Strona główna » Aktualności » Lawinowo rośnie liczba donosów na pracodawców, szczególnie dotyczących mobbingu

Lawinowo rośnie liczba donosów na pracodawców, szczególnie dotyczących mobbingu

Lawinowo rośnie liczba donosów na pracodawców

W zeszłym roku do Państwowej Inspekcji Pracy Głównego Inspektoratu Pracy wpłynęło ponad 2,6 tys. skarg dotyczących możliwych działań mobbingowych. To o 34% więcej niż rok wcześniej. Zdecydowaną większość stanowiły skargi podpisane. W 2025 roku było ich nieco ponad 2,3 tys., a anonimów – 290. Rok wcześniej było to odpowiednio przeszło 1,7 tys. i 241. W następstwie złożonych skarg inspektorzy PIP w 2025 roku podjęli blisko 1,6 tys. czynności kontrolnych. To o 18,8% więcej niż w 2024 roku, kiedy było ich trochę ponad 1,3 tys. Tylko 129 skarg złożonych w 2025 roku zostało uznanych za zasadne i to o 1,5% mniej niż w 2024 roku – 131.

Mobbing – większa świadomość pracowników

W 2025 roku do Państwowej Inspekcji Pracy Głównego Inspektoratu Pracy wpłynęło dokładnie 2626 skarg dotyczących możliwych działań mobbingowych. To o 34% więcej niż w 2024 roku, kiedy było ich 1959. Dr Leszek Rymarowicz z Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie, długoletni inspektor i nadinspektor pracy PIP, prezes Stowarzyszenia Inspektorów Pracy RP, wśród przyczyn wzrostu liczby skarg wymienia coraz częstsze poruszanie tematyki mobbingu w mediach.

– Było to związane z upublicznieniem propozycji zmian definicji mobbingu w Kodeksie pracy i zmiany uprawnień PIP w tym obszarze. Nie wiem, czy można to utożsamiać bardziej ze wzrostem świadomości społecznej tego problemu, czy raczej ze wzbudzeniem przez przekazy medialne nadziei, iż sprawy mobbingowe, dotychczas trudne i nierozwiązywalne, da się wkrótce sprawnie rozstrzygnąć. Bliższe jest mi to drugie podejście – uzupełnia dr Rymarowicz.

Natomiast Michał Pajdak, wykładowca akademicki i ekspert z platformy ePsycholodzy.pl zwraca uwagę na to, że od kilku lat temat mobbingu jest coraz częściej obecny na szkoleniach HR oraz w komunikacji wewnętrznej firm. Pracownicy lepiej rozpoznają niepożądane zachowania. W tym ujęciu wzrost liczby skarg może być przejawem większej odwagi i gotowości do reagowania.

Więcej mobbingu ze strony pracodawców?

– Jednak nie można wykluczyć, że mamy do czynienia z rzeczywistym nasileniem zjawiska. Zmieniające się warunki pracy – presja wyników, niepewność zatrudnienia, zmiany organizacyjne czy rosnące napięcia w pracy mogą sprzyjać konfliktom i zachowaniom o charakterze mobbingowym. W takim kontekście wzrost liczby skarg odzwierciedlałby realne problemy w organizacjach – zaznacza Michał Pajdak.

Prof. Grażyna Spytek-Bandurska z Uniwersytetu Warszawskiego, członkini Rady Ochrony Pracy przy Sejmie RP, ekspertka Federacji Przedsiębiorców Polskich, stwierdza, że pracownicy mają coraz większą wiedzę na temat swoich praw, co może znajdować odzwierciedlenie w spadku społecznego przyzwolenia na pewne postawy w miejscu pracy. Dla niektórych pracowników stosowanie agresywnych metod motywowania wyczerpuje znamiona nękania.

– W szczególności pokolenie Z nie toleruje stylu zarządzania zbliżonego do mobbingu. Często jest on mylony z konfliktem interpersonalnym lub uprawnionym nadzorem. Dla tej grupy wiekowej kluczowym wyznacznikiem atrakcyjności pracodawcy jest dobrostan psychologiczny. Zdarza się, że skargi do PIP bywają wykorzystywane przez pracowników jako linia obrony przed kwestionowanym zwolnieniem z pracy lub negatywną oceną okresową. Pracownicy decydują się też na formalne interweniowanie na zewnątrz, gdy mechanizmy wewnętrzne mające przeciwdziałać mobbingowi są niewystarczające – wyjaśnia prof. Spytek-Bandurska.

Pracownicy czują się coraz pewniej w dochodzeniu swoich praw

Z danych wynika również, że 89% skarg złożonych w 2025 roku zostało podpisanych przez pracowników oceniających się jako ofiary mobbingu. To delikatny wzrost w stosunku do 2024 roku – 87,7%. Psycholog Michał Murgrabia z platformy ePsycholodzy.pl dodaje, że przewaga skarg podpisanych sugeruje, iż część pracowników czuje się coraz pewniej w dochodzeniu swoich praw i mniej obawia się bezpośrednich konsekwencji. – Anonimowe zgłoszenia często wynikają ze strachu przed przełożonym lub atmosferą w pracy, ale zdarza się też, że ktoś reaguje w imieniu innej osoby. Spadek udziału anonimów można interpretować jako sygnał rosnącej świadomości i odwagi, choć nadal nie oznacza to pełnego poczucia bezpieczeństwa – wyjaśnia Murgrabia.

Z kolie dr Beata Rutkowska, pełnomocniczka Rektora Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu ds. przeciwdziałania mobbingowi, adiunkt w Katedrze Prawa Pracy na Wydziale Prawa i Administracji UMK, przypuszcza, że zdecydowana przewaga skarg podpisanych wynika z rosnącej świadomości prawnej oraz pragmatycznego podejścia osób zgłaszających. Chcą one nie tyle „dać sygnał”, że w ich miejscu pracy dochodzi do mobbingu, co oczekują formalnego wszczęcia postępowania przez PIP. – Warto jednak zauważyć, że część osób składających skargi, mimo podania swoich danych, nie wyraża zgody na informowanie pracodawcy, iż kontrola jest przeprowadzana w następstwie skargi. Taka postawa może negatywnie wpływać na efektywność kontroli – zastrzega dr Rutkowska.

Więcej kontroli PIP dot. mobbingu

Dane pokazują też, że w 2025 roku w następstwie złożonych skarg podjęto dokładnie 1569 czynności kontrolnych. To o 18,8% więcej niż w 2024 roku, kiedy było ich 1321. Zdaniem Michała Pajdaka, ten wzrost należy interpretować jako efekt kilku nakładających się czynników. To naturalna konsekwencja większej liczby skarg wpływających do PIP. Jednak nie jest to jedyny powód. – Wzrost ten może również świadczyć o większej aktywności samej Inspekcji, a także o lepszym ukierunkowaniu działań kontrolnych na obszary ryzyka. Zasadniczo punktem wyjścia dla kontroli są informacje zawarte w zgłoszeniu. Jednak inspektor może rozszerzyć jej zakres, jeśli ujawni inne nieprawidłowości – zaznacza Pajdak.

Do tego dr Leszek Rymarowicz podkreśla, że w praktyce kontrole podejmowane wskutek zgłoszenia możliwości działań mobbingowych zazwyczaj obejmują także inne obszary, np. wynagrodzenia, czas pracy, kary porządkowe, prawidłowość rozwiązania stosunku pracy, wewnątrzzakładowe źródła prawa pracy itd. Inspekcja pracy nie ma jednak uprawnień do stwierdzania, czy dochodziło do mobbingu. To wyłączna kompetencja sądu. – Inspektor pracy może stwierdzić jedynie, czy nie dochodzi do naruszania przepisów prawa pracy wobec pracownika, który uważa, że jest mobbingowany. Nie może jednak dokonać rozstrzygnięcia, czy te naruszenia są mobbingiem albo noszą cechy tego typu działań. Kontrole podejmowane w następstwie powiadomienia o mobbingu wymagają zazwyczaj dłuższego czasu – wyjaśnia dr Rymarowicz.

