Czy życie zaczyna się po 50-tce? Jedni powiedzą tak, drudzy powiedzą nie. Tak czy inaczej od 1 czerwca 2025 r. opłaca się zatrudniać 50-latków i seniorów. To ważne, bo przyjmuje się, że w najtrudniejszej sytuacji na rynku pracy znajdują się: kobiety, osoby długotrwale bezrobotne, osoby o niskich kwalifikacjach, osoby z niepełnosprawnościami i właśnie osoby w wieku 50 lat i więcej. Aż 63% bezrobotnych w wieku 50+ stwierdziło, że główną przeszkodą w znalezieniu przez nich pracy jest wiek. Z drugiej strony Główny Urząd Statystyczny podaje, że obecnie co czwarta osoba w wieku produkcyjnym przekroczyła 50. rok życia. Liczba aktywnych na rynku pracy 50-latków stale rośnie i do 2030 roku może stanowić nawet jedną trzecią osób aktywnych zawodowo, dane za 2024. Pomimo tego, na polskim rynku pracy wciąż ma miejsce ageizm. Dofinansowanie do wynagrodzenia i zmiany w zatrudnianiu osób po 50. roku życia. Tak, to możliwe. Wszystko to dlatego, że dotychczasowe regulacje obowiązywały już od 20 lat, co sprawiło, że od 2004 r. było 200 nowelizacji ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Czas na zmiany, w tym zmiany w zatrudnianiu osób po 50. roku życia. Rozwijający i zmieniający się rynek pracy wymusił wręcz sam opracowanie nowych regulacji, które będą odpowiadać na aktualne potrzeby osób poszukujących pracy, bezrobotnych oraz przedsiębiorców. Istnieje konkretna grupa podmiotów, które otrzymają spore wsparcie. Co zatem nas czeka w 2025 r., 2026 i w latach kolejnych?

50 - latkowie na rynku pracy

Główny Urząd Statystyczny podaje, że obecnie co czwarta osoba w wieku produkcyjnym przekroczyła 50. rok życia. Liczba aktywnych na rynku pracy 50-latków stale rośnie i do 2030 roku może stanowić nawet jedną trzecią osób aktywnych zawodowo, dane za 2024. Wydaje się, że nie inaczej będzie to wyglądało w 2025 r. Z drugiej strony mówi się wykluczeniu społecznym, czy zawodowym 50-latków. Przecież to nie są osoby starsze, one świetnie poradzą sobie ze zmianami technologicznymi, trzeba im tylko pokazać, wytłumaczyć. Trzeba dać szansę.

Życie zaczyna się po 50-tce. Czas na przekwalifikowanie się

W Polsce, szczególnie w dużych miastach jest wiele miejsc, w których realizowane są programy czy projekty aktywizacji zawodowej niepracujących, np. kobiet powyżej 50 roku życia. Zwykle takie inicjatywy mają charakter prospołeczny i niekomercyjny – co jest szansą dla bezrobotnych kobiet powyżej 50 roku życia na podniesienie lub zmianę kwalifikacji zawodowych, a w efekcie znalezienie zatrudnienia. W ramach projektu uczestniczki mają okazję otrzymywać:

• wsparcie psychologiczno – zawodowe,
• szkolenia zawodowe z uzyskaniem certyfikatu,
• trzy miesięczne staże zawodowe w firmach,
• wsparcie pośrednika pracy w poszukiwaniu zatrudnienia.

Te osoby mają pierwszeństwo w pomocy na rynku pracy

Dziwi fakt, że tak resort pracy tak mało mówi i pisze o jakże ważnej ustawie z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. z 2025 r. poz. 620). Trzeba wiedzieć, że na mocy ww. ustawy pierwszeństwo w skierowaniu do udziału w formach pomocy (różnych) przysługuje:

1. bezrobotnym posiadającym Kartę Dużej Rodziny, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny;
2. bezrobotnym powyżej 50. roku życia;
3. bezrobotnym bez kwalifikacji zawodowych;
4. bezrobotnym niepełnosprawnym;
5. długotrwale bezrobotnym;
6. bezrobotnym i poszukującym pracy, będącym osobami do 30. roku życia;
7. bezrobotnym samotnie wychowującym co najmniej jedno dziecko.

Ważne

Ustawa zmieniająca zasady na rynku pracy weszła w życie 1 czerwca 2025 r.

Zmiany dla 50-latków. Od 1 czerwca 2025 r.: dofinansowanie do wynagrodzeń i nowe zasady w zatrudnianiu

Przyszedł czas na zmiany dla osób, które ukończyły 50. rok życia oraz dla emerytów, którzy wciąż sobie dorabiają. To grupy społeczne, które nie powinny być wykluczone z rynku pracy, a wręcz przeciwnie, powinno promować się zatrudnianie ich na preferencyjnych warunkach, ale też z korzyściami dla pracodawców. Tak, aby przysłowiowy wilk był syty i owca cała. Karygodne są bowiem sytuacje zwalniania osób 60+ tuż przed osiągnięciem ochrony w wieku przedemerytalnym, czy też niezatrudnianie osób 50+ i dyskryminowanie ze względu na wiek, tzw. ageizm. Jak podaje InforLEX: 52-letni kandydat do pracy otrzymuje w Polsce ponad dwa razy mniej zaproszeń na rozmowę kwalifikacyjną niż 28-latek o identycznych kompetencjach. To dyskryminacja i ekonomiczny absurd. Liczba osób w wieku produkcyjnym w Polsce maleje dramatycznie szybko: dekadę temu było ich 24 mln, w 2023 r. już tylko 22 mln.

