sposób selektywny lub są zbieranie nieprawidłowo. Dlatego ważne jest aby wiedzieć co można a czego nie można wrzucać.4Podwyższona stawka nie może być:

• niższa niż dwukrotna wysokość stawki za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz
• nie wyższa niż czterokrotna wysokość stawki za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Gmina może zatem podnieść stawkę za odbiór odpadów nawet dwukrotnie. Podwyższona stawka może być zastosowana ogólnie lub indywidualnie, na podstawie zgłoszenia do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta przez firmę odbierającą odpady. O zaistniałym fakcie, powiadamiany jest również właściciel nieruchomości.

Koniec darmowych worków na śmieci od gminy

Coraz więcej gmin w Polsce rezygnuje z rozdawania mieszkańcom darmowych worków na śmieci – informuje tygodnik Angora. Odpady mają trafiać bezpośrednio do pojemników. Zmiany mają ułatwić kontrolę prawidłowego sortowania odpadów przez mieszkańców.

Niektóre pojemniki zostaną również wyposażone w nadajniki RFID, które będą informować zakłady, komu należy się kara. Zmiany zostały już wprowadzone m.in. w Wałbrzychu, Ząbkowicach Śląskich oraz w Lubaniu.

Angora

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. 2025 poz. 733)

Czy Twoja choroba może być spowodowana pracą? Jeśli tak, to czy należy Ci się odszkodowanie lub renta? W Polsce obowiązuje oficjalna lista 26 jednostek chorobowych, które uznawane są za zawodowe. Zgłoszenie, potwierdzenie i uzyskanie odszkodowania z ZUS to jasno określona procedura. Sprawdź, jakie schorzenia uznaje się za zawodowe w 2025 roku, komu przysługuje renta i jak wygląda formalna ścieżka do uzyskania takich środków.

Czym jest choroba zawodowa i jak ją rozpoznać? Definicja prawna

Zgodnie z ustawą z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych:

Choroba zawodowa to choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy.

W praktyce oznacza to, że nie każda dolegliwość czy schorzenie nabyte podczas zatrudnienia zostanie automatycznie uznane za zawodowe. Musi ono znajdować się w wykazie i być jednoznacznie powiązane z warunkami pracy.

Pełna lista chorób zawodowych w Polsce (2025) – czy Twoje schorzenie jest na liście?

Poniżej znajdziesz pełny wykaz 26 jednostek chorobowych uznawanych za zawodowe w Polsce, obowiązujący w 2025 roku, wraz z przykładami zawodów szczególnie narażonych na ich wystąpienie. Sprawdź, czy Twoja dolegliwość kwalifikuje się do odszkodowania!

Nr	Choroba zawodowa	Przykładowe zawody
1	Pylica płuc	górnik, odlewnik, kamieniarz
2	Przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli i rozedma płuc	hutnik, operator pieca, spawacz
3	Astma oskrzelowa	piekarz, rolnik, fryzjer
4	Alergiczny nieżyt nosa	kosmetyczka, pracownik laboratorium, magazynier
5	Zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych	rolnik, hodowca ptactwa
6	Azbestoza	pracownik rozbiórek, monter izolacji, budowlaniec
7	Nowotwory złośliwe wywołane czynnikami w miejscu pracy	lakiernik, pracownik przemysłu chemicznego
8	Choroby skóry (alergiczne i zawodowe kontaktowe zapalenie skóry)	fryzjer, sprzątaczka, mechanik
9	Przewlekłe choroby wątroby związane z narażeniem na chemikalia	drukarz, malarz przemysłowy
10	Przewlekłe choroby nerek związane z toksynami	operator chemikaliów, rolnik
11	Zespół wibracyjny	operator młota pneumatycznego, drwal, brukarz
12	Przewlekłe choroby układu nerwowego związane z drganiami	kierowca maszyn budowlanych
13	Choroby słuchu (ubytek słuchu spowodowany hałasem)	spawacz, operator maszyn, mechanik lotniczny
14	Choroby wywołane promieniowaniem jonizującym	radiolog, technik RTG
15	Choroby zakaźne i pasożytnicze	pielęgniarka, lekarz, weterynarz
16	Gruźlica	pracownik służby zdrowia, laborant
17	Borelioza	leśnik, rolnik
18	Tężec	pracownik oczyszczania miasta, ogrodnik
19	Wścieklizna	weterynarz, pracownik schroniska
20	Zakażenia wirusem HIV lub HBV (WZW B i C)	chirurg, ratownik medyczny
21	Choroby narządu głosu u nauczycieli	nauczyciel, wykładowca, trener
22	Choroby układu ruchu (zmiany zwyrodnieniowe)	masażysta, sprzątaczka, kucharz
23	Przewlekłe zapalenie ścięgien i pochewek ścięgnistych	monter, pracownik produkcji
24	Choroby obwodowego układu nerwowego (zespół cieśni nadgarstka)	krawcowa, kasjerka, informatyk
25	Przewlekłe choroby narządu wzroku spowodowane promieniowaniem	spawacz, operator lasera
26	Inne choroby uznane indywidualnie, jeśli spełniają kryteria ustawowe	różne, zależnie od ekspozycji

Źródło: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r. nr 105, poz. 869, z późn. zm.).

Jak zgłosić chorobę zawodową w 2025?