Mniej skarg zasadnych

W 2025 roku 129 skarg zostało uznanych za zasadne. To o 1,5% mniej niż w 2024 roku, kiedy stwierdzono zasadność 131 skarg. Wyjaśniając powody, dla których liczba skarg uznanych za zasadne jest tak niska, dr Rutkowska podkreśla, że ustalenie mobbingu jest na ogół bardzo trudne. Ponadto część pracowników zbyt szeroko interpretuje jego pojęcie. Zgłaszane zachowania niejednokrotnie nie w pełni odpowiadają złożonej definicji tego zjawiska, zawartej w Kodeksie pracy.

– Nie każdy konflikt w środowisku pracy jest mobbingiem. Jak wynika z uzasadnienia rządowego projektu nowelizacji Kodeksu pracy, obecnie procedowanego w Sejmie (nr druku 2289) [red. ustawa została uchwalona – Ustawa z dnia 19 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego], nowe rozwiązania mają ułatwić pracownikom prawidłowe i jednoznaczne identyfikowanie zachowań stanowiących mobbing. Nie oznacza to jednak, że skargi uznane za nieuzasadnione należy bagatelizować. W wielu przypadkach sam fakt ich złożenia świadczy o nieprawidłowościach w relacjach interpersonalnych w miejscu pracy i oczekiwaniu pomocy ze strony PIP – tłumaczy ekspertka z UMK.

Do tego prof. Grażyna Spytek-Bandurska dodaje, że niska liczba zasadnych skarg może potwierdzać, iż mobbing jest jednym z najtrudniejszych do wykazania naruszeń z zakresu prawa pracy. Muszą zostać spełnione wszystkie przesłanki, tj. uporczywość, długotrwałość, cel w postaci poniżenia lub ośmieszenia pracownika, izolowanie lub wyeliminowanie z zespołu oraz skutek w postaci zaniżonej oceny przydatności zawodowej. – Mimo niskiej skuteczności, PIP to wciąż właściwy kierunek dla zainicjowania działań. Skargi powinny być przez pracodawców traktowane z ostrożnością, a nie ignorancją. Inspektorzy dokonujący kontroli w sprawie mobbingu mogą sprawdzać całokształt przestrzegania prawa pracy i wykazać różne nieprawidłowości, np. w ewidencji czasu pracy, BHP, wypłaty świadczeń pieniężnych – dodaje prof. Spytek-Bandurska.

Z kolei psycholog Michał Murgrabia również podkreśla, że spora część skarżących osób wciąż utożsamia mobbing z konfliktami czy trudnym do zaakceptowania stylem zarządzania, co uniemożliwia nadanie skargom takiego biegu, na jaki liczą pracownicy. – Nie oznacza to jednak, że skargi są bezzasadne jako takie. Pokazują raczej, że system definicji i dowodzenia jest bardzo wymagający. PIP pozostaje ważną ścieżką, ale nie zawsze wystarczającą w tego typu kwestiach, zwłaszcza gdy sprawa wymaga rozstrzygnięcia prawnego – podsumowuje ekspert z platformy ePsycholodzy.pl.

oprac. Emilia Panufnik infor.pl

Ostatnio dodane:

Pijany pracownik w pracy to sytuacja niebezpieczna i zabroniona. Kto odpowiada za pracownika będącego pod wpływem alkoholu? Oto 5 działań kok po kroku, które musi podjąć pracodawca w przypadku podejrzenia, że pracownik jest pod wpływem. Kiedy bada alkomatem pracodawca, a kiedy Policja?

Pijany pracownik w pracy

Nietrzeźwy pracownik to nie tylko problem kadrowy, lecz realne ryzyko prawne i finansowe dla pracodawcy. W razie wypadku w pracy, nawet jeśli winę ponosi zatrudniony, konsekwencje mogą objąć również firmę – od sankcji Państwowej Inspekcji Pracy, przez roszczenia odszkodowawcze, po utratę reputacji.

Zgodnie z art. 17 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, pracodawca ma prawo — a w przypadku stanowisk szczególnie wrażliwych wręcz obowiązek — nie dopuścić do pracy osoby, wobec której istnieje uzasadnione podejrzenie, że znajduje się po użyciu alkoholu lub jest nietrzeźwa.

Przypomnijmy, że:

  • stan po użyciu alkoholu oznacza stężenie od 0,2 do 0,5 promila,
  • stan nietrzeźwości – powyżej 0,5 promila (art. 46 ust. 3 ustawy).

Odpowiedzialność pracodawcy

Kodeks pracy nakłada natomiast na pracodawcę ogólny obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (art. 207 § 2 K.p.). W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca, który dopuści do pracy osobę pod wpływem alkoholu, może sam naruszyć przepisy BHP, a tym samym narazić się na odpowiedzialność administracyjną lub karną.

Kontrola trzeźwości pracowników - nowe przepisy

Od lutego 2023 roku obowiązuje nowelizacja Kodeksu pracy, która wprost umożliwia pracodawcom przeprowadzanie prewencyjnych kontroli trzeźwości – o ile odpowiedni zapis znajdzie się w regulaminie pracy, układzie zbiorowym lub obwieszczeniu. Badanie może być wykonane tylko przy użyciu urządzeń posiadających aktualne świadectwo kalibracji lub wzorcowania, a jego wyniki muszą być odpowiednio udokumentowane.

Kiedy alkomatem może badać tylko Policja?

W przypadku braku wewnętrznych procedur, badanie trzeźwości może przeprowadzić wyłącznie policja lub uprawnione służby. Pracodawca, który przeprowadzi test samodzielnie, bez podstawy prawnej lub za pomocą niecertyfikowanego sprzętu, naraża się na zarzut naruszenia dóbr osobistych pracownika i błędów proceduralnych.

Pijany pracownik a wypadek przy pracy - odpowiedzialność cywilna i karna

W sytuacji wypadku przy pracy, w którym uczestniczył nietrzeźwy pracownik, odpowiedzialność pracodawcy nie kończy się na sporządzeniu notatki. Jeśli firma nie posiadała odpowiednich procedur lub zignorowała sygnały o możliwym spożyciu alkoholu, może zostać pociągnięta do współodpowiedzialności cywilnej i karnej.

– Często zakłada się, że to wyłącznie pracownik odpowiada za swoje zachowanie. Tymczasem brak reakcji lub właściwych procedur po stronie pracodawcy może być potraktowany jako zaniedbanie – tłumaczy Rafał Kozłowski, przedstawiciel Bean, dystrybutora profesjonalnych alkomatów AlcoFind. – Certyfikowany alkomat w zakładzie pracy nie jest narzędziem kontroli, lecz ochrony. Pomaga uniknąć błędnych decyzji i stanowi dowód, że firma działa zgodnie z prawem i w dobrej wierze.

Ryzyka, z którymi mierzy się firma, obejmują:

  • prawne – kary nałożone przez PIP, sankcje z Kodeksu karnego (np. art. 220 K.k. – narażenie pracownika na niebezpieczeństwo);
  • finansowe – koszty odszkodowań, postępowań sądowych, wzrost składek ubezpieczeniowych;
  • reputacyjne – utrata wiarygodności wobec kontrahentów i załogi.

Pijany pracownik - co robić?

Procedura w praktyce: co zrobić krok po kroku

  1. Nie dopuszczaj do pracy – jeśli istnieje uzasadnione podejrzenie, że pracownik jest pod wpływem.
  2. Zabezpiecz stanowisko – w przypadku operatorów maszyn lub wózków widłowych to obowiązek wynikający z BHP.
  3. Przeprowadź badanie – wyłącznie przy użyciu certyfikowanego urządzenia lub poprzez wezwanie policji, jeśli firma nie posiada uprawnień.
  4. Udokumentuj zdarzenie – sporządź protokół, podpisy świadków, wynik testu, oświadczenie pracownika.
  5. Podejmij działania dyscyplinarne – w zależności od wyniku: upomnienie, kara pieniężna, zawieszenie, a w przypadku stanu nietrzeźwości – rozwiązanie umowy (art. 52 K.p.).

Badanie pracowników na obecność alkoholu

Najskuteczniejszą metodą ograniczenia ryzyka jest wdrożenie prewencyjnych procedur – zarówno formalnych (regulaminy, szkolenia), jak i technicznych (sprawdzone alkomaty, system raportowania). Firmy coraz częściej korzystają z doradztwa zewnętrznych ekspertów, by ich działania były zgodne z prawem, a jednocześnie efektywne organizacyjnie.