Nowe zasady zatrudniania w 2025 r., w 2026 r. i latach kolejnych

Nie tylko dla 50-latków, ale i dla wielu innych grup zmieniają się zasady zatrudniania na 2025 r. i lata kolejne. To będzie prawdziwa rewolucja na rynku pracy, bo trzeba poukładać na nowo pewne instytucje wspomagające zatrudnienie.

Zmiany dla 50-latków. Dofinansowanie do wynagrodzeń i nowe zasady w zatrudnianiu. Ustawa weszła w życie

Ustawa reguluje zadania państwa w zakresie aktywności zawodowej, wspierania zatrudnienia oraz rynku pracy. Chodzi o to, aby instytucje rynku pracy działały efektywnie, aby było niskie bezrobocie i aby tym samym gospodarka naszego kraju prężnie się rozwijała.

Będzie opłacało się zatrudniać 50-latków i seniorów w 2025 r. i w latach kolejnych

Już niedługo ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2024 r. poz. 475, z późn. zm.) nie będzie obowiązywała. Zastępują ją właśnie ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (dalej jako: ustawa). Dotychczasowe regulacje obowiązywały już od 20 lat, co sprawiło, że od 2004 r. było 200 nowelizacji. Czas na zmiany, w tym zmiany w zatrudnianiu osób po 50. roku życia. Rozwijający i zmieniający się rynek pracy wymusił wręcz sam opracowanie nowych regulacji, które będą odpowiadać na aktualne potrzeby osób poszukujących pracy, bezrobotnych oraz przedsiębiorców. Konieczne jest jednocześnie wprowadzenie regulacji, które zwiększą efektywność działania publicznych służb zatrudnienia w zakresie świadczenia usług dla klientów.

Zobacz również:

• Multigeneracja i ageizm na rynku pracy

Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia

Ustawa ma m. in na celu:

1. wprowadzenie możliwości dofinansowania zatrudnienia emeryta
2. dofinansowania dla przedsiębiorców i ulgi
3. zmiany w urzędach pracy
4. umożliwienie rejestracji w urzędach pracy rolnikom
5. objęcie priorytetową pomocą bezrobotnych z rodzin wielodzietnych oraz osób samotnie wychowujących dzieci
6. zwiększenie efektywności i dostępności Krajowego Funduszu Szkoleniowego
7. wprowadzenie pożyczki edukacyjnej w wysokości do 400 proc. przeciętnego wynagrodzenia.

Dofinansowanie do wynagrodzenia i zmiany w zatrudnianiu osób po 50. roku życia.

Jak czytamy w informacji z resortu pracy: "Wprowadzenie nowych instrumentów dla pracodawców chcących zatrudniać osoby w wieku poprodukcyjnym (emerytów) i wspieranie tym samym aktywizacji osób w wieku starszym - aktualnie brak jest możliwości wsparcia przez urzędy pracy osób które osiągnęły wiek emerytalny, a chciałyby pozostać aktywne na rynku pracy. Tymczasem coraz więcej emerytów pracuje.

Zasiłek dla bezrobotnych nawet 365 dni!

Jeżeli osoby bezrobotne mają powyżej 50. roku życia i posiadają jednocześnie co najmniej 20-letni okres uprawniający do zasiłku okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych dla tych osób wynosić będzie 365 dni. Okres pobierania zasiłku przez bezrobotnego nie ulegnie zmianie, jeżeli w okresie jego pobierania nastąpi zmiana miejsca zamieszkania bezrobotnego.

Jakie są programy dla bezrobotnych 50+?

Wprawdzie na bazie dotychczas obowiązujących przepisów funkcjonowały pewne programy i dofinansowania dla 50 latków, ale nie w takim kształcie jak będzie to obowiązywało.

Ważne

Ustawa wprowadza możliwość uzyskania przez przedsiębiorcę dofinansowania za zatrudnienie emeryta (osoby, która ukończyła 60 lat – w przypadku kobiety lub 65 lat – w przypadku mężczyzny), który zrejestrował się w powiatowym urzędzie pracy jako poszukujący pracy. Wysokość dofinansowania będzie wynosić maksymalnie do 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie.

Umowa z pracodawcą lub przedsiębiorcą będzie zawierana na okres do 12 miesięcy, przy czym dofinansowanie będzie przysługiwało co drugi miesiąc (za każdy miesiąc refundowanego zatrudnienia pracodawca lub przedsiębiorca będzie obowiązany w kolejnym miesiącu zatrudniać seniora na własny koszt, czyli 1 miesiąc wsparcie z urzędu pracy, kolejny zatrudnienie na własny koszt, następnie wsparcie z urzędu pracy itp.).".

Przepisu ustawy wskazują, że starosta może, na podstawie zawartej umowy, przyznać pracodawcy lub przedsiębiorcy dofinansowanie wynagrodzenia za zatrudnienie skierowanego:

• bezrobotnego, który ukończył 50. rok życia, a nie ukończył 60 lat – w przypadku kobiety lub 65 lat – w przypadku mężczyzny,
• poszukującego pracy, który ukończył 60 lat – w przypadku kobiety lub 65 lat – w przypadku mężczyzny

– o ile nie był on zatrudniony lub nie wykonywał innej pracy zarobkowej u tego pracodawcy, bezpośrednio przed zarejestrowaniem jako bezrobotny albo poszukujący pracy.