Podejrzewasz, że Twoja praca wpływa negatywnie na zdrowie? Nie zwlekaj! Jak zgłosić chorobę zawodową w 2025 roku? Podejrzenie mogą zgłosić:

• Pracownik lub były pracownik – masz prawo zgłosić schorzenie nawet po zakończeniu stosunku pracy, jeśli objawy ujawniły się w okresie, w którym choroba ta jest uznawana za zawodową (tzw. okres narażenia).
• Pracodawca – ma obowiązek zgłoszenia podejrzenia, jeśli dowie się o takim przypadku u swojego pracownika.
• Lekarz – najczęściej lekarz medycyny pracy, który podczas badania profilaktycznego lub w związku z wystąpieniem objawów, stwierdzi podejrzenie choroby zawodowej.

Zgłoszenie kieruje się do państwowego inspektora sanitarnego właściwego dla miejsca, w którym praca powodująca narażenie na czynniki szkodliwe była wykonywana, lub ostatniego miejsca zatrudnienia, w którym te objawy wystąpiły.

Jak wygląda procedura stwierdzania choroby zawodowej? Krok po kroku

Po zgłoszeniu podejrzenia, proces potwierdzenia choroby zawodowej jest wieloetapowy. Niezbędna jest ścisła współpraca z instytucjami takimi jak Sanepid i jednostki medycyny pracy.

1. Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej: Skieruj je do państwowego inspektora sanitarnego (Sanepid).
2. Wszczęcie postępowania wyjaśniającego: Sanepid przeprowadza wywiad zawodowy, analizuje warunki pracy, zbiera niezbędne dokumenty.
3. Badania diagnostyczne: Wnioskodawca jest kierowany na specjalistyczne badania do jednostki medycyny pracy (np. instytutu badawczego w dziedzinie medycyny pracy lub kliniki chorób zawodowych).
4. Orzeczenie lekarskie: Po zakończeniu badań lekarz orzecznik medycyny pracy wydaje orzeczenie, w którym stwierdza lub wyklucza chorobę zawodową.
5. Decyzja inspektora sanitarnego: Na podstawie zebranych dowodów i orzeczenia lekarskiego, inspektor sanitarny wydaje oficjalną decyzję administracyjną o uznaniu lub odrzuceniu choroby zawodowej.

Jakie świadczenia przysługują w razie uznania choroby zawodowej? Ile wynosi odszkodowanie z ZUS w 2025?

Jeśli choroba zawodowa zostanie oficjalnie potwierdzona, jako osoba ubezpieczona zyskujesz prawo do szeregu świadczeń z ZUS (Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) i innych instytucji.

Oto kluczowe formy wsparcia finansowego i pomocowego:

• Jednorazowe odszkodowanie z ZUS: Przysługuje za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Ile wynosi odszkodowanie z ZUS w 2025 roku? Na lipiec 2025 r. kwota ta to 1133 zł za 1% uszczerbku.
• Renta z tytułu niezdolności do pracy: Jeśli choroba zawodowa znacząco ogranicza lub całkowicie wyklucza Twoją zdolność do pracy, możesz ubiegać się o rentę za chorobę zawodową.
• Dodatek pielęgnacyjny: Przysługuje, jeśli chory wymaga stałej opieki innej osoby.
• Rehabilitacja: Finansowana przez ZUS lub PFRON (Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych), mająca na celu powrót do zdrowia i sprawności.
• Dofinansowanie przekwalifikowania zawodowego: Jeśli choroba uniemożliwia wykonywanie dotychczasowego zawodu, możliwe jest wsparcie w zdobyciu nowych kwalifikacji.

Kto wypłaca świadczenia z tytułu choroby zawodowej?

Świadczenia z tytułu choroby zawodowej, takie jak jednorazowe odszkodowanie czy renta, wypłaca bezpośrednio Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). W przeciwieństwie do niektórych świadczeń wynikających z wypadków przy pracy (gdzie pracodawca może być zobowiązany do wypłaty pierwszych dni zasiłku chorobowego), w przypadku chorób zawodowych cały ciężar finansowy świadczeń z ubezpieczenia społecznego spoczywa na ZUS. Oczywiście, pracodawca ma swoje obowiązki wynikające z prawa pracy, w tym zapewnienie bezpiecznych warunków i, w razie potrzeby, przeniesienie pracownika na inne stanowisko.

Czy choroba zawodowa zawsze oznacza koniec pracy? Niekoniecznie!

Diagnoza choroby zawodowej nie zawsze musi oznaczać koniec aktywności zawodowej. W wielu przypadkach, zwłaszcza chorób przewlekłych, które nie wykluczają możliwości podjęcia innego zawodu, możliwe są rozwiązania takie jak:

• Zmiana stanowiska: W obrębie tego samego zakładu pracy, na mniej szkodliwe.
• Przekwalifikowanie zawodowe: Zdobycie nowych umiejętności i zawodu w branży nieszkodliwej dla zdrowia.
• Podjęcie pracy w środowisku nieszkodliwym: Nawet w innym zakładzie, w bezpiecznych warunkach.

Choroby zawodowe to temat niezwykle istotny dla tysięcy pracowników w Polsce – zarówno tych aktywnych zawodowo, jak i tych, którzy zakończyli już pracę. Znajomość wykazu, procedury zgłaszania i praw, jakie przysługują po stwierdzeniu choroby zawodowej, może mieć ogromne znaczenie w sytuacji, gdy zdrowie zostaje narażone przez długotrwałą ekspozycję na czynniki szkodliwe w miejscu pracy. Pamiętaj, aby reagować szybko i korzystać z przysługujących Ci praw!