– Dziś nie chodzi o podejrzliwość wobec pracowników, lecz o bezpieczeństwo całego zespołu i minimalizowanie ryzyka prawnego – mówi Rafał Kozłowski z Bean. – Wprowadzenie certyfikowanego systemu kontroli trzeźwości pokazuje, że firma działa odpowiedzialnie i transparentnie – nie przeciwko ludziom, ale dla ich bezpieczeństwa.

Polityka trzeźwości w pracy

Z punktu widzenia prawa i zarządzania ryzykiem, brak działania to również działanie. Pracodawca, który nie reaguje lub nie ma procedur kontroli trzeźwości, naraża się na konsekwencje, nawet jeśli nie był bezpośrednim sprawcą zdarzenia. Wdrażanie polityk trzeźwości, szkolenie kadry kierowniczej i stosowanie certyfikowanych urządzeń to dziś nie przejaw braku zaufania, ale element profesjonalnego zarządzania bezpieczeństwem. Firmy, które potraktują ten temat strategicznie – jako część polityki compliance i ESG – nie tylko ograniczą ryzyko wypadków, lecz także zyskają przewagę konkurencyjną: w oczach pracowników, kontrahentów i inwestorów.

Źródło: Cempel

Lawinowo rośnie liczba donosów na pracodawców

W zeszłym roku do Państwowej Inspekcji Pracy Głównego Inspektoratu Pracy wpłynęło ponad 2,6 tys. skarg dotyczących możliwych działań mobbingowych. To o 34% więcej niż rok wcześniej. Zdecydowaną większość stanowiły skargi podpisane. W 2025 roku było ich nieco ponad 2,3 tys., a anonimów – 290. Rok wcześniej było to odpowiednio przeszło 1,7 tys. i 241. W następstwie złożonych skarg inspektorzy PIP w 2025 roku podjęli blisko 1,6 tys. czynności kontrolnych. To o 18,8% więcej niż w 2024 roku, kiedy było ich trochę ponad 1,3 tys. Tylko 129 skarg złożonych w 2025 roku zostało uznanych za zasadne i to o 1,5% mniej niż w 2024 roku – 131.

Mobbing - większa świadomość pracowników

W 2025 roku do Państwowej Inspekcji Pracy Głównego Inspektoratu Pracy wpłynęło dokładnie 2626 skarg dotyczących możliwych działań mobbingowych. To o 34% więcej niż w 2024 roku, kiedy było ich 1959. Dr Leszek Rymarowicz z Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie, długoletni inspektor i nadinspektor pracy PIP, prezes Stowarzyszenia Inspektorów Pracy RP, wśród przyczyn wzrostu liczby skarg wymienia coraz częstsze poruszanie tematyki mobbingu w mediach.

– Było to związane z upublicznieniem propozycji zmian definicji mobbingu w Kodeksie pracy i zmiany uprawnień PIP w tym obszarze. Nie wiem, czy można to utożsamiać bardziej ze wzrostem świadomości społecznej tego problemu, czy raczej ze wzbudzeniem przez przekazy medialne nadziei, iż sprawy mobbingowe, dotychczas trudne i nierozwiązywalne, da się wkrótce sprawnie rozstrzygnąć. Bliższe jest mi to drugie podejście – uzupełnia dr Rymarowicz.

Natomiast Michał Pajdak, wykładowca akademicki i ekspert z platformy ePsycholodzy.pl zwraca uwagę na to, że od kilku lat temat mobbingu jest coraz częściej obecny na szkoleniach HR oraz w komunikacji wewnętrznej firm. Pracownicy lepiej rozpoznają niepożądane zachowania. W tym ujęciu wzrost liczby skarg może być przejawem większej odwagi i gotowości do reagowania.

Więcej mobbingu ze strony pracodawców?

– Jednak nie można wykluczyć, że mamy do czynienia z rzeczywistym nasileniem zjawiska. Zmieniające się warunki pracy – presja wyników, niepewność zatrudnienia, zmiany organizacyjne czy rosnące napięcia w pracy mogą sprzyjać konfliktom i zachowaniom o charakterze mobbingowym. W takim kontekście wzrost liczby skarg odzwierciedlałby realne problemy w organizacjach – zaznacza Michał Pajdak.

Prof. Grażyna Spytek-Bandurska z Uniwersytetu Warszawskiego, członkini Rady Ochrony Pracy przy Sejmie RP, ekspertka Federacji Przedsiębiorców Polskich, stwierdza, że pracownicy mają coraz większą wiedzę na temat swoich praw, co może znajdować odzwierciedlenie w spadku społecznego przyzwolenia na pewne postawy w miejscu pracy. Dla niektórych pracowników stosowanie agresywnych metod motywowania wyczerpuje znamiona nękania.

– W szczególności pokolenie Z nie toleruje stylu zarządzania zbliżonego do mobbingu. Często jest on mylony z konfliktem interpersonalnym lub uprawnionym nadzorem. Dla tej grupy wiekowej kluczowym wyznacznikiem atrakcyjności pracodawcy jest dobrostan psychologiczny. Zdarza się, że skargi do PIP bywają wykorzystywane przez pracowników jako linia obrony przed kwestionowanym zwolnieniem z pracy lub negatywną oceną okresową. Pracownicy decydują się też na formalne interweniowanie na zewnątrz, gdy mechanizmy wewnętrzne mające przeciwdziałać mobbingowi są niewystarczające – wyjaśnia prof. Spytek-Bandurska.

Pracownicy czują się coraz pewniej w dochodzeniu swoich praw

Z danych wynika również, że 89% skarg złożonych w 2025 roku zostało podpisanych przez pracowników oceniających się jako ofiary mobbingu. To delikatny wzrost w stosunku do 2024 roku – 87,7%. Psycholog Michał Murgrabia z platformy ePsycholodzy.pl dodaje, że przewaga skarg podpisanych sugeruje, iż część pracowników czuje się coraz pewniej w dochodzeniu swoich praw i mniej obawia się bezpośrednich konsekwencji. – Anonimowe zgłoszenia często wynikają ze strachu przed przełożonym lub atmosferą w pracy, ale zdarza się też, że ktoś reaguje w imieniu innej osoby. Spadek udziału anonimów można interpretować jako sygnał rosnącej świadomości i odwagi, choć nadal nie oznacza to pełnego poczucia bezpieczeństwa – wyjaśnia Murgrabia.

Z kolie dr Beata Rutkowska, pełnomocniczka Rektora Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu ds. przeciwdziałania mobbingowi, adiunkt w Katedrze Prawa Pracy na Wydziale Prawa i Administracji UMK, przypuszcza, że zdecydowana przewaga skarg podpisanych wynika z rosnącej świadomości prawnej oraz pragmatycznego podejścia osób zgłaszających. Chcą one nie tyle „dać sygnał”, że w ich miejscu pracy dochodzi do mobbingu, co oczekują formalnego wszczęcia postępowania przez PIP. – Warto jednak zauważyć, że część osób składających skargi, mimo podania swoich danych, nie wyraża zgody na informowanie pracodawcy, iż kontrola jest przeprowadzana w następstwie skargi. Taka postawa może negatywnie wpływać na efektywność kontroli – zastrzega dr Rutkowska.

Więcej kontroli PIP dot. mobbingu

Dane pokazują też, że w 2025 roku w następstwie złożonych skarg podjęto dokładnie 1569 czynności kontrolnych. To o 18,8% więcej niż w 2024 roku, kiedy było ich 1321. Zdaniem Michała Pajdaka, ten wzrost należy interpretować jako efekt kilku nakładających się czynników. To naturalna konsekwencja większej liczby skarg wpływających do PIP. Jednak nie jest to jedyny powód. – Wzrost ten może również świadczyć o większej aktywności samej Inspekcji, a także o lepszym ukierunkowaniu działań kontrolnych na obszary ryzyka. Zasadniczo punktem wyjścia dla kontroli są informacje zawarte w zgłoszeniu. Jednak inspektor może rozszerzyć jej zakres, jeśli ujawni inne nieprawidłowości – zaznacza Pajdak.