Dofinansowanie wynagrodzenia przysługuje w kwocie określonej w umowie, nie wyższej jednak niż połowa minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie obowiązującego w dniu zawarcia umowy, za każdego zatrudnionego bezrobotnego albo poszukującego pracy. Na chwilę obecną maksymalna kwota dofinansowania wynosi więc 2333 zł. Warunki umowne będą wskazywały, że pracodawca lub przedsiębiorca utrzymuje w zatrudnieniu: bezrobotnego przez okres kolejnych 6 miesięcy, a poszukującego pracy przez okres kolejnego 1 miesiąca. W przypadku niewywiązania się z warunku oraz nieutrzymania zatrudnienia w okresie przysługiwania dofinansowania wynagrodzenia pracodawca lub przedsiębiorca zwraca otrzymane środki wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od całości kwoty otrzymanych środków od dnia otrzymania pierwszego dofinansowania wynagrodzenia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty.

Jakie korzyści płyną z zatrudnienia pracownika 50+?

O problemach dojrzałych pracowników, dyskryminacji ze względu na wiek i stereotypach, a także o korzyściach z budowania zespołów wielopokoleniowych rozmawiano z Agnieszką Kaszubską, psycholog pracy w Głównym Inspektoracie Pracy. Podkreślała ona w rozmowie z grudnia 2024 r., że: "Pracownicy 50+ to pracownicy z pokolenia, o którym mówi się, że żyje, by pracować. Zastanawiając się na korzyściami z zatrudnienia pracownika 50+ trzeba skierować uwagę na pozytywne stereotypy o tej grupie wiekowej. W opracowaniu Centralnego Instytutu Ochrony Pracy – Państwowego Instytutu Badawczego „Stereotypy związane z wiekiem a funkcjonowanie zawodowe pracowników 50+” wskazano, że osoby z tej grupy wiekowej postrzegane są jako bardziej życzliwe, przyjacielskie, szczere, posiadające większe umiejętności interpersonalne niż młodsi pracownicy. Poza tym często są to osoby dyspozycyjne, z dużym doświadczeniem życiowym i zawodowym, wytrwałe, niepoddające się w obliczu trudności, terminowe, zaangażowane i lojalne wobec pracodawcy. Zatrudnienie pracownika 50+ niesie za sobą również korzyści finansowe. Mam na myśli na przykład program dofinansowania wynagrodzenia za zatrudnienie bezrobotnego w wieku 50+ maksymalnie do 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie. Dofinansowanie takie przysługuje na okres 12 miesięcy w przypadku zatrudnienia bezrobotnego w przedziale wiekowym 50-60 lat oraz 24 miesięcy w przypadku zatrudnienia bezrobotnego, który ukończył 60 lat.".

Jaki jest główny cel dofinansowania wynagrodzenia za zatrudnienie bezrobotnego, który ukończył 50 rok życia i kto może je otrzymać?

Celem dofinansowania pracodawcy wynagrodzenia za zatrudnienie bezrobotnego, który ukończył 50 rok życia jest zachęcenie pracodawców do zatrudniania bezrobotnych w tej grupie wiekowej. Dofinansowanie może otrzymać pracodawca albo przedsiębiorca. Chodzi też o to, aby 50-latkowie nie pozostawali długo na rynku bez pracy, ponieważ brakuje w większości tylko kilka-kilkanaście lat do osiągnięcia wieku emerytalnego.

Dyskryminacja osób 50+ na rynku pracy ze względu na wiek

W Polsce wciąż ma miejsce ageizm, czyli dyskryminacja ze względu na wiek. Jest to zjawisko polegające na wykorzystywaniu wieku jako podstawy do niesprawiedliwego, nierównego kategoryzowania ludzi, w sposób który prowadzi do ich odmiennego traktowania. W świetle badań Polskiego Instytutu Ekonomicznego ageizm na rynku pracy w odniesieniu do osób dojrzałych i starszych przejawia się przede wszystkim w:

• pomijaniu w procesie rekrutacji do pracy ofert od osób dojrzałych i starszych,
• traktowaniu osób dojrzałych i starszych jako pierwszych do zwolnienia z pracy,
• pomijaniu dojrzałych i starszych pracowników przy awansach, premiach, możliwościach rozwoju zawodowego,
• niedostosowaniu czasu i warunków pracy do potrzeb i możliwości dojrzałych i starszych pracowników,
• mobbingu ze strony pracodawców i młodszych pracowników,
• automatycznym zwalnianiu pracowników wraz z osiągnięciem przez nich wieku emerytalnego.