Sprawdź: Czy Twoja dolegliwość może być chorobą zawodową? Nie czekaj – zgłoś się do lekarza medycyny pracy lub skontaktuj się z inspektoratem sanitarnym w celu wyjaśnienia.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

1. Czy choroba zawodowa musi być na liście, żeby ją uznać?

Tak. Zgodnie z polskim prawem, choroba musi być wymieniona w oficjalnym wykazie, aby mogła zostać uznana za zawodową.

2. Ile czasu mam na zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej po zakończeniu pracy?

Okres, w którym objawy choroby muszą się ujawnić, aby mogła być ona uznana za zawodową, jest różny dla poszczególnych chorób i jest określony w rozporządzeniu (np. dla pylicy płuc to 3 lata od ustania narażenia, dla niektórych nowotworów nawet 40 lat). Zawsze warto sprawdzić to w przepisach lub skonsultować się ze specjalistą medycyny pracy.

3. Czy odszkodowanie z ZUS za chorobę zawodową to jednorazowa wypłata?

Tak, jednorazowe odszkodowanie jest wypłacane jednorazowo za stwierdzony uszczerbek na zdrowiu. Jeśli jednak choroba spowoduje długotrwałą niezdolność do pracy, przysługuje również renta z tytułu niezdolności do pracy, wypłacana cyklicznie.

4. Czy pracodawca może mnie zwolnić po stwierdzeniu choroby zawodowej?

Pracodawca nie może zwolnić pracownika z powodu stwierdzenia u niego choroby zawodowej. Jest to niezgodne z prawem i może skutkować roszczeniami pracownika. W takiej sytuacji pracodawca ma obowiązek przenieść pracownika na inne stanowisko, jeśli dotychczasowe jest dla niego szkodliwe, lub dostosować warunki pracy.

5. Czy choroby psychiczne mogą być uznane za chorobę zawodową? Czy stres to choroba zawodowa?

Bezpośrednio lista 26 chorób nie wymienia chorób psychicznych jako odrębnej kategorii, jednak niektóre schorzenia psychiczne (np. wypalenie zawodowe, stres pourazowy) mogą być uznane za choroby zawodowe, jeśli spełniają kryteria ogólne i są jednoznacznie powiązane ze szkodliwymi czynnikami w środowisku pracy oraz mieszczą się w kategorii "innych chorób uznanych indywidualnie" (pkt 26) lub są następstwem innych chorób zawodowych/wypadków przy pracy. Wymaga to jednak szczegółowej analizy i dokumentacji. Sam stres, bez konsekwencji zdrowotnych i bez związku z konkretnym czynnikiem szkodliwym, nie jest chorobą zawodową.

infor.pl

2025 to kolejny rok, w którym przedsiębiorcy planują restrukturyzacje i zwolnienia grupowe. W USA prawie połowa menedżerów zadeklarowała, że w ich firmach planowane są zwolnienia (Raport ResumeTemplates.com, Nearly half of companies anticipate layoffs in 2025, styczeń 2025). Sytuacja na polskim rynku potwierdza ten trend. W oparciu o badania ManpowerGroup (Barometr ManpowerGroup Perspektyw Zatrudnienia Q 2025, marzec 2025) zwolnienia planuje 19% pracodawców, a liczba rzeczywistych zwolnień ma być o 60% większa niż w roku ubiegłym. Firmy starają się obniżać koszty, wykorzystując nowe technologie i tnąc zatrudnienie. Pytanie: czy to jedyny sposób, aby zwiększyć produktywność? Koszty utrzymania wysoko wykwalifikowanego zespołu znacznie przewyższają wydatki kapitałowe. Zasadne staje się więc pytanie o rentowność zatrudnionych pracowników. Przydatnym wskaźnikiem do jej poznania jest RPE, czyli przychód na pracownika (RPE – ang. revenue per employee). To wskaźnik odzwierciedlający produktywność i efektywność pracowników, obliczany przez podzielenie całkowitego przychodu firmy przez liczbę zatrudnionych.

Dobrostan pracowników to klucz do wyników

Amerykańska lista Fortune 100 Best Companies to Work For — lista 100 Najlepszych Miejsc Pracy wyłoniona przez Great Place To Work na podstawie danych z ankiety pracowniczej — reprezentuje grupę firm o najwyższym poziomie zaufania pracowników w USA. Ten wysoki poziom zaufania skutkuje lepszymi wynikami biznesowymi w porównaniu z typowymi miejscami pracy na rynku amerykańskim. Instytut Great Place To Work zestawił przychody na pracownika w firmach z listy Najlepszych Miejsc Pracy z danymi zebranymi przez Aswatha Damodarana, profesora i badacza w Stern School of Business na Uniwersytecie Nowojorskim, w oparciu o analizę ponad 6 tysięcy firm w USA. Wynik? W 100 Best Companies średni RPE wynosi 883 928 USD. Jest to 8,5 razy więcej niż 104 030 USD, jakie uzyskały typowe firmy działające na rynku amerykańskim. Gdy spojrzymy tylko na wyniki spółek notowanych na giełdzie, to RPE firm z listy Najlepszych Miejsc Pracy jest aż 9,4 razy wyższy od średniej rynkowej. Niezależnie od branży, struktury czy rodzaju własności, miejsca pracy o wysokim poziomie zaufania mają znacznie wyższy wskaźnik RPE, co wskazuje na wyższy poziom produktywności pracowników.