Do tego dr Leszek Rymarowicz podkreśla, że w praktyce kontrole podejmowane wskutek zgłoszenia możliwości działań mobbingowych zazwyczaj obejmują także inne obszary, np. wynagrodzenia, czas pracy, kary porządkowe, prawidłowość rozwiązania stosunku pracy, wewnątrzzakładowe źródła prawa pracy itd. Inspekcja pracy nie ma jednak uprawnień do stwierdzania, czy dochodziło do mobbingu. To wyłączna kompetencja sądu. – Inspektor pracy może stwierdzić jedynie, czy nie dochodzi do naruszania przepisów prawa pracy wobec pracownika, który uważa, że jest mobbingowany. Nie może jednak dokonać rozstrzygnięcia, czy te naruszenia są mobbingiem albo noszą cechy tego typu działań. Kontrole podejmowane w następstwie powiadomienia o mobbingu wymagają zazwyczaj dłuższego czasu – wyjaśnia dr Rymarowicz.

Mniej skarg zasadnych

W 2025 roku 129 skarg zostało uznanych za zasadne. To o 1,5% mniej niż w 2024 roku, kiedy stwierdzono zasadność 131 skarg. Wyjaśniając powody, dla których liczba skarg uznanych za zasadne jest tak niska, dr Rutkowska podkreśla, że ustalenie mobbingu jest na ogół bardzo trudne. Ponadto część pracowników zbyt szeroko interpretuje jego pojęcie. Zgłaszane zachowania niejednokrotnie nie w pełni odpowiadają złożonej definicji tego zjawiska, zawartej w Kodeksie pracy.

– Nie każdy konflikt w środowisku pracy jest mobbingiem. Jak wynika z uzasadnienia rządowego projektu nowelizacji Kodeksu pracy, obecnie procedowanego w Sejmie (nr druku 2289) [red. ustawa została uchwalona - Ustawa z dnia 19 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego], nowe rozwiązania mają ułatwić pracownikom prawidłowe i jednoznaczne identyfikowanie zachowań stanowiących mobbing. Nie oznacza to jednak, że skargi uznane za nieuzasadnione należy bagatelizować. W wielu przypadkach sam fakt ich złożenia świadczy o nieprawidłowościach w relacjach interpersonalnych w miejscu pracy i oczekiwaniu pomocy ze strony PIP – tłumaczy ekspertka z UMK.

Do tego prof. Grażyna Spytek-Bandurska dodaje, że niska liczba zasadnych skarg może potwierdzać, iż mobbing jest jednym z najtrudniejszych do wykazania naruszeń z zakresu prawa pracy. Muszą zostać spełnione wszystkie przesłanki, tj. uporczywość, długotrwałość, cel w postaci poniżenia lub ośmieszenia pracownika, izolowanie lub wyeliminowanie z zespołu oraz skutek w postaci zaniżonej oceny przydatności zawodowej. – Mimo niskiej skuteczności, PIP to wciąż właściwy kierunek dla zainicjowania działań. Skargi powinny być przez pracodawców traktowane z ostrożnością, a nie ignorancją. Inspektorzy dokonujący kontroli w sprawie mobbingu mogą sprawdzać całokształt przestrzegania prawa pracy i wykazać różne nieprawidłowości, np. w ewidencji czasu pracy, BHP, wypłaty świadczeń pieniężnych – dodaje prof. Spytek-Bandurska.

Z kolei psycholog Michał Murgrabia również podkreśla, że spora część skarżących osób wciąż utożsamia mobbing z konfliktami czy trudnym do zaakceptowania stylem zarządzania, co uniemożliwia nadanie skargom takiego biegu, na jaki liczą pracownicy. – Nie oznacza to jednak, że skargi są bezzasadne jako takie. Pokazują raczej, że system definicji i dowodzenia jest bardzo wymagający. PIP pozostaje ważną ścieżką, ale nie zawsze wystarczającą w tego typu kwestiach, zwłaszcza gdy sprawa wymaga rozstrzygnięcia prawnego – podsumowuje ekspert z platformy ePsycholodzy.pl.

oprac. Emilia Panufnik infor.pl

Przeciwdziałanie niepożądanym zachowaniom w miejscu pracy będzie skuteczniejsze. To za sprawą nowelizacji Kodeksu pracy, która wprowadza nowe obowiązki dla pracodawców, doprecyzowuje niejasną dotąd definicję mobbingu i ułatwia dochodzenie roszczeń.

Obowiązująca od 5 listopada 2026 r. nowelizacja Kodeksu pracy wzmacnia ochronę pracowników przed dyskryminacją, nierównym traktowaniem, molestowaniem, mobbingiem oraz naruszaniem godności i innych dóbr osobistych. Jej celem jest również doprecyzowanie przepisów, które dotychczas budziły wątpliwości interpretacyjne i utrudniały dochodzenie roszczeń.

Zmiany wprowadzone nowelizacją Kodeksu pracy z 19 czerwca 2026 r., opublikowaną w Dzienniku Ustaw z 2026 r. pod pozycją 1046, uwzględniają dorobek orzecznictwa oraz potrzebę skuteczniejszego przeciwdziałania niepożądanym zachowaniom w środowisku pracy, również w warunkach pracy zdalnej i przy wykorzystaniu nowoczesnych technologii. Z punktu widzenia pracodawcy po wejściu tych zmian w życie, tj. od 5 listopada 2026 r., nie wystarczy już wyłącznie reagować na stwierdzone naruszenia, konieczna będzie też systematyczna profilaktyka, sprawne rozpatrywanie zgłoszeń oraz wdrażanie działań naprawczych.

Celem zmian jest zwiększenie skuteczności ochrony pracowników, ograniczenie wątpliwości interpretacyjnych oraz zachęcenie pracodawców do podejmowania systematycznych działań, które mają zapobiegać niepożądanym zachowaniom w środowisku pracy. Znaczenie zacznie mieć nie tylko reagowanie na stwierdzone naruszenia, lecz także tworzenie bezpiecznego środowiska pracy opartego na szacunku, przejrzystych zasadach i obiektywnych kryteriach oceny pracowników.

Dyskryminacja: nowe zasady oceny

Formy dyskryminacji w zatrudnieniu, a także zachowania mogące stanowić naruszenie zasady równego traktowania pracowników, reguluje art. 18³a Kodeksu pracy.

Zgodnie z nowym brzmieniem art. 18³a § 3 k.p. dyskryminacja bezpośrednia występuje wówczas, gdy pracownik z jednej lub kilku przyczyn określonych w § 1 tego przepisu jest traktowany w porównywalnej sytuacji mniej korzystnie niż jest, był lub byłby traktowany inny pracownik. Mowa w nim o tym, że pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w szczególności bez względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony, zatrudnienie w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Z kolei dyskryminację pośrednią (niezmieniony) art. 18³a § 4 definiuje jako sytuację, w której pozornie neutralne postanowienie, kryterium lub działanie prowadzi lub może prowadzić do niekorzystnych dysproporcji bądź szczególnie niekorzystnej sytuacji dla wszystkich lub znacznej liczby pracowników należących do określonej grupy, wyróżnionej ze względu na jedną lub kilka przesłanek wskazanych w § 1, chyba że zastosowane rozwiązanie jest obiektywnie uzasadnione zgodnym z prawem celem, a środki służące jego osiągnięciu są właściwe i konieczne.

Ponadto, zgodnie z nową treścią art. 18³a § 5 k.p., przejawem dyskryminacji jest również każde działanie mające na celu nakłonienie innej osoby do naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu lub nakazywanie jej takiego działania, a także molestowanie, rozumiane jako niepożądane zachowanie, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności pracownika i stworzenie wobec niego atmosfery zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej. Szczególną postać dyskryminacji ze względu na płeć, jaką stanowi molestowanie seksualne, nadal reguluje art. 183a § 6 k.p. Wskazuje, że są to niepożądane zachowania o charakterze seksualnym lub odnoszące się do płci pracownika, które naruszają jego godność – niezależnie od tego, czy przybierają formę fizyczną, werbalną czy pozawerbalną.