PIP o 50-latkach

Jak podaje PIP: W raporcie Polskiego Instytutu Ekonomicznego „Dyskryminacja ze względu na wiek na polskim rynku pracy – diagnoza” wskazano, że średni wskazany wiek, w którym ludzie przestają być określani jako młodzi, rośnie wraz z wiekiem osoby pytanej. Dla 40-latków młoda osoba to osoba do 41. roku życia, dla 50-latków młodość kończy się średnio w 45. roku życia, dla 60-latków – to 48, a dla 70-latków – 50 lat. Podobnie sytuacja wygląda w przypadku określenia starości – w zależności od wieku osoby pytanej jest ona określana w przedziale między 64. a 71. rokiem życia. Dyskryminacji ze względu na wiek doświadczają osoby starsze oraz młodsze, te, które dopiero wchodzą na rynek pracy. Po drugie, na ageizm można patrzeć z trzech różnych perspektyw: z perspektywy organizacji (ageizm instytucjonalny), gdy organizacja poprzez swoją strukturę, kulturę, wartości, regulacje wewnętrzne przyczynia się do gorszego traktowania osób starszych lub młodszych; z perspektywy relacji międzyludzkich, czyli tego, jaki mamy stosunek do ludzi w innym wieku, jak ich traktujemy, jak o nich myślimy. Często jego źródłem jest stereotypowe myślenie; z perspektywy indywidualnej, czyli jak dana osoba myśli o sobie i jak siebie ocenia przez pryzmat swojego wieku.

Częste L4 dla 50-latków

Obawy związane z absencją chorobą starszego pracownika również nie są uzasadnione. Z raportu ZUS „Absencja chorobowa w 2023 r.” wynika, że najdłużej na zwolnieniach lekarskich przebywali ubezpieczeni w wieku pomiędzy 30 a 39 rokiem życia, odsetek liczby dni absencji wyniósł 26,9%. Dla porównania dla przedziału wiekowego 50-59 lat wskaźnik ten wynosił 21,7%, a dla przedziału wiekowego 60-64 lata już tylko 7,7%.

63% bezrobotnych w wieku 50+ stwierdziło, że główną przeszkodą w znalezieniu przez nich pracy jest wiek

Jak czytamy w komunikacje RPO: Temat dyskryminacji na rynku pracy ze względu na wiek pojawił się już w 2007 r. w badaniu przeprowadzonym przez Akademię Rozwoju Filantropii w Polsce, gdzie aż 63% bezrobotnych w wieku 50+ stwierdziło, że główną przeszkodą w znalezieniu przez nich pracy jest wiek, przy jednoczesnej deklaracji pracodawców (61%), że wiek przy zatrudnieniu nie ma dla nich znaczenia, a 66% pracodawców deklarowało, chęć zatrudnienia starszych pracowników. Głównym powodem dyskryminacji z względu na wiek był szeroko rozpowszechniony stereotyp, że pracownicy 50+ to osoby mające problemy zdrowotne, niskie kwalifikacje zawodowe, brak znajomości języków obcych i nowych technologii, a także wysokie oczekiwania płacowe. Więcej informacji wraz z wynikami badań można znaleźć w publikacji „Rynek pracy a osoby bezrobotne 50+. Bariery i szanse”.

Wszelkiego rodzaju negatywne zjawiska - od nieszczęścia po lęki i rozpacz - szczytują w okolicach 50. roku życia

Jak podaje interia.pl: "David Blanchflower z Dartmouth College odkrył, że wszelkiego rodzaju negatywne zjawiska - od nieszczęścia po lęki i rozpacz - szczytują w okolicach 50. roku życia. To pokrywa się z teorią "U-bend of life", która sugeruje, że ludzie są szczęśliwi będąc młodymi i starszymi, ale nieszczęśliwi w wieku średnim.", za The Economist"© The Economist Newspaper Limited, London, 2025.

Brak wymogu opłacania składek za 50-latków w 2025 r.

Pracodawcy nie opłacają obowiązkowych składek na Fundusz Pracy przez okres 12 miesięcy, począwszy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę, za osoby zatrudnione, które ukończyły 50. rok życia i w okresie 30 dni przed dniem zatrudnienia pozostawały w ewidencji bezrobotnych PUP.

Jak będzie w 2026 i 2027 r.?

Na chwile obecną wydaje się, że regulacja jest kompletna i będzie obowiązywała w 2026 r. i 2027 r. oraz latach kolejnych w takie wersji, jak teraz uchwalona.

Ze wsparcia w zatrudnianiu seniorów nie będzie mógł skorzystać pracodawca, u którego senior był zatrudniony lub dla którego wykonywał inną pracę zarobkową bezpośrednio przed zarejestrowaniem jako poszukujący pracy. Powyższe rozwiązanie ma celu ograniczenie ryzyka ewentualnych nadużyć w zakresie możliwości uzyskania dofinansowania z powiatowych urzędów pracy przez przedsiębiorców za zatrudnienie seniora. Z uwagi na trudną sytuację materialną osób starszych, wsparcie będzie mogło być kierowane także do osób z ustalonym prawem do emerytury czy renty.

Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. z 2025 r. poz. 620)

infor.pl

Zgodnie z ustawą z dnia 9.11.1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych – każdy ma prawo do życia w środowisku wolnym od dymu tytoniowego, pary z papierosów elektronicznych i substancji uwalnianych za pomocą nowatorskich wyrobów tytoniowych. Dym tytoniowy wdychany przez biernego palacza (tzw. dym bocznego strumienia), zawiera od 5 do 15 razy więcej tlenku węgla i od 2 do 20 razy więcej nikotyny niż dym wdychany przez osobę faktycznie palącą papierosa, co skutkuje jego większą toksycznością. Ochrona osób niepalących i realizacja prawa do życia w środowisku wolnym od dymu tytoniowego – odbywa się poprzez wprowadzanie zakazów palenia w przestrzeni publicznej. Co na ten temat mówią przepisy i jakie zmiany wchodzą w życie 1 lipca 2025 r.? Czy będą to wakacje wolne od dymu tytoniowego?