Najważniejszy w tym wszystkim jest fakt, że Najlepsze Miejsca Pracy nie osiągają wysokich wskaźników RPE poprzez redukcję zatrudnienia czy wywieranie na pracowników presji, żeby pracowali więcej i szybciej. Dobrostan ludzi nie jest składany w ofierze na ołtarzu wyników. Wręcz przeciwnie.

„Wyróżnione firmy przewyższają swoich konkurentów pod względem wszystkich wskaźników powiązanych z doświadczeniem pracowników: od retencji i dobrego samopoczucia po innowacyjność i produktywność, a 90% osób w tych firmach opisuje swoje miejsce pracy jako takie, w którym doświadczają troski” – punktuje Michael C. Bush, dyrektor generalny Great Place To Work.

Kultura miejsca pracy

Chociaż na RPE mogą mieć wpływ czynniki zewnętrzne, od kosztów łańcucha dostaw po zmieniający się klimat gospodarczy, liderzy powinni traktować kulturę miejsca pracy jako kluczowy czynnik. Eksperci Great Place To Work, którzy analizowali i porównywali zebrane dane, podkreślają, że trudno jest stworzyć prosperującą organizację jedynie przez system odpowiednio dobranych zachęt, np. dodatkowych dni wolnych od pracy, darmowych posiłków czy atrakcyjnych smartwachy. Benefity pracownicze tworzą dobry klimat, ale kluczem jest tu nowoczesne zarządzanie, a dokładnie, właściwe przygotowanie liderów, bo to od nich zależy, jakie jest codzienne doświadczenie pracowników i jakie działania w związku z tym podejmują. Zaufanie między pracownikami i liderami to podstawa świetnego biznesu. Liderzy budują silne zaufanie poprzez konsekwentne manifestowanie wiarygodności, szacunku oraz uczciwości w oczach pracowników.

Świetne miejsca pracy powstają tam, gdzie liderzy potrafią słuchać ludzi i angażować ich w podejmowanie decyzji, usuwać bariery i dawać pracownikom bezpieczne pole do działania i wykazania się. „Pracując tu, zachowuję dobre samopoczucie psychiczne i emocjonalne” – tak twierdzi 81% pracowników ze 100 wyróżnionych firm. W typowych amerykańskich firmach ten odsetek wynosi zaledwie 57%. Tam, gdzie pracownicy nie obawiają się proponować nowych rozwiązań, a wręcz są zachęcani, aby testować nowe pomysły i podejmować ambitne zadania, innowacyjność rozwija się spontanicznie.

Współpraca i zdrowe, koleżeńskie relacje

84% pracowników firm z amerykańskiej listy Najlepszych Miejsc Pracy twierdzi, że mogą w pracy liczyć na współpracę z innymi. Dlaczego to takie ważne? Analiza 1,3 miliona ankiet pracowniczych wykazała, że w kooperatywnym środowisku pracy prawdopodobieństwo, że ludzie będą skłonni do dodatkowego wysiłku wzrasta ponad siedmiokrotnie. Dlatego najlepsi liderzy, rozumiejąc, że to dzięki swoim ludziom osiągają dobre wyniki, stawiają na współpracę i zdrowe, koleżeńskie relacje w zespole.

Pracownicy wyróżnionych firm nie tylko wkładają w pracę więcej wysiłku niż muszą, ale także potrafią szybko dostosować się do zmian. Dzieje się tak, ponieważ na bieżąco są informowani o tym, co ważnego dzieje się w firmie. Rozumieją swój wpływ na realizację strategii i wyniki firmy oraz czują się upoważnieni do wyrażania własnych opinii. Badania ankietowe są okazją do poznania głosu wszystkich pracowników, a ich analiza dostarcza cennych informacji o barierach, którymi trzeba się zająć. W ten sposób dzięki pomiarowi i poprawie doświadczeń pracowników organizacje obracają swoją kulturę w czynnik przewagi konkurencyjnej.

Dobrze to ilustruje przykład firmy Synchrony, w której na nowo zdefiniowano przywództwo i skupiono się na wzmocnieniu kultury współpracy. W ciągu ostatnich trzech lat wysiłki te doprowadziły do podwojenia ceny akcji Synchrony. Jednocześnie w rankingu 100 Najlepszych Miejsc Pracy firma skoczyła z 44. miejsca w 2020 roku na 2. miejsce w 2025 roku.

„Każdy lider może dziś stworzyć w firmie kulturę współpracy i zaufania, która napędza świetne wyniki biznesowe. Niezależnie od wielkości firmy, branży czy budżetu. Składowe takiej kultury są zawsze takie same i mają charakter uniwersalny. W epoce nieufności, obaw związanych ze sztuczną inteligencją, niepewności geopolitycznej i rekordowo niskiego poziomu zaangażowania tylko liderzy, którzy potrafią słuchać, rozumieć i współpracować z zespołem, mogą uczynić firmę dochodową, innowacyjną i odporną na zawirowania” – podsumowuje Michael C. Bush.

Tekst opracowany na podstawie artykułów:

• Trust fuels financial success at the Best Companies
• Why high-trust cultures excel on productivity metrics like Revenue Per Employee

Opracowanie: Zespół redakcyjny Zielonej Linii.