Jedną z istotnych zmian art. 183a k.p. jest doprecyzowanie definicji dyskryminacji bezpośredniej. Od 5 listopada 2026 r. przy ocenie, czy pracownik został potraktowany mniej korzystnie, można uwzględnić nie tylko rzeczywiste traktowanie innych osób, lecz także to, jak potraktowano by pracownika znajdującego się w porównywalnej sytuacji. Oznacza to, że nie zawsze konieczne będzie wskazanie konkretnej osoby, która faktycznie otrzymała korzystniejsze warunki. Przykładem może być sytuacja, gdy pracodawca:

  • odmówi zatrudnienia kandydatce, zakładając, że w przyszłości zajdzie ona w ciążę i będzie korzystać z uprawnień rodzicielskich,
  • pominie pracownika przy awansie z powodu stereotypowego przekonania, że osoby w jego wieku nie nadają się na stanowiska kierownicze.

W obu przypadkach należy ocenić, czy decyzja była związana z obiektywnymi kryteriami zawodowymi, czy jednak z prawnie chronioną cechą.

Błędnie przypisana cecha

Ochrona przed dyskryminacją obejmuje również sytuacje, w których pracodawca błędnie przypisuje pracownikowi określoną cechę albo traktuje go gorzej ze względu na jego relację z inną osobą. Pierwszy przypadek określa się jako dyskryminację przez założenie, drugi – jako dyskryminację przez skojarzenie.

Przykładem dyskryminacji przez założenie może być np. odmowa awansu z powodu błędnego przekonania dotyczącego wyznania pracownika. Dyskryminacja przez skojarzenie może natomiast wystąpić, gdy pracownik jest gorzej traktowany ze względu na opiekę nad dzieckiem z niepełnosprawnością albo pozostawanie w związku z osobą określonej narodowości.

W praktyce oznacza to konieczność podejmowania decyzji kadrowych na podstawie obiektywnych przesłanek, a nie stereotypów, przypuszczeń czy osobistych uprzedzeń.

Nie każde niekorzystne rozstrzygnięcie stanowi dyskryminację. Każdorazowo należy ocenić okoliczności sprawy i związek między sposobem traktowania a prawnie chronioną przyczyną.

Łatwiej o zadośćuczynienie

Nowelizacja przewiduje zmiany dotyczące dochodzenia roszczeń z tytułu naruszenia zasady równego traktowania, w tym określenie minimalnych kwot zadośćuczynienia. Ich wysokość będzie zależeć od rodzaju naruszenia i spełnienia przesłanek określonych w ustawie.

Minimalna wysokość zadośćuczynienia będzie odpowiadać w przypadku dyskryminacji:

  • incydentalnej – minimalnemu wynagrodzeniu za pracę,
  • wielokrotnej – trzykrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę.

O przyznaniu świadczenia i jego wysokości rozstrzygają właściwe przesłanki prawne oraz okoliczności konkretnej sprawy. Samo zgłoszenie naruszenia nie oznacza automatycznego obowiązku wypłaty określonej kwoty.

Istotne znaczenie ma odwrócony ciężaru dowodu w sprawach dotyczących dyskryminacji. Podstawową zasadą dochodzenia roszczeń z tytułu dyskryminacji jest to, że pracownik jest zobowiązany jedynie do uprawdopodobnienia, że doszło do naruszenia zasady równego traktowania, poprzez wskazanie konkretnych okoliczności mogących świadczyć o dyskryminacji. To na pracodawcy ciąży obowiązek wykazania, że do zarzucanego naruszenia nie doszło, a jego działania były zgodne z zasadą równego traktowania i oparte na obiektywnych i uzasadnionych kryteriach. W praktyce oznacza to, że to pracodawca musi przedstawić argumenty i dowody podważające twierdzenia pracownika. Pomocne w tym zakresie mogą być w szczególności dokumenty, korespondencja, zeznania świadków oraz porównanie sytuacji pracowników wykonujących podobne obowiązki.

Molestowanie i ochrona godności

Pracodawca ma obowiązek chronić godność pracownika i przeciwdziałać zachowaniom naruszającym jego dobra osobiste. Molestowanie może polegać na niepożądanym zachowaniu, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności pracownika oraz stworzenie atmosfery zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej.

Zachowania takie mogą przybierać różne formy – od obraźliwych komentarzy i poniżających wypowiedzi po niepożądane gesty czy zachowania fizyczne. Obowiązek ochrony nie ogranicza się zatem do reagowania na jawne zniewagi. Istotne jest również przeciwdziałanie praktykom, które naruszają prywatność, zdrowie, dobre imię lub inne dobra osobiste pracownika.

Nie każde niewłaściwe zachowanie będzie jednak automatycznie molestowaniem w rozumieniu przepisów antydyskryminacyjnych. Ocena wymaga uwzględnienia charakteru zachowania, jego skutków oraz pozostałych okoliczności sprawy.
Warto przy tym pamiętać, że zachowanie może naruszać godność lub inne dobra osobiste pracownika, nawet jeżeli nie spełnia wszystkich przesłanek mobbingu albo molestowania. W takich przypadkach konieczne jest ustalenie właściwej podstawy prawnej ochrony i ocena okoliczności konkretnej sprawy.

Ochrona przed odwetem

Istotnym elementem ochrony pracowników jest zakaz działań odwetowych. Osoba korzystająca z uprawnień wynikających z naruszenia prawa pracy nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji z tego powodu. Ochrona obejmuje także osoby wspierające pracownika, np. współpracowników pomagających w zgłoszeniu nieprawidłowości lub występujących w charakterze świadków.

Działaniem odwetowym może być m.in.:

  • nieuzasadnione pozbawienie premii,
  • pogorszenie warunków zatrudnienia,
  • pominięcie przy awansie,
  • wypowiedzenie umowy pozostające w związku z dochodzeniem praw pracowniczych.

Rozwiązania te mają zapewnić pracownikom możliwość zgłaszania naruszeń bez obawy o negatywne konsekwencje zawodowe.

Przeciwdziałanie mobbingowi

Zmiany wprowadzone do Kodeksu pracy od 5 listopada 2026 r. doprecyzowują definicję mobbingu i zwiększają skuteczność ochrony pracowników.

Zgodnie z nową definicją, określoną w zmienionej treści art. 943 k.p., mobbing oznacza zachowania polegające na uporczywym nękaniu pracownika. Zachowania te mogą mieć charakter fizyczny, werbalny lub pozawerbalny. Mogą pochodzić zarówno od przełożonych, jak i współpracowników, podwładnych lub grupy osób.

Znowelizowany art. 943 k.p. wskazuje w § 4, co może wskazywać, że mamy do czynienia z mobbingiem. Otóż może on przejawiać się m.in. w postaci uporczywego:

  1. upokarzania pracownika,
  2. uwłaczania jego godności,
  3. zastraszania,
  4. zaniżania oceny jego przydatności zawodowej,
  5. nieuzasadnionego krytykowania, poniżania lub ośmieszania pracownika,
  6. utrudniania funkcjonowania w środowisku pracy, w szczególności w zakresie możliwości osiągania efektów pracy, wykonywania zadań służbowych, wykorzystywania posiadanych kompetencji, komunikacji ze współpracownikami lub dostępu do niezbędnych informacji,
  7. izolowania pracownika lub eliminowania go z zespołu.

Mobbingiem są także działania podejmowane w wyniku nakazywania takich zachowań lub zachęcania do ich podejmowania. Zgodnie z nowymi przepisami uznanie zachowania za mobbing nie będzie uzależnione od wykazania, że sprawca działał w określonym celu lub że wystąpił konkretny skutek.

Uporczywość oznacza, że zachowania mają charakter nawracający, powtarzający się lub stały. Sam konflikt interpersonalny lub uzasadniona krytyka wyników pracy nie oznaczają automatycznie mobbingu. Mobbingiem nie są również zachowania incydentalne, choćby stanowiły naruszenie dóbr osobistych pracownika. 

Wzorzec ofiary rozsądnej

Przy ocenie, czy określone zachowania stanowią mobbing, istotne znaczenie ma orzecznictwo Sądu Najwyższego. W wyroku z 22 lutego 2023 r. (sygn. akt I PSKP 8/22) Sąd Najwyższy wskazał, że ocena zachowań uznawanych za mobbing powinna być dokonywana obiektywnie, z uwzględnieniem wzorca tzw. rozsądnej ofiary, a nie wyłącznie na podstawie subiektywnych odczuć pracownika. Orzeczenie to zapadło na gruncie wcześniejszego brzmienia przepisów, dlatego jego tezy należy odnosić do nowych regulacji z uwzględnieniem zmienionej definicji mobbingu. Pozostaje ono jednak istotne dla zrozumienia, dlaczego ocena zachowań nie może opierać się wyłącznie na indywidualnym odczuciu osoby, która uważa się za pokrzywdzoną. Nie każde zachowanie, które pracownik odbiera jako przykre lub krzywdzące, będzie automatycznie mobbingiem. Jednocześnie brak zamiaru skrzywdzenia pracownika nie wyklucza uznania zachowania za mobbing, jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki tego zjawiska.