Epidemia palenia tytoniu jednym z największych zagrożeń zdrowia publicznego nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie

Epidemia palenia tytoniu jest jednym z największych zagrożeń dla zdrowia publicznego. Tylko w Polsce, z powodu palenia papierosów, co roku umiera około 70 tysięcy osób, co stanowi 17% wszystkich zgonów w naszym kraju. W skali światowej, liczby te są jeszcze bardziej zatrważające – z powodu chorób odtytoniowych, umiera rokrocznie ponad 8 milionów ludzi. Szacuje się ponadto, że 9 na 10 osób, u których doszło do rozwoju raka płuc – jest palaczami lub było nimi w przeszłości. Tego nowotworu – tylko w Polsce – diagnozowanych jest co roku ponad 20 tys. przypadków. Chorobę powoduje długotrwałe narażenie na dym papierosowy, dlatego im wcześniej zrezygnuje się z palenia – tym mniejsze jest ryzyko zachorowania. Palenie tytoniu oceniane jest jako najgroźniejszy, a zarazem – możliwy do wyeliminowania czynnik rakotwórczy.

Uzależnienie od nikotyny jest chorobą, dlatego rzucanie palenia nie zawsze przebiega łatwo. Istnieje jednak kilka metod pomagających rzucić palenie, m.in. porady specjalistów, poradnictwo indywidualne i grupy wsparcia oraz leczenie farmakologiczne w celu przezwyciężenia uzależnienia od nikotyny.¹

Bierni palacze nawet 20 razy bardziej narażeni na toksyczność dymu tytoniowego z papierosów

Choć nie każdy zdaje sobie z tego sprawę, a przynajmniej tak wynika z obserwacji wielu sytuacji życia codziennego, w których np. rodzice decydują się na palenie papierosów w bliskiej odległości od swoich (nawet bardzo małych) dzieci – palenie bierne, jest jeszcze bardziej toksyczne, niż palenie czynne! Na czym więc ono dokładnie polega?

O biernym paleniu mówi się wówczas, kiedy osoba – zwłaszcza niepaląca – jest narażona na wdychanie dymu pochodzącego ze spalania tytoniu oraz dymu wydychanego przez osobę palącą. Dym tytoniowy znajdujący się w otoczeniu, ma dwie składowe: dym bocznego strumienia pochodzący bezpośrednio z palącego się papierosa i dym głównego strumienia, czyli wydychany z płuc przez osobę palącą tytoń.² Dym bocznego strumienia, zawiera od 5 do 15 razy więcej tlenku węgla i od 2 do 20 razy więcej nikotyny niż dym wdychany przez palacza, co skutkuje jego większą toksycznością.³

Wdychanie dymu wydychanego przez palaczy, zwiększa u osób niepalących ryzyko wystąpienia raka płuc i chorób serca (np. choroby niedokrwiennej serca). Badania epidemiologiczne wskazują ponadto, że wdychanie dymu przez osoby niepalące, stanowi w Polsce jedną z głównych przyczyn przedwczesnej umieralności dorosłych. Szacunki z 2002 r. pokazały, że z powodu wdychania dymu tytoniowego, zmarło w tym czasie co najmniej 1826 niepalących Polaków, z czego 933 na niedokrwienną chorobę serca, 692 na udar mózgu, 128 na raka płuc, a 73 na przewlekłą nienowotworową chorobę układu oddechowego.⁴

Najbardziej narażone na negatywne skutki dla zdrowia, wynikające z wymuszonego narażenia na dym tytoniowy, są dzieci. Bycie biernymi palaczami skutkuje u nich wzrostem ryzyka niższej masy urodzeniowej, zakażeń dróg oddechowych, upośledzenia funkcji płuc, nawracających chorób ucha, ataków astmy, czy nawet nagłego zgonu niemowlęcia.⁵

Warto również mieć świadomość, że problemu tego (narażania osób postronnych na negatywne skutki związane z pozostawaniem biernymi palaczami) nie eliminuje korzystanie z papierosów elektronicznych – wdychanie oparów z e-papierosów, ze względu na zawartą w nich nikotynę, substancje zapachowe i glikol propylenowy, również nie pozostaje bowiem obojętne dla zdrowia osób pozostających w otoczeniu osoby palącej⁶, choć taki stereotyp (o mniejszej, a nawet braku szkodliwości oparów tego pochodzenia) mocno utarł się w środowisku osób palących.

Niestety, według danych WHO – aż 80% palaczy tytoniu, pali w otoczeniu osób niepalących.

Wprowadzanie zakazów palenia papierosów w przestrzeni publicznej jedyną formą ochrony przed biernym paleniem

Na pewno nie raz i nie dwa, przedzierając się przez jakąś z zatoczonych ulic większego miasta, każda osoba niepaląca (bo przede wszystkim niepalący zwracają na to uwagę, a zwłaszcza niepalący, którzy mają małe dzieci) – czuła się, jakby pokonywała istny tor przeszkód, próbując unikać wdychania wszechobecnego dymu tytoniowego (lub próbując nie narażać na jego oddziaływanie swojego dziecka). Głośno wybrzmieć powinno, iż – osobom niepalącym przysługuje prawo do życia w środowisku wolnym od dymu tytoniowego, pary z papierosów elektronicznych i substancji uwalnianych za pomocą nowatorskich wyrobów tytoniowych. Wynika to wprost z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 9.11.1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych.