Źródło:

Great Place To Work Polska.

Specjalny dodatek do pensji otrzymują ci, którzy pracują w nocy. Kwota nie jest stała. Jej wysokość zależy między innymi od liczby godzin pracy w danym miesiącu. Lipcowy bilans daje ich 184. Ile dokładnie wyniesie maksymalny dodatek za nocną pracę w tym miesiącu?

Za pracę w nocy przysługuje specjalny dodatek do wynagrodzenia. Wedle ustawowych regulacji to czas między godziną dwudziestą pierwszą a siódmą. Żeby do dodatku zyskać prawo, trzeba spędzić co najmniej trzy godziny pracy w tym przedziale, w każdej dobie lub minimum 25 proc. jego czasu pracy w okresie rozliczeniowym powinno przypadać na porę nocną.

Dodatek za pracę w nocy. Jak się to liczy

Te ekstrapieniądze przysługują za każdą godzinę nocnej pracy. To 20 procent stawki godzinowej, która jest pochodną minimalnej pensji. Wysokość dodatku w poszczególnych miesiącach jest zróżnicowana, bo zależy od liczby przepracowanych godzin.

Aby obliczyć wysokość dodatku, należy obowiązujące minimalne wynagrodzenie za pracę podzielić przez liczbę godzin pracy przepracowanych w danym miesiącu - wyjaśnia serwis pulshr.pl. Otrzymaną godzinową stawkę dodatku należy pomnożyć przez liczbę godzin przepracowanych przez pracownika w nocy w danym miesiącu.

Ile wynosi stawka dodatku za pracę w nocy w lipcu?

W lipcu przypada 184 godziny pracy w porze nocnej. Stawka za godzinę to 5,07 zł brutto. Kwota dodatku wyniesie łącznie 932,88 złotych. Będzie jedna z najniższych w roku.

A oto stawki dodatku za pracę w nocy w 2025 roku?

• Liczba godzin pracy w styczniu to 168, dodatek za godziny nocne - 5,55 zł brutto
• Liczba godzin pracy w lutym to 160, dodatek za godziny nocne - 5,83 zł brutto
• Liczba godzin pracy w marcu to 168, dodatek za godziny nocne - 5,55 zł brutto
• Liczba godzin pracy w kwietniu to 168, dodatek za godziny nocne - 5,55 zł brutto
• Liczba godzin pracy w maju to 160, dodatek za godziny nocne - 5,83 zł brutto,
• Liczba godzin pracy w czerwcu to 160, dodatek za godziny nocne - 5,83 zł brutto,
• Liczba godzin pracy w lipcu to 184, dodatek za godziny nocne - 5,07 zł brutto
• Liczba godzin pracy w sierpniu to 160, dodatek za godziny nocne - 5,83 brutto
• Liczba godzin pracy we wrześniu to 176, dodatek za godziny nocne -5,30 brutto
• Liczba godzin pracy w październiku to 184, dodatek za godziny nocne -5,07 zł brutto
• Liczba godzin pracy w listopadzie to 144, dodatek za godziny nocne - 6,48 zł brutto
• Liczba godzin pracy w grudniu to 160, dodatek za godziny nocne - 5,83 zł brutto

infor.pl

W związku ze zmianą klimatu i wynikającymi z niej coraz częstszymi falami upałów, w czasie których temperatury niejednokrotnie przekraczają 30 st. C – MRPiPS zdecydowało się na dookreślenie w przepisach o BHP maksymalnych progów temperatury (wynikającej z warunków atmosferycznych), których przekroczenie skutkować będzie zakazem wykonywania pracy przez pracowników. Projekt resortu pracy nie obejmuje jednak, na tych samych zasadach, wszystkich pracowników – ochroną przed pracą w upalnych warunkach, nie zostaną objęci m.in. pracownicy gastronomii, hoteli czy opiekunowie małych dzieci. Pracodawcę łamiącego nowe zakazy – czekać będą natomiast surowe konsekwencje.

RCB ostrzega – pozostań bezpieczny podczas upałów

30 czerwca br. RCB wydało komunikat, w którym ostrzegało Polaków przed nadchodzącą falą upałów:

– „Wg prognoz pogody, przed nami upalne dni. Wraz ze wzrostem temperatury rośnie ryzyko odwodnienia i przegrzania organizmu. Wysokie temperatury są niezwykle niebezpieczne dla osób starszych i dzieci, jednak wszyscy powinniśmy pamiętać o zasadach bezpieczeństwa podczas upału.” – czytamy w komunikacie.

Prognozy RCB odnośnie nadchodzących wysokich temperatur się potwierdziły – w tygodniu, który rozpoczął się 30 czerwca br., temperatury (choćby w stolicy Polski), w najcieplejszym momencie dnia, znacznie przekraczały 30 st. C. RCB podkreśla, że przy takich poziomach temperatur – znacząco wzrasta ryzyko odwodnienia oraz przegrzania organizmu. Upał może doprowadzić do wystąpienia udaru słonecznego lub cieplnego, który jest stanem zagrażającym zdrowiu, a nawet życiu. Upał oddziałuje także na układ nerwowy, wpływając na poziom koncentracji (musimy o tym pamiętać zwłaszcza np. prowadząc samochód).