Krytyka to jeszcze nie mobbing

Należy podkreślić, że w zmienionych regulacjach znalazło się wyraźne zastrzeżenie, że przełożony ma prawo wskazywać błędy, egzekwować obowiązki i wymagać poprawy, pod warunkiem że robi to w sposób zgodny z prawem i poszanowaniem godności pracownika. Nowe przepisy wyraźnie wskazują, że nie można uznać za mobbing uzasadnionego i wyrażonego we właściwej formie zachowania wobec pracownika, w szczególności rozliczenia go z powierzonej pracy oraz krytyki pracy (art.  943 § 9 k.p.).

Podobne rozróżnienie wynika z wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 21 stycznia 2013 r. (sygn. akt III APa 29/12). Sąd wskazał, że pojęcie mobbingu nie obejmuje zachowań pracodawcy dozwolonych prawem, a pracodawca ma prawo korzystać z uprawnień wynikających z podporządkowania pracowniczego, w szczególności z prawa kontroli i nadzoru nad wykonywaniem pracy. Uprawnienia te nie mogą jednak być wykonywane w sposób naruszający godność pracownika.

W praktyce oznacza to, że samo wydawanie poleceń, kontrolowanie wyników pracy czy wymaganie poprawy nie stanowi mobbingu. Inaczej należy oceniać sytuację, w której pracownik jest regularnie publicznie poniżany, ośmieszany lub pozbawiany możliwości prawidłowego wykonywania swoich zadań. Takie sygnały powinny zostać rzetelnie zbadane, a nie z góry uznane za zwykły konflikt w zespole.

Należy również pamiętać, że mobbing może dotyczyć osób pełniących funkcje kierownicze, jeżeli pozostają one pracownikami. W wyroku z 13 lutego 2024 r. (sygn. akt II PSKP 29/22) Sąd Najwyższy wskazał, że dyrektor szkoły będący jednocześnie jej pracownikiem może być ofiarą mobbingu. O możliwości zastosowania ochrony decydują zatem okoliczności sprawy i spełnienie właściwych przesłanek prawnych, a nie samo zajmowane stanowisko. Wyrok zapadł pod rządami obowiązujących dotychczas przepisów, jednak może mieć znaczenie dla oceny zachowań mobbingowych po zmianach w Kodeksie pracy.

Relacje w zespole

Przy ocenie zachowań w miejscu pracy należy uwzględnić również obowiązek przestrzegania zasad współżycia społecznego. W postanowieniu z 19 listopada 2024 r. (sygn. akt I PSK 36/24) Sąd Najwyższy podkreślił, że pracodawca powinien wpływać na kształtowanie właściwych relacji w zakładzie pracy, dbać o dobrą atmosferę, przeciwdziałać konfliktom i zapobiegać naruszaniu godności pracowników. Sąd zwrócił uwagę, że niedopuszczalne jest wzajemne odnoszenie się do siebie pracowników z użyciem słów obraźliwych, wulgarnych, obelżywych i obscenicznych. Naruszanie przez pracowników godności i dobrego imienia innych osób może uzasadniać zastosowanie konsekwencji przewidzianych w prawie pracy (np. odpowiedzialności porządkowej). Nie oznacza to jednak, że każde takie zachowanie automatycznie spełnia przesłanki mobbingu. Może ono stanowić odrębne naruszenie godności pracownika lub obowiązków pracowniczych i wymagać odpowiedniej reakcji pracodawcy.

Roszczenia ofiary mobbingu

Nowelizacja przewiduje również zmiany w zakresie roszczeń związanych z mobbingiem, w tym minimalnej wysokości zadośćuczynienia. W nowych przepisach wskazano próg sześciokrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Wprowadzane rozwiązania doprecyzowują również zasady odpowiedzialności finansowej za mobbing. Pracodawca, który wypłacił pracownikowi zadośćuczynienie lub odszkodowanie z tego tytułu, będzie mógł dochodzić od osoby, od której pochodziły zachowania mobbingowe, zwrotu części poniesionej szkody (art. 943 § 12 k.p.). Wysokość dochodzonej kwoty będzie uzależniona od stopnia winy w powstaniu szkody zarówno tej osoby, jak i pracodawcy.

W wyroku z 4 lipca 2023 r. (sygn. akt III PSKP 11/22) Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na znaczenie odpowiedniej wysokości zadośćuczynienia za krzywdę doznaną wskutek mobbingu. Świadczenie powinno rzeczywiście rekompensować doznaną krzywdę, z uwzględnieniem czasu trwania niepożądanych zachowań, ich skutków zdrowotnych i pozostałych okoliczności sprawy. Orzeczenie podkreśla, że wysokość świadczenia nie powinna mieć wyłącznie symbolicznego charakteru.

Więcej obowiązków pracodawcy

Jednym z istotnych aspektów omawianych zmian jest podkreślenie konieczności systematycznego przeciwdziałania dyskryminacji i mobbingowi. Obowiązki pracodawcy nie powinny ograniczać się do reagowania na zgłoszone przypadki naruszeń, lecz powinny obejmować również:

  • działania profilaktyczne,
  • wykrywanie nieprawidłowości, ich rzetelne wyjaśnianie oraz
  • wdrażanie odpowiednich środków naprawczych.

Istotne jest także zapewnienie wsparcia osobom dotkniętym niepożądanymi zachowaniami.

Znaczenie takiego podejścia znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W wyroku z 6 października 2020 r. (sygn. akt I PK 55/19) podkreślono, że przeciwdziałanie mobbingowi powinno być realne i efektywne. Oznacza to, że samo formalne wprowadzenie procedury antymobbingowej nie jest wystarczające, jeżeli pracodawca nie podejmuje rzeczywistych działań zapobiegawczych ani nie reaguje właściwie na sygnały o nieprawidłowościach.

Realizacja tych obowiązków wymaga przyjęcia rozwiązań dostosowanych do specyfiki organizacji. Pracodawca powinien określić jasne zasady postępowania, zapewnić pracownikom dostępne kanały zgłaszania naruszeń oraz wskazać osoby odpowiedzialne za prowadzenie postępowań wyjaśniających. Procedury powinny regulować sposób rozpatrywania zgłoszeń, dokumentowania ustaleń i podejmowania działań po stwierdzeniu nieprawidłowości. Należy przy tym zadbać o bezstronność postępowań oraz przewidzieć rozwiązania pozwalające uniknąć konfliktu interesów, zwłaszcza gdy zgłoszenie dotyczy osoby odpowiedzialnej za jego rozpatrzenie.

Istotnym elementem przeciwdziałania dyskryminacji i mobbingowi jest również profilaktyka, obejmująca m.in. szkolenia, działania informacyjne i monitorowanie relacji w miejscu pracy. W przypadku stwierdzenia naruszeń pracodawca powinien podejmować adekwatne działania, które mogą obejmować rozmowy wyjaśniające, środki organizacyjne, działania dyscyplinujące lub inne konsekwencje przewidziane przepisami prawa pracy. Skuteczność przyjętych rozwiązań zależy od ich rzeczywistego stosowania oraz dostosowania do wielkości organizacji, charakteru wykonywanej pracy i ryzyka występowania niepożądanych zachowań.

Systematyczne przeciwdziałanie

Przepisy Kodeksu pracy zobowiązują pracodawcę do podejmowania systematycznych działań przeciwdziałających dyskryminacji, mobbingowi oraz innym niepożądanym zachowaniom w miejscu pracy. Obowiązek ten obejmuje zarówno zapobieganie naruszeniom, jak i ich wykrywanie, wyjaśnianie, podejmowanie działań naprawczych oraz udzielanie wsparcia osobom poszkodowanym.