W jaki sposób ochrona ta jest realizowana? Poprzez wprowadzanie zakazów palenia w przestrzeni publicznej. Niestety, nie ustanowiono ogólnego zakazu palenia papierosów i papierosów elektronicznych w przestrzeni publicznej, jako całości. Ustawodawca, w celu ochrony zdrowia i praw osób niepalących, wprowadził natomiast zakazy palenia w określonych miejscach w przestrzeni publicznej.

Wprowadzając zakazy palenia, ustawodawca posługuje się określeniem „palenie wyrobów tytoniowych”, do których zalicza również palenie:

• nowatorskich wyrobów tytoniowych – czyli wyrobów tytoniowych innych niż papieros, tytoniu do samodzielnego skręcania papierosów, tytoniu fajkowego, tytoniu do fajki wodnej, cygara, cygaretka, zażywanie tytoniu do żucia, tytoniu do nosa lub tytoniu do stosowania doustnego oraz
• papierosów elektronicznych – czyli wyrobów, które mogą być wykorzystywane do spożycia pary zawierającej nikotynę za pomocą ustnika.

Zgodnie z art. 5 ww. ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych – palenie wyrobów tytoniowych, zabronione jest:

1. na terenie zakładów leczniczych podmiotów leczniczych (czyli m.in. w szpitalach oraz na terenie przychodni – zarówno tych publicznych, jak i prywatnych) oraz w pomieszczeniach innych obiektów, w których są udzielane świadczenia zdrowotne,
2. na terenie jednostek organizacyjnych systemu oświaty (czyli m.in. przedszkoli, szkół i placówek opiekuńczo-wychowawczych) oraz jednostek organizacyjnych pomocy społecznej (czyli m.in. ośrodków pomocy społecznej, domów pomocy społecznej),
3. na terenie uczelni,
4. w pomieszczeniach zakładów pracy,
5. w pomieszczeniach obiektów kultury i wypoczynku do użytku publicznego (czyli m.in. w domach kultury oraz ośrodkach sportu i rekreacji),
6. w lokalach gastronomiczno-rozrywkowych,
7. w środkach pasażerskiego transportu publicznego oraz w obiektach służących obsłudze podróżnych (czyli np. na dworcu),
8. na przystankach komunikacji publicznej,
9. w pomieszczeniach obiektów sportowych,
10. w ogólnodostępnych miejscach przeznaczonych do zabaw dzieci (czyli m.in. na placach zabaw i boiskach), jak również
11. w innych pomieszczeniach dostępnych do użytku publicznego (czyli np. w centrach handlowych lub na klatkach schodowych w budynkach mieszkalnych!).

Właściciel lub zarządzający obiektem lub środkiem transportu, w którym obowiązuje zakaz palenia wyrobów tytoniowych i papierosów elektronicznych – obowiązany jest umieścić w widocznych miejscach odpowiednie oznaczenie słowne i graficzne informujące o zakazie palenia wyrobów tytoniowych i palenia papierosów elektronicznych na terenie obiektu lub w środku transportu. Znak graficzny zakazu palenia, przedstawia się w następujący sposób:

Dodatkowo, rada gminy może ustalić, w drodze uchwały, inne niż wymienione powyżej miejsca użytku publicznego, jako strefy wolne od dymu tytoniowego.

Od ogólnie przyjętych zakazów – obowiązują jednak pewne wyjątki. Palenie wyrobów tytoniowych jest dozwolone, w wyznaczonych do tego celu palarniach:

• w domach pomocy społecznej oraz domach spokojnej starości,
• w całodobowych oddziałach psychiatrycznych (z wyłączeniem oddziałów dysponujących warunkami wzmocnionego i maksymalnego zabezpieczenia),
• w hotelach,
• w obiektach służących obsłudze podróżnych, czyli na dworcach i lotniskach,
• na terenie uczelni,
• w pomieszczeniach zakładów pracy oraz
• w lokalach gastronomiczno-rozrywkowych.

Właściciel lokalu gastronomiczno-rozrywkowego, może ponadto wyłączyć spod zakazu palenia jedno zamknięte pomieszczenie konsumpcyjne, jeżeli jest ono wyposażone w wentylację zapewniającą, że dym tytoniowy nie będzie przenikał do innych pomieszczeń.

Od 1 lipca 2025 r. kolejne zakazy palenia papierosów w przestrzeni publicznej, ale we Francji – jeżeli wybierasz się na wakacje do tego kraju, dym tytoniowy nie uraczy Cię już m.in. na plaży czy w parku

Z uwagi na fakt, iż we Francji, z powodu powikłań spowodowanych paleniem, rokrocznie umiera aż 75 tys. osób (to ponad 200 zgonów dziennie) – francuski ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie kolejnych zakazów palenia w przestrzeni publicznej. Od 1 lipca 2025 r., we Francji, zakazane będzie palenie wyrobów tytoniowych na plażach, w parkach, obiektach sportowych i przed szkołami. Zakaz, na razie, nie obejmie papierosów elektronicznych. Celem wprowadzenia powyższych zakazów, jest ochrona dzieci przed oddziaływaniem szkodliwego dymu tytoniowego. „Wolność palaczy kończy się tam, gdzie zaczyna się prawo dzieci do oddychania czystym powietrzem. Tam, gdzie są dzieci, tytoń powinien zniknąć” – powiedziała francuska ministra zdrowia Catherine Vautrin i oznajmiła, że jej celem jest, aby dzieci urodzone we Francji w 2025 r. „były pierwszym pokoleniem bez tytoniu”. Tego rodzaju zakazy obowiązują już w niektórych gminach we Francji, ale od lipca br. obejmą terytorium całego kraju.