„Wysokie temperatury są bardzo niebezpieczne dla seniorów – osoby starsze zwykle przyjmują większe ilości leków. Podczas upałów, gdy organizm się odwadnia, ich stężenie w organizmie może się zwiększyć nawet do zagrażającego życiu. W związku z tym, powinny one bardzo uważnie monitorować swoje samopoczucie, a przede wszystkim stosować się do zaleceń związanych z postępowaniem podczas upałów.

Podobnie dzieci są niezwykle wrażliwe na upał, ze względu na to, że ich organizm ma mniej rozwinięty mechanizm termoregulacji. Pod żadnym pozorem nie wolno zostawiać ich oraz zwierząt w zaparkowanym pojedzie. Temperatura w nagrzanym samochodzie może dochodzi do 50-60 st. C.”

Aby bezpiecznie przetrwać upał, należy m.in.:

• w ciągu dnia zamknąć w domu okna i żaluzje, aby ograniczyć napływ gorącego powietrza do pomieszczenia,
• nosić lekką i przewiewną odzież z tkanin naturalnych, w jasnych kolorach (wspomoże to właściwą termoregulację organizmu),
• nawadniać organizm – pić dużo wody, najlepiej niegazowanej, unikać natomiast alkoholu – sprzyja odwodnieniu,
• unikać pokarmów z surowych jajek, wysokie temperatury sprzyjają rozwojowi bakterii salmonelli, a także często i dokładnie myć ręce,
• jeść lekkie posiłki, bazujące na owocach i warzywach, które dostarczają organizmowi niezbędnych składników mineralnych i witamin. Unikać natomiast tłustych, smażonych i wysokokalorycznych dań, które dodatkowo obciążają i tak zmęczony upałem organizm,
• ograniczyć przebywanie na słońcu,
• unikać forsownego wysiłku fizycznego w najgorętszej porze dnia.

Z całą pewnością, najłatwiej jest przeczekać upał w najbezpieczniejszych warunkach, czyli – we własnym domu (o ile oczywiście stan zdrowia lub występujące, w związku z wysokimi temperaturami, objawy, które mogą wskazywać na odwodnienie lub udar cieplny – nie wymagają interwencji lekarza). Jak jednak, z wysokimi temperaturami, poradzić sobie w pracy i co na ten mówią obecnie obowiązujące przepisy?

Maksymalna temperatura w pracy – co na ten temat mówią obecnie obowiązujące przepisy BHP?

Obecnie obowiązujące przepisy z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, które wynikają z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26.09.1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy – wskazują minimalną temperaturę w miejscu pracy, nie określają natomiast temperatury maksymalnej, co – bez wątpienia (i potwierdza to również MRPiPS), jest ich istotnym mankamentem.

Zgodnie z par. 30 ww. rozporządzenia – w pomieszczeniach pracy należy zapewnić temperaturę odpowiednią do rodzaju wykonywanej pracy (metod pracy i wysiłku fizycznego niezbędnego do jej wykonania), nie niższą niż 14 st. C, chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają. W pomieszczeniach pracy, w których jest wykonywana lekka praca fizyczna i w pomieszczeniach biurowych – temperatura nie może natomiast być niższa niż 18 st. C.

W kontekście wysokich temperatur w miejscu pracy – przepisy prawa pracy regulują jedynie środki ochrony pracownika pracującego w warunkach szkodliwych mikroklimatu gorącego i dotyczy pracy w wysokiej temperaturze spowodowanej czynnikami technologicznymi, a nie warunkami atmosferycznymi. Tym samym – rozwiązania te, nie obejmują ogółu pracowników, a jedynie niewielki odsetek wszystkich zatrudnionych. Wprost do warunków atmosferycznych można natomiast odnieść wyłącznie dwa przepisy:

• par. 4 ust. 1 pkt 3 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.05.1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów, z którego wynika obowiązek zapewnienia pracownikom, przez pracodawcę, napojów – przy pracach na otwartej przestrzeni przy temperaturze otoczenia poniżej 10 st. C lub powyżej 25 st. C oraz na stanowiskach pracy, na których temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi przekracza 28 st. C, jak również
• par. 29 ust. 3 ww. rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP, z którego wynika obowiązek zapewnienia pracownikom, przez pracodawcę, wyposażenia okien i świetlików w odpowiednie urządzenia eliminujące nadmierne operowanie promieni słonecznych padających na stanowiska pracy.

Poza ww. regulacjami – zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami – powstrzymanie się od wykonywania pracy przez pracownika, w związku ze zbyt wysokimi temperaturami spowodowanymi warunkami atmosferycznymi – można by uznać za możliwe na podstawie art. 210 par. 1 kodeksu pracy, który stanowi, iż – w razie, gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom – pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego. Z uwagi jednak na brak uregulowania maksymalnych dopuszczalnych temperatur (spowodowanych warunkami atmosferycznymi) w miejscu pracy w rozporządzeniu dot. BHP – choć bez wątpienia, praca w takich (skrajnych) warunkach może stwarzać bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika – powstrzymanie się od wykonywania pracy przez pracownika, w wysokiej temperaturze, na podstawie ww. przepisu art. 210 par. 1 kodeksu pracy – jest niemożliwe, ponieważ nie jest spełniona pierwsza z wymienionych w nim przesłanek – warunki pracy (w wysokich temperaturach) nie są niezgodne z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy.