Działania profilaktyczne powinny obejmować informowanie pracowników o zasadach równego traktowania i zdrowej komunikacji, organizowanie szkoleń, promowanie właściwych standardów komunikacji oraz stosowanie przejrzystych kryteriów podejmowania decyzji kadrowych, w szczególności dotyczących wynagrodzeń, awansów i ocen pracowniczych. Istotne jest również zapewnienie bezpiecznych i dostępnych kanałów zgłaszania nieprawidłowości oraz przygotowanie kadry kierowniczej do właściwego zarządzania zespołem.

Znaczenie odpowiedniego przygotowania osób pełniących funkcje kierownicze podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z 22 lutego 2023 r. (sygn. akt I PSKP 8/22), wskazując na konieczność doboru kadry zarządzającej i określania jej kompetencji z uwzględnieniem obowiązku przeciwdziałania mobbingowi. Szkolenia powinny zatem dotyczyć nie tylko rozpoznawania zachowań mobbingowych, lecz także prawidłowego przekazywania informacji zwrotnej, rozwiązywania konfliktów, prowadzenia rozmów dyscyplinujących oraz reagowania na zgłoszenia pracowników. Ich zakres należy dostosowywać do specyfiki organizacji, a skuteczność regularnie oceniać.

Przeciwdziałanie naruszeniom wymaga również monitorowania sytuacji w zakładzie pracy, analizowania zgłoszeń i identyfikowania problemów występujących w zespołach. Postępowania wyjaśniające powinny zapewniać bezstronne ustalenie okoliczności sprawy, wysłuchanie zainteresowanych osób oraz analizę dostępnych dokumentów i innych dowodów. Ważne jest przy tym budowanie zaufania do obowiązujących procedur i ochrona osób zgłaszających nieprawidłowości przed negatywnymi konsekwencjami dokonania zgłoszenia.

W przypadku stwierdzenia naruszeń pracodawca powinien podjąć działania adekwatne do ich charakteru i skutków. Mogą one obejmować przerwanie niepożądanych zachowań, skorygowanie nieuzasadnionych decyzji kadrowych, zmianę nieprawidłowych praktyk organizacyjnych oraz zastosowanie środków przewidzianych przepisami prawa. Niezbędne jest również wsparcie osób poszkodowanych i ograniczenie ryzyka ponownego wystąpienia podobnych zdarzeń.

Zasady na piśmie

Realizacja tych obowiązków wymaga ustalenia wewnętrznych zasad, procedur i częstotliwości działań profilaktycznych. Zgodnie z dodanym do Kodeksu pracy art. 943a pracodawca zatrudniający co najmniej 10 pracowników powinien uregulować kwestie związane z przeciwdziałaniem naruszaniu godności i innych dóbr osobistych pracowników, naruszaniu zasady równego traktowania, dyskryminacji oraz mobbingowi. Nie ma konieczności wprowadzania odrębnego dokumentu, jeżeli zagadnienia te zostały już odpowiednio uregulowane w układzie zbiorowym pracy lub regulaminie pracy.

Jeżeli przyjęcie odrębnych regulacji jest konieczne, pracodawca ustala je w formie regulaminu, z zachowaniem trybu przewidzianego w przepisach. Należy przy tym uwzględnić, że nowy art. 104¹ § 1 pkt 10 k.p. dopuszcza uregulowanie tych kwestii bezpośrednio w regulaminie pracy.

Dokumentacja wewnętrzna powinna określać standardy zachowania obowiązujące w organizacji, sposoby zgłaszania naruszeń, zasady prowadzenia postępowań wyjaśniających, działania podejmowane po stwierdzeniu nieprawidłowości oraz częstotliwość działań zapobiegawczych.

W celu prawidłowego dostosowania dokumentacji pracodawca powinien ustalić, czy osiąga wymagany próg zatrudnienia, sprawdzić, czy obowiązujące dokumenty obejmują wszystkie wymagane zagadnienia, a następnie – w razie potrzeby – przygotować odpowiedni regulamin i przeprowadzić wymagane uzgodnienia. Niezależnie od przyjętej formy dokumentacji powinien także monitorować skuteczność wdrożonych rozwiązań i aktualizować je w przypadku zmian organizacyjnych lub pojawienia się nowych zagrożeń.

Próg 10 pracowników odnosi się do liczby osób zatrudnionych na podstawie stosunku pracy, a nie do liczby etatów. Pracownik zatrudniony na część etatu jest zatem co do zasady liczony jako jedna osoba, a korzystanie z urlopu lub zwolnienia lekarskiego nie powoduje ustania zatrudnienia. Osoby wykonujące pracę wyłącznie na podstawie umów cywilnoprawnych, takich jak umowa zlecenia czy umowa o dzieło, nie są z tego tytułu wliczane do liczby pracowników w rozumieniu Kodeksu pracy. 

Treść odrębnego regulaminu podlega uzgodnieniu z zakładowymi organizacjami związkowymi zgodnie z zasadami określonymi w ustawie. Jeżeli u pracodawcy działa więcej niż jedna organizacja, należy uwzględnić przepisy dotyczące zasad reprezentacji i uzgadniania treści regulaminu. W przypadku braku wymaganego uzgodnienia w terminie 30 dni od przedstawienia projektu pracodawca ustala jego treść, biorąc pod uwagę ustalenia poczynione w toku rozmów. Jeżeli u pracodawcy nie działają zakładowe organizacje związkowe, regulamin uzgadnia się z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym w danym zakładzie pracy.

Systematyczne przeciwdziałanie dyskryminacji i mobbingowi wymaga połączenia odpowiednich regulacji wewnętrznych z konsekwentnym stosowaniem ich w praktyce. Celem tych działań jest zapewnienie pracownikom bezpiecznego środowiska pracy, poszanowanie ich praw oraz skuteczne zapobieganie naruszeniom i reagowanie na nie.

Pół roku na procedury

Przepisy przejściowe ustawy nowelizującej Kodeks pracy określają termin na dostosowanie dokumentacji pracodawcy do nowych wymagań. Pracodawcy mają sześć miesięcy od wejścia w życie ustawy na dostosowanie regulaminu pracy do nowych wymagań albo wydanie regulaminu ustalającego reguły, procedury oraz częstotliwość działań w obszarach objętych nowelizacją.

Ponieważ nowe przepisy weszły w życie 5 listopada 2026 r., termin dostosowania dokumentacji upływa 5 maja 2027 r. W praktyce oznacza to konieczność przeanalizowania obowiązujących dokumentów, zidentyfikowania brakujących postanowień oraz ustalenia, czy wystarczy aktualizacja istniejących regulacji, czy konieczne będzie przyjęcie nowego dokumentu.

Krok po kroku

Przygotowanie organizacji warto rozpocząć od przeglądu obowiązujących procedur oraz ustalenia, które wymagania dotyczą danego pracodawcy. Następnie należy zweryfikować regulamin pracy i pozostałą dokumentację, określić sposób zgłaszania naruszeń oraz wyznaczyć osoby odpowiedzialne za ich rozpatrywanie.

Istotne jest również ustalenie zasad prowadzenia postępowań wyjaśniających, zapewnienie ochrony przed działaniami odwetowymi oraz określenie częstotliwości szkoleń i przeglądów przyjętych rozwiązań. Po wdrożeniu zmian należy poinformować pracowników o obowiązujących zasadach i dostępnych kanałach zgłoszeń.

Warto także regularnie oceniać skuteczność przyjętych procedur. Pozwala to nie tylko dostosować je do wymogów prawnych, lecz także wcześniej identyfikować problemy i ograniczać ryzyko ich eskalacji.

PIP

Bezpieczeństwo Krajowego Systemu Elektroenergetycznego, harmonogram uruchamiania nowych mocy i przyszłość rynku mocy po 2028 roku były głównymi tematami wspólnego posiedzenia Zespołu Trójstronnego ds. Branży Energetycznej oraz Zespołu Trójstronnego ds. Branży Węgla Brunatnego. Spotkanie odbyło się 19 października w Warszawie. W trakcie dyskusji strona związkowa zwracała uwagę m.in. na opóźnienia inwestycyjne i potrzebę bieżącej aktualizacji prognoz dotyczących wystarczalności mocy w systemie.