Na dzień dzisiejszy, w Polsce, na wakacje (i pobyt nad Bałtykiem) wolny od dymu tytoniowego, niestety nie ma co liczyć. Jednak informacja o zakazach wprowadzanych we Francji, może być istotna dla tych osób, które dopiero planują swój letni wypoczynek, a nie tolerują dymu tytoniowego – Francja, w związku z wprowadzanymi tam właśnie ograniczeniami, może okazać się dobrym kierunkiem do spędzenia wakacji (zwłaszcza z dziećmi).

Co grozi łamiącym zakazy palenia papierosów w Polsce?

Wracając na grunt Polski: osoby łamiące zakazy palenia wyrobów tytoniowych, nowatorskich wyrobów tytoniowych lub papierosów elektronicznych, wynikające z ustawy z dnia 9.11.1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych – dopuszczają się wykroczenia, za które grozi im grzywna w wysokości do 500 zł. Grzywna ta, może zostać nałożona w formie mandatu karnego przez policjanta lub strażnika miejskiego.

¹ Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Oleśnicy, Światowy Dzień Rzucania Palenia Tytoniu, 15.11.2023 r.

² dr n. med. Aleksandra Piwońska, Zakład Epidemiologii, Prewencji Chorób Układu Krążenia i Promocji Zdrowia, Narodowy Instytut Kardiologii Stefana kardynała Wyszyńskiego, Państwowy Instytut Badawczy, Bierne palenie (https://sercunaratunek.pl/bierne-palenie/)

³ Centrum Onkologii – Instytut, „Jak stworzyć miejsce pracy bez papierosa”, 2005

⁴ Fundacja Promocja Zdrowia, „Smoke Free Partnership. Rozwiać dymną zasłonę. 10 argumentów za Europą wolną od dymu tytoniowego”, 2009

⁵ W. Zatoński, M. Hodge, K. Przewoźniak (red.), „Report on the Effects of Tobacco Health of Polish Children”, Geneva and Health Promotion Foundation, 1999

⁶ CL Marcham, JP Springston, Electronic cigarettes in the indoor environment. Rev Environ Health, 2019

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 9.11.1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1162)

infor.pl

Zmiany dla pracodawców i bezrobotnych obowiązują od 1 czerwca 2025 r. Dotyczą działalności urzędów pracy i wprowadza je ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Jest to zupełnie nowy akt prawny, który zamienia obowiązującą dotychczas (przez ponad 20 lat) ustawę o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Co się zmienia? Jest wiele nowości, które zadowolą osoby korzystające z usług urzędów pracy, m.in. w zasiłku dla bezrobotnych, stypendium stażowym i bonie na zasiedlenie. Oto najważniejsze z nich.

Zmiany dla bezrobotnych od 1 czerwca 2025 r.

Na początek o rejestracji w urzędzie pracy: Osoby, które chciały nabyć status bezrobotnego często skarżyły się, że muszą to zrobić w miejscu (w urzędzie), gdzie mają meldunek. Nowa ustawa wprowadza możliwość rejestracji ze względu na adres zamieszkania (na podstawie oświadczenia osoby rejestrującej się). To większa elastyczność dla osób, które szukają pracy w innej, najczęściej większej, miejscowości niż mają meldunek.

Kolejną ważną zmianą, która na pewno zadowoli osoby zarejestrowane jako bezrobotne, jest zlikwidowanie obowiązkowych wizyt w urzędzie pracy w celu potwierdzenia zdolności i gotowości do podjęcia pracy. Od 1 czerwca 2025 r. to bezrobotny ma obowiązek kontaktować się z pracownikiem urzędu co najmniej raz na 90 dni. Korzystne jest to, że robi to w wybranym przez siebie momencie i ma do wyboru kontakt: osobisty, online i telefoniczny (forma ustalana z pracownikiem urzędu).

Ważne

Należy pilnować tego terminu, bo jeśli przez ten czas (90 dni) bezrobotny nie skontaktuje się z urzędnikiem, zostanie wyrejestrowany.

Pracownik urzędu będzie kontaktował się z bezrobotnym, by informować go o ofertach pracy, szkoleń i innych korzystnych możliwościach, które mogą być dla niego interesujące.

Inną istotną zmianą jest brak sankcji za odmowę przyjęcia oferty pracy. Do tej pory wielu bezrobotnych narzekało na to, że musi przyjąć propozycję pośrednika pracy, bo inaczej dojdzie do wyrejestrowania.

W nowej ustawie pojawił się również przepis, który stanowi, że od 1 czerwca 2025 r. bezrobotny może być w rejestrze urzędu pracy nieprzerwanie maksymalnie przez 3 lata. Po tym terminie zostanie wyrejestrowany na 90 dni.

Zasiłek dla bezrobotnych od 1 czerwca 2025 r.

Od 1 czerwca 2025 r. okres pobierania zasiłku wynosi (podobnie jak dotychczas):

1. 180 dni;
2. 365 dni.