Zmiana klimatu i występujące coraz częściej fale upałów – wymuszają na ustawodawcy zmianę przepisów BHP

Z uwagi na obserwowaną w ostatnich latach zmianę klimatu i wynikające z tego faktu coraz częściej występujące wysokie temperatury – w ocenie MRPiPS – konieczna jest zmiana przepisów z zakresu BHP, poprzez dookreślenie maksymalnych temperatur, w jakich dozwolona jest praca w upalne dni. Stało się to przedmiotem projektu rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zmieniającego rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (nr w wykazie prac legislacyjnych MRPiPS: 36), a konkretnie – ostatniej wersji tego projektu (z 30 czerwca 2025 r.). Jak czytamy w jego uzasadnieniu: „praca w upalne dni jest dużym wyzwaniem dla ogółu pracowników. Upał może mieć dla nich negatywne konsekwencje zdrowotne, takie jak omdlenia, udary, odwodnienie, nasilenie problemów układu sercowo-naczyniowego czy chorób nerek. Podczas upałów pracownicy czują się gorzej, mogą mieć problemy z koncentracją, a w konsekwencji może dojść do błędów przy wykonywaniu pracy i wypadków przy pracy. Praca w ekstremalnie wysokiej temperaturze może być także zagrożeniem dla zdrowia, a nawet życia pracowników. Warto podkreślić, iż powyższe powoduje także negatywne konsekwencje dla pracodawców, którzy nie zapewniając pracownikom właściwej dla ich rodzaju pracy temperatury w miejscu pracy, nie mogą w rezultacie liczyć na efektywne oraz terminowe wykonanie przez nich pracy podczas upału.”

Z powyższych względów – „w celu zapewnienia większej ochrony pracowników przed działaniem czynników atmosferycznych, a także zmniejszenia liczby ewentualnych wypadków przy pracy oraz zwiększenia przejrzystości regulacji w tej materii, niezbędne stało się przeprowadzenie odpowiednich zmian legislacyjnych mających na celu dostosowanie obowiązujących przepisów prawnych do zaistniałych zmian klimatycznych”.

Zgodnie z projektem – MRPiPS proponuje, aby do obowiązującego rozporządzenia o BHP, dodać par. 30a, obejmujący następujące zmiany:

1. Zapewnienie przez pracodawcę w pomieszczeniach pracy temperatury nie wyższej niż 35 st. C, chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają.
2. Zapewnienie przez pracodawcę, aby prace na otwartej przestrzeni, związane z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal u mężczyzn i 1000 kcal u kobiet, wykonywane były przy temperaturze nie wyższej niż 32 st. C, chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają.
3. Zobowiązanie pracodawcy do podjęcia działań w przypadku, gdy temperatura w pomieszczeniu pracy, z uwagi na warunki atmosferyczne, przekroczy 28 st. C, a przy pracach związanych z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal u mężczyzn i 1000 kcal u kobiet – 25 st. C, tj.:
   1. zapewnienia odpowiednich rozwiązań technicznych obniżających tę temperaturę (chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają), które polegać mogą m.in. na zapewnieniu w miejscu pracy:
      1. wentylacji naturalnej, mechanicznej, indywidualnej (na stanowisku pracy),
      2. klimatyzacji,
      3. rolet okiennych, zewnętrznych żaluzji przeciwsłonecznych,
      4. systemów ochrony przeciwsłonecznej,
      5. odblaskowych lub pochłaniających ciepło osłon lub barier,
      6. nieodblaskowych/matowych powierzchni w celu uniknięcia odbicia promieni UV na stanowisku pracy,
      7. umieszczaniu stanowisk pracy z dala od bezpośredniego światła słonecznego i/lub
      8. na korzystaniu z urządzeń lub innego sprzętu w celu ograniczenia pracy fizycznej (np. z wózków widłowych);
   2. jeżeli obniżenie temperatury nie jest możliwe – zastosowania odpowiednich rozwiązań organizacyjnych minimalizujących wpływ temperatury na zdrowie pracowników – uzależnionych od warunków i specyfiki pracy, które mogą polegać m.in. na:
      1. stosowaniu dodatkowych przerw w pracy (art. 145 par. 1 kodeksu pracy),
      2. wprowadzeniu pracy zmianowej (art. 146 kodeksu pracy),
      3. zapewnieniu pracownikom odpoczynku w klimatyzowanym pomieszczeniu czy
      4. zapewnieniu pracowniom odpoczynku w zacienionym miejscu.
4. Zobowiązanie pracodawcy do podjęcia odpowiednich rozwiązań organizacyjnych w przypadku pracy na otwartej przestrzeni przy temperaturze powyżej 25 st. C.
5. Zobowiązanie pracodawcy do podjęcia konsultacji stosowanych rozwiązań organizacyjnych z pracownikami oraz po zasięgnięciu opinii lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami.

Ważne

W przypadku, gdy, z powodu warunków atmosferycznych, zostaną przekroczone progi temperaturowe określone w pkt 1 i 2 powyżej (tj. odpowiednio 35 st. C w pomieszczeniach i 32 st. C na otwartej przestrzeni) – pracodawca zobowiązany jest wstrzymać wykonywanie pracy przez pracowników (poza ściśle określonymi wyjątkami). Jeżeli progi te będą przekroczone przez cały dzień pracy – pracodawcy nie pozostaje wówczas nic innego, jak zwolnić pracowników do domów. Jeżeli jednak ww. progi temperaturowe przekroczone są tylko przez określony czas (np. 2 godziny w ciągu dnia pracy) – wówczas obowiązek pracodawcy wstrzymania prac z powodu ww. przekroczeń – dotyczy tylko tego czasu w którym występują przekroczenia (tych 2 godzin), a nie całego dnia pracy.