Najwięcej czasu podczas posiedzenia zespołu trójstronnego poświęcono analizie ogólnokrajowego ryzyka systemowego dla Krajowego Systemu Elektroenergetycznego oraz społeczno-gospodarczym skutkom planowanych wyłączeń w obszarach wydobywczych i wytwórczych. W dyskusji uczestniczyli m.in. wiceminister aktywów państwowych Grzegorz Wrona, podsekretarz stanu w Ministerstwie Energii Wojciech Wrochna oraz prezes Polskich Sieci Elektroenergetycznych Grzegorz Onichimowski.

Wprowadzenie do tematu dotyczyło przede wszystkim sytuacji systemu elektroenergetycznego i planowanych zmian w krajowym miksie energetycznym. W dalszej części spotkania głos zabrali przedstawiciele strony związkowej, wskazując na rozbieżność między założeniami dotyczącymi rozwoju nowych mocy a realnymi możliwościami ich terminowego uruchomienia.

Jednym z głównych problemów jest harmonogram wycofywania konwencjonalnych jednostek wytwórczych i jednoczesnego uruchamiania nowych źródeł. Jak wskazywano podczas posiedzenia, zamknięcie Elektrowni Dolna Odra oraz kolejne wyłączenia bloków w Rybniku oznaczają stopniowe ograniczanie dostępności konwencjonalnych mocy wytwórczych w zachodniej części kraju. Zwrócono również uwagę, że eksploatacja jednostek opalanych węglem kamiennym klasy 200 MW ma zakończyć się do końca 2028 roku.

Tymczasem zgodnie z założeniami dotyczącymi wystarczalności systemu do tego czasu powinny zostać oddane do użytku nowe moce wytwórcze, a także magazyny energii. Kolejne duże jednostki konwencjonalne, tym razem opalane gazem, mają pojawić się w latach 2029–2030.

W ocenie strony związkowej problem polega na tym, że planowanie rozwoju systemu wciąż w zbyt dużym stopniu opiera się na deklaracjach i założeniach, a nie na aktualnych możliwościach realizacji inwestycji.

Potrzebna bieżąca ocena wystarczalności mocy

Wątpliwości dotyczą przede wszystkim terminowego uruchomienia nowych jednostek gazowych. Według założeń przywołanych podczas posiedzenia w 2026 roku miało zostać oddanych około 2000 MW nowych mocy tego rodzaju. W trakcie dyskusji wskazywano jednak na opóźnienia w realizacji inwestycji, które mogą wpłynąć na osiągnięcie tego celu.

– Kwestionujemy aktualność oceny wystarczalności zasobów elektroenergetycznych. Dokumenty i prognozy powinny uwzględniać rzeczywisty stan realizacji inwestycji. Samo zadeklarowanie terminu uruchomienia nowej jednostki nie oznacza bowiem, że będzie ona gotowa do pracy zgodnie z harmonogramem. Znaczenie mają również możliwości wykonawcze przedsiębiorstw odpowiedzialnych za realizację projektów – tłumaczy Tadeusz Wierzchowski, przewodniczący Sekcji Elektrowni na Węgiel Kamienny OZZZPRC.

Strona społeczna zaapelowała do prezesa PSE o przygotowywanie rzetelnej, wiarygodnej i aktualizowanej na bieżąco oceny wystarczalności krajowych zasobów elektroenergetycznych.

– Zwróciliśmy również uwagę na brak aktualizacji dwóch kluczowych dokumentów wyznaczających kierunki rozwoju polskiej energetyki: Polityki Energetycznej Polski do 2050 roku oraz Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu. W naszej ocenie dokumenty strategiczne powinny przede wszystkim odpowiadać na potrzeby bezpieczeństwa energetycznego kraju, uwzględniając rzeczywiste uwarunkowania techniczne i inwestycyjne – dodaje Tadeusz Wierzchowski.

OZE potrzebują stabilnego zaplecza

W dyskusji poruszono również kwestię rosnącego udziału odnawialnych źródeł energii oraz planowanego rozwoju morskiej energetyki wiatrowej. Strona związkowa podkreślała, że wzrost mocy zainstalowanej w źródłach zależnych od warunków pogodowych nie rozwiązuje sam w sobie problemu zapewnienia stabilnych dostaw energii.

Elektrownie konwencjonalne pełnią bowiem nie tylko funkcję wytwórczą. Dzięki pracy maszyn synchronicznych uczestniczą także w utrzymywaniu stabilnych parametrów systemu elektroenergetycznego, w tym częstotliwości i napięcia. Ma to znaczenie dla bezpiecznej pracy całego systemu, również przy rosnącym udziale źródeł odnawialnych.

Dlatego, jak argumentowano podczas posiedzenia, planowanie transformacji energetycznej powinno uwzględniać nie tylko tempo przyrostu nowych mocy, lecz także możliwości utrzymania i modernizacji istniejących jednostek konwencjonalnych.

Co z rynkiem mocy po 2028 roku?

Kolejnym istotnym zagadnieniem była przyszłość rynku mocy i możliwości dalszej eksploatacji jednostek węglowych po 2028 roku.

Część konwencjonalnych jednostek wytwórczych dysponuje wieloletnimi kontraktami mocowymi, zawartymi w wyniku aukcji podstawowych i dodatkowych. Inne jednostki, w tym bloki klasy 200 MW, uczestniczą w mechanizmach rynku mocy na zasadach derogacyjnych, przeznaczonych dla jednostek niespełniających określonych wymogów emisyjnych.

Zdaniem strony związkowej konieczne jest jak najszybsze wyjaśnienie, na jakich zasadach jednostki te będą mogły funkcjonować w kolejnych latach. Chodzi nie tylko o możliwość ich udziału w rynku mocy po 2028 roku, ale także o zapewnienie warunków do dalszej eksploatacji tych bloków, które nadal mogą wspierać stabilność systemu.

Wymaga to uwzględnienia ich stanu technicznego, kosztów niezbędnych remontów oraz dostępności wykwalifikowanej kadry. Utrzymanie jednostek w gotowości do pracy wiąże się bowiem zarówno z nakładami inwestycyjnymi, jak i z koniecznością zapewnienia obsady o odpowiednich kompetencjach. Wraz z odchodzeniem doświadczonych pracowników na emeryturę pojawia się również potrzeba uzupełniania kadr.

Minister Wojciech Wrochna poinformował, że w drugiej połowie listopada powinny być znane kierunki rozstrzygnięć na poziomie Unii Europejskiej dotyczących zasad pomocy publicznej związanej z rynkiem mocy. Z kolei prezes PSE zapewnił, że ocena wystarczalności systemu jest prowadzona na bieżąco, choć podczas posiedzenia nie przedstawiono jej zaktualizowanej wersji.

Trzy punkty pozostają do omówienia

Dyskusja o bezpieczeństwie energetycznym zajęła około dwóch i pół godziny. W rezultacie nie udało się przejść do kolejnych punktów porządku obrad.

Do omówienia pozostały m.in. zmiany organizacyjne w grupach kapitałowych i ich wpływ na likwidację miejsc pracy, a także brak skutecznych działań prowadzących do tworzenia nowych, stabilnych miejsc zatrudnienia na obszarach objętych transformacją. Nie zajęto się również pozostałymi zaplanowanymi zagadnieniami, w tym bardzo ważną kwestią rozszerzenia działania nowej umowy na przedpolu.

W związku z brakiem możliwości kontynuowania obrad w pełnym składzie (opuszczenie obrad przez Ministrów i Prezesa URE spowodowane innymi obowiązkami), przyjęto wniosek o przerwanie obrad i zwrócono się o jak najszybsze wyznaczenie terminu dokończenia posiedzenia. Data nie jest jeszcze znana.

OZZZPRC

Kalendarz

2026 listopad

pon. wt. śr. czw. pt. sob. niedz.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
  • All Posts
  • Baner na głównej

Napisz do nas

Twoja opinia ma dla nas ogromne znaczenie. Jeśli chcesz podzielić się swoimi sugestiami, masz pytania lub inne sprawy związane z działalnością związku, skorzystaj z formularza kontaktowego.

Czekamy na Twoje wiadomości!

Formularz kontaktowy

    Świerze Górne, 26-900 Kozienice

    NIP: 812-16-68-215
    REGON: 670812058
    KRS: 0000 20 38 86
    BANK: 91 1020 4317 0000 5202 0111 0162

      |  

    © 2024 mzzpzew.eu