Zmieniają się zasady przyznawania zasiłku na 365 dni. Od 1 czerwca 2025 r. przysługuje on bezrobotnym:

1. niepełnosprawnym,
2. będącym członkami rodzin wielodzietnych posiadających Kartę Dużej Rodziny,
3. powyżej 50 roku życia oraz posiadającym jednocześnie co najmniej łącznie dwudziestoletni staż pracy (okresy określone w ustawie),
4. którzy mają na utrzymaniu co najmniej jedno dziecko w wieku do 18. roku życia, a w przypadku dziecka niepełnosprawnego do 24. roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub uczelni i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, a małżonek bezrobotnego jest także bezrobotny i utracił prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania po dniu nabycia prawa do zasiłku przez tego bezrobotnego,
5. samotnie wychowującym co najmniej jedno dziecko w wieku do 18. roku życia, a w przypadku dziecka niepełnosprawnego do 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub uczelni i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wysokość zasiłku dla bezrobotnych od 1 czerwca

Jeżeli chodzi o kwoty wypłacanego zasiłku, nastąpiła korzystna zmiana dla osób z małym stażem pracy (krótkimi okresami uprawniającymi do zasiłku). Do 1 czerwca 2025 r. obowiązywały 3 stawki 80%, 100% i 120%. Obecnie są już tylko dwie, czyli 100% i 120%. Oznacza to, że osoby, które udokumentują do 20 lat okresów uprawniających do zasiłku otrzymają 100% kwoty zasiłku (dotychczas, aby otrzymać 100% należało udokumentować 5 i więcej lat okresów uprawniających do zasiłku), a osoby ze stażem powyżej 20 lat 120%. Jak to wygląda w liczbach?

Przykład 1

Jeśli bezrobotny rejestruje się od 01.06.2025 r. i ma prawo do zasiłku, otrzyma go przez pierwsze 90 dni w wysokości 1721,90 zł brutto, przez kolejne 90 dni w wysokości 1352,20 zł brutto.

Przykład 2

Jeśli bezrobotny ma minimum dwudziestoletni staż pracy i prawo do zasiłku, otrzyma go przez pierwsze 90 dni w wysokości 2 066,28 zł, przez kolejne dni w wysokości 1 622,64 zł.

Warto wspomnieć o jeszcze jednej korzystnej podwyżce. Chodzi o stypendium stażowe, czyli „wynagrodzenie”, które otrzymują osoby skierowane i odbywające staż z urzędu pracy. Do 1 czerwca 2025 r. wynosiło ono 120% kwoty zasiłku. Obecnie jest to 160%, czyli 2 755,04 zł.

Ważne

Zgodnie z art. 237 nowej ustawy, świadczenia przyznane od 1 czerwca 2025 r. (zasiłki, stypendia, dodatki aktywizacyjne) wypłacane będą wyłącznie na rachunek płatniczy (konto bankowe). Bezrobotni uprawnieni do świadczeń muszą przekazać numer konta bankowego do urzędu.

Kiedy zasiłek dla bezrobotnych nie przysługuje?

W myśl nowych przepisów zasiłek nie przysługuje, gdy bezrobotny przed rejestracją w urzędzie pracy:

• rozwiązał ostatni stosunek pracy lub stosunek służbowy za wypowiedzeniem, chyba że rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego za wypowiedzeniem nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania lub pracownik rozwiązał umowę o pracę w trybie art. 55 § 1 i 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy;
• spowodował rozwiązanie ze swej winy ostatniego stosunku pracy lub stosunku służbowego bez wypowiedzenia.

Przepisu tego nie będzie się stosować w przypadku, gdy ostatni stosunek pracy lub stosunek służbowy nie stanowi podstawy nabycia prawa do zasiłku.

Ważne

Prawo do zasiłku przysługuje na dotychczasowych zasadach, jeśli bezrobotny jest już zarejestrowany, czyli zarejestrował się z prawem do zasiłku przed 1 czerwca 2025 r.

Oferty pracy

Warto również wspomnieć o zmianach w publikacji oraz dostępności ofert pracy. Od czerwca 2025 r. Centralna Baza Ofert Pracy (CBOP), czyli baza, w której publikowane są oferty pracy, została zastąpiona przez aplikację / bazę ofert: ePraca. Od czerwca oferty są dostępne dla wszystkich: zarejestrowanych, niezarejestrowanych, poszukujących pracy, pracujących i szukających innego zatrudnienia.

Bon na zasiedlenie – kluczowa zmiana

Ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia likwiduje też ograniczenie wiekowe w dostępie do cieszącego się dużym zainteresowaniem bonu na zasiedlenie. Dotychczas z bonów (m.in. bonu na zasiedlenie) mogły korzystać jedynie zarejestrowane osoby, które nie ukończyły 30. roku życia. Teraz uprawnieni są wszyscy bezrobotni.

Inne ważne zmiany rynku pracy

Ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia zakłada też:

• wprowadzenie możliwości dofinansowania zatrudnienia emeryta (ze statusem: poszukujący pracy);
• umożliwienie rejestracji w urzędach pracy rolnikom (bez względu na wielkość nieruchomości rolnej);
• objęcie priorytetową pomocą osób bezrobotnych z rodzin wielodzietnych oraz rodziców samotnie wychowujących dzieci.

Źródło:

Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia.

Urząd Pracy m.st. Warszawy.

Powiatowy Urząd Pracy w Złotoryi.

infor.pl