Progi maksymalnej temperatury, powyżej której wykonywanie pracy miałoby być zakazane – zostały określone przez MRPiPS na podstawie przeprowadzonych przez Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy (CIOP-PIB) symulacji komputerowych temperatury, przy której praca może stanowić, dla przeciętnego pracownika, nadmierne obciążenie cieplne. Takie same progowe wartości wynikają również z opracowania Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi.

Wprowadzenie powyższych zmian w rozporządzeniu o BHP – jak argumentuje MRPiPS – ma pozwolić na wykonywanie przez pracowników bezpiecznej pracy, a także jest ważne z punktu widzenia dbałości o zdrowie i bezpieczeństwo pracowników w miejscu pracy w sytuacji, gdy temperatura osiągnie określone powyżej wartości.

Nie wszyscy pracownicy będą jednak chronieni przed pracą w wysokich temperaturach – MRPiPS przewidziało bowiem wyjątki

Należy również podkreślić, że progi temperaturowe, powyżej których – zgodnie z projektem rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zmieniającego rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy – prace w pomieszczeniach oraz na otwartej przestrzeni, powinny zostać wstrzymane przez pracodawcę, nie dotyczą jednak następujących rodzajów prac:

• w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii (art. 151¹⁰ pkt 1 kodeksu pracy),
• w ruchu ciągłym (art. 151¹⁰ pkt 2 Kodeksu pracy),
• w transporcie i w komunikacji (art. 151¹⁰ pkt 5 kodeksu pracy),
• w zakładowych strażach pożarnych i w zakładowych służbach ratowniczych (art. 151¹⁰ pkt 6 kodeksu pracy),
• przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób (art. 151¹⁰ pkt 7 kodeksu pracy),
• w rolnictwie i hodowli (art. 151¹⁰ pkt 8 kodeksu pracy);
• w gastronomii (art. 151¹⁰ pkt 9 lit. c kodeksu pracy),
• w zakładach hotelarskich (art. 151¹⁰ pkt 9 lit. d kodeksu pracy),
• w jednostkach gospodarki komunalnej (art. 151¹⁰ pkt 9 lit. e kodeksu pracy),
• w zakładach opieki zdrowotnej i innych placówkach służby zdrowia przeznaczonych dla osób, których stan zdrowia wymaga całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych (art. 151¹⁰ pkt 9 lit. f kodeksu pracy),
• w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej oraz jednostkach organizacyjnych wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej zapewniających całodobową opiekę (art. 151¹⁰ pkt 9 lit. g kodeksu pracy),
• w zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, oświaty, turystyki i wypoczynku (art. 151¹⁰ pkt 9 lit. h kodeksu pracy),
• w instytucjach opieki nad dziećmi do lat 3 (żłobki, klub dziecięcy, dzienny opiekun),
• służby funkcjonariuszy i żołnierzy.

Maksymalna temperatura w miejscu pracy – kiedy nowe przepisy mają wejść w życie?

Zgodnie z par. 2 projektowanego rozporządzenia – nowe przepisy, wprowadzające maksymalne progi temperaturowe (spowodowane warunkami atmosferycznymi), powyżej których – wykonywanie pracy (odpowiednio w pomieszczeniach, jak i na otwartej przestrzeni) – będzie zakazane – mają wejść w życie z dniem 1 stycznia 2027 r. Na dzień dzisiejszy – zakończył się etap opiniowania projektu, jego uzgodnień i konsultacji publicznych, w wyniku których powstała jego kolejna wersja (z 30 czerwca br.), uwzględniająca opisane powyżej zmiany.

Po zmianach – za zmuszanie pracowników do pracy w upały, pracodawcy grozić będzie kara nawet 3 lat pozbawienia wolności

Jeżeli projektowane przez MRPiPS rozporządzenie zostanie przyjęte, a wynikające z niego zmiany wejdą w życie – latem 2027 r. – za zmuszanie pracowników do pracy w temperaturach, które z uwagi na warunki atmosferyczne, przekraczać będą progi:

• 35 st. C – w przypadku pracy w pomieszczeniach i odpowiednio
• 32 st. C – w przypadku pracy na otwartej przestrzeni, przy pracach związanych z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal u mężczyzn i odpowiednio – 1000 kcal u kobiet,

pracodawcy grozić będzie odpowiedzialność karna (przewidziana w art. 220 kodeksu karnego) i kara do 3 lat pozbawienia wolności – za niedopełnienie obowiązków wynikających z przepisów BHP, przez które naraża pracowników na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (gdyż takim niewątpliwie jest – zmuszanie pracowników do pracy w ekstremalnie wysokich temperaturach).

Z art. 283 kodeksu pracy wynika natomiast ponadto, iż – pracodawca, który nie przestrzega przepisów lub zasad BHP, podlega karze grzywny od 1000 zł do nawet 30 000 zł.

Podstawa prawna:

• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26.09.1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz. U. z 2003 r., nr 169, poz. 1650 z późn. zm.)
• Projekt rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (nr w wykazie prac legislacyjnych MRPiPS: 36)
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28.05.1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (Dz.U. z 1996 r., nr 60, poz. 279 z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 26.06.1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 277)
• Ustawa z dnia 6.06.1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 383)

infor.pl